Preasráitis

Foilsíonn an tAire Varadkar Tuarascáil Comhairliúcháin ar an mBeartas maidir le Murtall

Tá Leo Varadkar, an tAire Sláinte, tar éis Tuarascáil Comhairliúcháin ar Mhurtall a fhoilsiú, rud ina léirítear na tuairimí ó pháirtithe leasmhara éagsúla maidir leis an mbealach is fearr chun Beartas agus Plean Gníomhaíochta maidir le Murtall a fhorbairt. Is í an Institiúid um Shláinte Phoiblí in Éirinn a chuir an Tuarascáil le chéile don Roinn Sláinte. D’éascaigh an Institiúid an t-imeacht Comhairliúcháin freisin.

Tá na moltaí sa tuarascáil comhairliúcháin á mbreithniú ag an Roinn agus ag an bPríomhoifigeach Míochaine faoi láthair de réir mar a fhorbraíonn siad an Beartas agus an Plean Gníomhaíochta maidir le Murtall.

Níos luaithe i mbliana, d’éascaigh an Institiúid um Shláinte Phoiblí imeacht comhairliúcháin ar mhurtall thar ceann na Roinne Sláinte. Thug sé cuireadh do pháirtithe leasmhara a gcuid tuairimí a chur in iúl maidir leis na bealaí is fearr chun dul i ngleic le róthroime agus le murtall in Éirinn.

Rinne na páirtithe leasmhara ionadaíocht dóibh seo a leanas: Ranna Rialtais, comhairlí contae, speisialtóirí agus soláthraithe sa tseirbhís sláinte, an tionscal bia, an tionscal spóirt agus fóillíochta, fógróirí agus baill den Chomhairle Éire Shláintiúil.

Tá Éire i ngreim ag eipidéim róthroime agus murtaill faoi láthair. Deimhnítear i sonraí faisnéise sláinte ón eagraíocht um Fhás Aníos in Éirinn, ón Tionscnamh um Fhaireachas ar Mhurtall i measc Leanaí agus ó chuid mhór foinsí eile gur róthrom nó murtallach atá beirt aosach as gach triúr agus leanbh amháin as gach ceathrar in Éirinn. Tá sé tuartha ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte go n-éireoidh an scéal níos measa fós mura nglactar gníomh ina leith. Ní hé amháin go bhfuil róthroime agus murtall nasctha le roinnt fadhbanna sláinte éagsúla, tá siad ina gcúis leo freisin. Tá méadú neamh-inbhuanaithe i ngalair ainsealacha ag teacht astu chomh maith. Ina theannta sin, meastar go gcosnaíonn fadhb an mhurtaill €1.13 billiún euro ar Éirinn gach bliain. Is iomaí cúis le róthroime agus le murtall. Is casta atá na cúiseanna sin freisin.

Ní féidir iad a réiteach go héasca, mar sin, agus is gá beartas agus plean gníomhaíochta ar fud an rialtais agus na sochaí a chur i bhfeidhm ina leith.

Tugadh do gach duine a bhí i láthair doiciméad comhairliúcháin a ullmhaíodh go speisialta don chomhdháil, rud inar sainaithníodh na saincheisteanna lena mbaineann agus inar moladh roghanna bunaithe ar an bhfianaise is fearr atá ar fáil. Iarradh ar na páirtithe leasmhara a saintuairim a chur in iúl maidir le réitigh a aimsiú freisin.

Dúirt an tAire Varadkar: “Sa tuarascáil seo, tugtar faisnéis ar ardchaighdeán dúinn faoinar gá d’Éirinn a dhéanamh chun na treochtaí maidir le róthroime agus le murtall a aisiompú. Tá moltaí na tuarascála ar an túsphointe maidir leis an mBeartas agus an Plean Gníomhaíochta nua maidir le Murtall a fhorbairt, rud a bheidh níos láidre dá mbarr. Is mór an sólás croí é go n-aontaíonn na páirtithe leasmhara uile go bhfuil ról le himirt againn go léir agus gur féidir linn rath a bhaint amach trína bheith ag oibriú le chéile.”

Ag labhairt dó faoin gcomhairliúchán, dúirt an Dr Tony Holohan, Príomhoifigeach Míochaine: “Leagadh amach in anailís na tuarascála na gníomhartha is éifeachtaí agus is inbhuanaithe a bhféadann an rialtas, earnálacha reachtúla agus earnálacha eile, pobail agus daoine aonair iad a dhéanamh. Is é seo a leanas an phríomhtheachtaireacht a cuireadh in iúl inti: is gá gníomh a ghlacadh anois agus déanamh amhlaidh le chéile ar bhealach comhordaithe pleanáilte. Príomhghné d’obair Éire Shláintiúil is ea an Beartas agus an Plean Gníomhaíochta maidir le Murtall atá le teacht”.

Dúirt an Dr John Devlin, Cathaoirleach ar an nGrúpa Gníomhaíochta Speisialta um Murtall: “Cé go leanfaidh na seirbhísí sláinte ar aghaidh lena ndícheall a dhéanamh róthroime agus murtall a chosc agus cúram agus cóireáil a chur ar fáil ina leith, aithnítear go maith nach mbeidh ach tionchar teoranta ag an méid sin ina aonar. Mar sin, tá ról le himirt ag gach duine, ag gach pobal agus ag gach earnáil den tsochaí ina leith sin”.

Críoch

Nóta d’eagarthóirí

Cuireadh an comhairliúchán le breis agus 100 páirtí leasmar ar siúl an 27 Aibreán 2015. Cuirtear síos sa tuarascáil ar thuairimí na ndaoine sin a bhí i láthair maidir leis na roghanna éagsúla a bhí leagtha amach dóibh i ndoiciméad comhairliúcháin. Thug na rannpháirtithe sonraí faoin méid ar cheart do gach earnáil a dhéanamh agus chuir siad a bpríomhthosaíochtaí dá n-earnáil féin in iúl.

Tá dara próiseas comhairliúcháin a bhaineann le leanaí ar siúl leis an Roinn Leanaí agus Gnóthaí Óige (RLGÓ). Baineann an próiseas sin leis an gcáipéis Torthaí Níos Fearr, Todhchaí Níos Gile – creatlach an pholasaí náisiúnta do leanaí agus do dhaoine óga 2014-2020 ó RLGÓ. Iarradh ar RLGÓ breithniú a dhéanamh ar a indéanta atá sé comhairliúchán ar leith a dhéanamh le daoine óga i bhfianaise na ngealltanas a tugadh faoi Thoradh 1 den cháipéis Torthaí Níos Fearr, Todhchaí Níos Gile. Iarradh uirthi breithniú a dhéanamh freisin ar an dea-chleachtas atá ann ina leith seo, lena n-áirítear tuairimí leanaí a fháil maidir le cúrsaí beartais a théann i bhfeidhm orthu. Táthar ag súil go bhfoilseofar tuarascáil i mí na Samhna.

Reáchtáladh lá Comhairliúcháin eile le Gairmithe agus le soláthraithe Cúraim Shláinte. D’iarr an Roinn Sláinte ar Choláiste Ríoga Lianna na hÉireann óstáil a dhéanamh ar chruinniú idir ionadaithe ó na príomhsholáthraithe cúraim chliniciúil agus cúram sláinte atá i mbun cúram príomhúil, cúram tánaisteach agus cúram treasach a chur ar fáil d’aosaigh agus do leanaí agus ionadaithe ó na mórsholáthraithe sláinte a oibríonn go neamhspleách ar Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte. Ag an gcruinniú sin, rinneadh breithniú ar mhúnla cúraim agus ar chonairí cliniciúla le haghaidh róthroime agus murtall a scagadh agus a bhainistiú. Beidh an tuarascáil ó Choláiste Ríoga Lianna na hÉireann ar fáil i mí Dheireadh Fómhair.

Cuimseofar sa Bheartas agus an Plean Gníomhaíochta maidir le Murtall atá le teacht na príomhthosaíochtaí a tháinig as na himeachtaí comhairliúcháin atá pléite anseo.

Is féidir amharc ar an Tuarascáil Comhairliúcháin ar an mBeartas maidir le Murtall anseo.