Preasráitis

Tógtar céim eile i dtreo an chéad Saoráid Insteallta faoi Mhaoirseacht riamh in Éirinn a bhunú tar éis rith na reachtaíochta trí gach céim san Oireachtas

Chuir Simon Harris, an tAire Sláinte, agus Catherine Byrne, an tAire Stáit le freagracht as Pobail agus an Straitéis Náisiúnta Drugaí, fáilte inniu (Dé Céadaoin) roimh rith an Bhille um Mí-Úsáid Drugaí (Saoráidí Insteallta faoi Mhaoirseacht) 2017 trí gach céim san Oireachtas.

Foilsíodh an Bille i mí Feabhra agus ritheadh é sa Dáil i mí an Mhárta. Ritheadh é sa Seanad inniu. Leis an mBille, cumasófar don Aire Sláinte ceadúnas a mbeidh coinníollacha ag gabháil leis a eisiúint chun an chéad saoráid insteallta faoi mhaoirseacht riamh in Éirinn a oibriú. Is é is saoráid insteallta faoi mhaoirseacht ann timpeallacht rialaithe ina mbeidh cead ag úsáideoirí drugaí a ndrugaí a fhéinriar trí instealladh. Soláthrófar i saoráidí den sórt sin rochtain ar threalamh insteallta atá glan agus steiriúil. Beidh baill foirne oilte ar fáil iontu chun cúram éigeandála a chur ar fáil i gcás ródháileoige agus chun comhairle a thabhairt maidir le cóireáil agus athshlánú. Chomh maith leis sin, cabhróidh na saoráidí le maolú a dhéanamh ar na fadhbanna a bhaineann le drugaí a instealladh ar an tsráid, lena n-áirítear bruscar atá bainteach le drugaí.

Dúirt an tAire Harris: “Is céim fhorásach ar aghaidh é an Bille seo. Tá sé bunaithe ar chur chuige sláintebhunaithe agus fianaisebhunaithe i leith úsáid drugaí agus i leith an tionchar atá ag úsáid drugaí ar úsáideoirí agus ar ár bpobail a mhaolú. Léirítear san fhianaise idirnáisiúnta ar fad atá ar fáil go bhfuil dea-thionchar ag saoráidí insteallta faoi mhaoirseacht ar an dá ghné sin. Is garsprioc thábhachtach é rith an Bhille seo mar chuid den obair fhoriomlán atá ar bun ag an Aire Catherine Byrne agus i gcomhthéacs na Straitéise Náisiúnta Drugaí, rud a fhoilseofar ar ball.”

Déanfar na nithe seo a leanas leis an mBille:

Tabharfar díolúine do sholáthraithe ceadúnaithe – tá sé ina chion ullmhú nó sealbhú substainte rialaithe a cheadú in áitreabh faoi láthair;
Tabharfar díolúine d’úsáideoirí údaraithe ón gcion um dhrugaí rialaithe a shealbhú faoi choinníollacha áirithe, le linn dóibh bheith sa tsaoráid agus le cead ón sealbhóir ceadúnais;
Cumasófar don Aire dul i gcomhairle le Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS), leis an nGarda Síochána agus le comhlachtaí eile ar ábhair a bhaineann le saoráid insteallta faoi mhaoirseacht, lena n-áirítear bunú na saoráide agus faireachán agus athbhreithniú leanúnach a dhéanamh uirthi.

Beidh sé ina chion go fóill drugaí rialaithe a shealbhú lasmuigh de shaoráid insteallta faoi mhaoirseacht. Chomh maith leis sin, beidh sé ina chion go fóill drugaí a shealbhú lena ndíol nó lena soláthar laistigh de shaoráid insteallta faoi mhaoirseacht agus lasmuigh di araon.

Tá Catherine Byrne, an tAire Stáit le freagracht as Pobail agus an Straitéis Náisiúnta Drugaí, ag brú na reachtaíochta sin chun cinn ó ceapadh í pas beag níos lú ná bliain ó shin. Dúirt sí tar éis an vóta rathúil sa Seanad: “Tugtar seans d’úsáideoirí drugaí ainsealacha tosú as an nua leis an mBille seo. Tugtar seans tosú as an nua freisin don phobal leathan i gceantair ina bhfuil mí-úsáid drugaí agus instealladh poiblí ag cur as don phobal. Ba mhaith liomsa agus leis an Aire Harris aitheantas a thabhairt don obair a rinne an tAire Varadkar agus an Seanadóir Ó Ríordáin, réamhtheachtaithe linn, i dtaca leis an tiomantas a léirigh siad don tsaincheist seo. Ba mhaith linn freisin buíochas a ghabháil le Tionscadal Drugaí Ana Liffey agus le comhlachtaí eile atá i mbun feachtais le blianta anuas agus atá ag tabhairt tacaíocht ollmhór do na tairbhí a fhéadann ár sochaí a bhaint as instealladh faoi mhaoirseacht. Is eol dúinn nach bhfuil saoráidí insteallta faoi mhaoirseacht ar an aon réiteach amháin ar fhadhb na ndrugaí agus go bhfuil cuid mhór beart eile ag teastáil. Mar sin féin, tá rún daingean againn, tríd an mBille seo agus an Straitéis Náisiúnta Drugaí le teacht, ár ndícheall a dhéanamh chun cabhair a thabhairt do na daoine a bhfuil an gá is mó acu léi.”

Cé nach mbunaítear leis an mBille aon láthair don tsaoráid insteallta faoi mhaoirseacht, tá sé beartaithe saoráid phíolótach a reáchtáil i lár cathrach Bhaile Átha Cliath. Chuir FSS grúpa oibre ar bun a bhfuil sé de dhualgas air sonraí a thiomsú, na roghanna féideartha a bhreithniú agus tabhairt faoi chomhairliúchán sula ndéanfar aon chinneadh ar an láthair.

Dúirt an tAire Byrne ina dhiaidh sin: “Tá an reachtaíocht chumasúcháin againn anois ach níl inti ach an chéad chéim. Tuigim cé chomh doiligh a bheidh sé an tsaoráid phíolótach a chur sa siúl. Is ríshoiléir, áfach, atá an dea-thionchar a bhíonn ag na hionaid sin, rud is féidir a fheiceáil i roinnt mhaith tíortha eile. Ní mór dúinn an tsaoráid phíolótach a lonnú san áit ina bhfuil an gá is mó ag na daoine a insteallann drugaí. Ba mhaith liom a chur in iúl do chónaitheoirí, d’úinéirí gnó agus don phobal leathan go mbeidh FSS ag tabhairt faoi phróiseas comhairliúcháin. Aon chinneadh ar láthair na saoráide píolótaí, beidh sé bunaithe ar an toradh ar an bpróiseas comhairliúcháin sin. Chomh maith leis sin, sula n-osclófar an tsaoráid, ba mhaith liom go mbeadh eolas iomlán ag daoine ar an obair a dhéanfaidh sí. Creidim gur cheart cur chuige atá sláintebhunaithe agus atá dírithe ar an duine a ghlacadh i leith fhadhb na ndrugaí. Is é an príomhrud atá i gceist anseo, dar liom, aire a thabhairt do na daoine is leochailí agus is imeallaithe inár sochaí.”

Nótaí d’Eagarthóirí

  • Tá fadhb aitheanta againne in Éirinn le hinstealladh drugaí ar an tsráid, go háirithe i lár cathrach Bhaile Átha Cliath. Is riosca suntasach do shláinte úsáideoirí drugaí é an cleachtas sin. Ina theannta sin, fágann na húsáideoirí snáthaidí caite ina ndiaidh agus is rioscaí suntasacha do shláinte daoine eile iad sin.
  • Tá sé beartaithe saoráidí insteallta faoi mhaoirseacht a bhunú chun cabhrú linn dul i ngleic leis na fadhbanna sin. Tugtar gealltanas i gClár an Rialtais reachtaíocht a rith le haghaidh na saoráidí a bhunú.
  • Tá na saoráidí insteallta faoi mhaoirseacht an-éifeachtach maidir le dul i bhfeidhm ar úsáideoirí anordúla drugaí agus grúpaí imeallaithe, go háirithe daoine a úsáideann drugaí ar na sráideanna nó i ndálaí eile contúirteacha agus míshláinteacha eile.
  • Tá seomraí caite drugaí ar bun san Eoraip le 30 bliain anuas. Osclaíodh an chéad cheann díobh san Eilvéis sa bhliain 1986. I mí Dheireadh Fómhair 2016, rinneadh an chéad saoráid insteallta faoi mhaoirseacht sa Fhrainc a oscailt i mbruachbhaile i bPáras. Tá Liospóin agus Glaschú i mbun oibre faoi láthair ar shaoráidí den chineál céanna a oscailt.
  • Tá beagnach 90 seomra caite drugaí ar bun ar fud an domhain anois. Taispeántar an méid seo a leanas san fhianaise ar shaoráidí insteallta faoi mhaoirseacht:
    • Déantar laghdú leo ar an líon ródháileog marfach agus ar tharchur galar fuil-iompartha;
    • Déantar laghdú leo ar instealladh in áiteanna poiblí;
    • Déantar laghduithe suntasacha leo ar bhruscar atá bainteach le drugaí, agus
    • Ní dhéantar aon mhéadú leo ar úsáid drugaí ná ar choireacht atá bainteach le drugaí.
  • Fuarthas amach i staidéir mheastóireachta idirnáisiúnta gurb amhlaidh, tríd is tríd, go bhfuil tionchar dearfach ag na saoráidí ar na pobail ina bhfuil siad lonnaithe.
  • Soláthraítear sna saoráidí sin pointe teagmhála ísealtairsí do dhaoine a insteallann drugaí, áit a gcumasaítear dóibh seirbhísí sláinte, tacaíochta agus cóireála drugaí a rochtain nuair a bhíonn siad réidh le déanamh amhlaidh. Soláthraítear rochtain iontu ar na nithe seo a leanas:
    • Trealamh insteallta atá glan agus steiriúil;
    • Idirghabhálacha cúram liachta agus cúraim shóisialta;
    • Baill foirne oilte atá in ann cúram éigeandála a chur ar fáil i gcás ródháileoige.
  • Leithdháileadh cistiú breise i mBuiséad 2017 chun tacú le bearta um dhrugaí agus um chuimsiú sóisialta. I bPlean Seirbhíse Náisiúnta Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) don bhliain 2017, tugtar gealltanas saoráid insteallta faoi mhaoirseacht a bhunú ar bhonn píolótach i mBaile Átha Cliath. Bheadh an tsaoráid á reáchtáil ag FSS féin nó ag eagraíocht neamhrialtasach a bheadh ag obair faoi chomhaontú seirbhíse le FSS.
  • Ní dhearnadh aon chinneadh go fóill ar an láthair shonrach ina mbeadh an tsaoráid lonnaithe. Ar aon dul leis an eispéireas i dtíortha eile ina bhfuil saoráidí den sórt sin ar bun, meastar go roghnófar an láthair go cúramach chun freastal ar an mbealach is éifeachtaí ar riachtanais agus ábhair imní na n-úsáideoirí seirbhíse agus an mhórphobail.
  • Déanfar faireachán leanúnach agus meastóireacht chríochnúil ar an tsaoráid insteallta phíolótach faoi mhaoirseacht. Bainfear úsáid as torthaí an tionscadail phíolótaigh mar fhianaise nuair a bheifear ag déanamh cinntí ar aon saoráidí insteallta breise faoi mhaoirseacht a bhunú sa todhchaí.

CRÍOCH