Preasráitis

Tá Pacáistiú Caighdeánaithe Tobac le síniú isteach sa dlí ar mhaithe lena theacht i bhfeidhm i mí Mheán Fómhair – Cuid de na hiarrachtaí chun Éire a dhéanamh saor ó thobac faoin mbliain 2025

D’fhógair Simon Harris, an tAire Sláinte, agus Marcella Corcoran Kennedy, an tAire Stáit, inniu (an Chéadaoin) go dtiocfadh an reachtaíocht le haghaidh pacáistiú caighdeánaithe tobac i bhfeidhm i mí Mheán Fómhair 2017. Tagann sé sna sála ar shíniú an ordaithe tosach feidhme inniu (an Chéadaoin) ag an Aire Corcoran Kennedy le haghaidh fhorálacha pacáistithe chaighdeánaithe an Achta Sláinte Poiblí (Pacáistiú Caighdeánaithe Tobac) 2015.

Is é aidhm an phacáistithe chaighdeánaigh gach paca tobac a dhéanamh níos neamhtharraingtí do thomhaltóirí, rabhaidh shláinte a dhéanamh níos sofheicthe agus a chinntiú nach gcuirfí tomhaltóirí amú faoi thionchar dochrach an tobac le pacáistiú.

Le síniú an ordaithe seo, ní mór gach táirge tobac a dhéanfar lena ndíol in Éirinn ón 30 Meán Fómhair 2017 i leith a chur ar fáil i bpacáistiú caighdeánaithe miondíola. Ceadófar tréimhse sruthlaithe, rud a fhágann go gceadófar d’aon táirgí a dhéantar agus a chuirtear ar an margadh roimh an 30 Meán Fómhair fanacht ar an margadh ar feadh tréimhse 12 mhí (i.e. go dtí an 30 Meán Fómhair 2018).

Fágann pacáistiú caighdeánaithe:

  • go mbainfear gach cineál brandála de phacaí tobac – is iad sin, trádmharcanna, lógónna, dathanna agus grafaicí,
  • go gcuirfí ainm an bhranda agus aon ainm malartach i láthair i gcló aonfhoirmeach do gach branda agus
  • nach mbeadh ach an t-aon dath neodrach gan patrún amháin ar na pacaí.

Dúirt an tAire Harris: “Mórchúis le drochshláinte in Éirinn is ea caitheamh tobac. Faigheann geall le 6,000 duine bás de dheasca galair a bhaineann le tobac agus úsáid tobac. Fágann sé sin 6,000 teaghlach a fhulaingíonn bás duine mhuinteartha nuair is é fírinne an scéil gur neamhriachtanach agus inseachanta atá na básanna sin. Meastar gurb ionann agus €10.7 billiún sa bhliain an costas a bhaineann leis do shochaí na hÉireann i bhfoirm costas cúram sláinte, costas táirgiúlachta agus costas eile. Tá rún daingean ag an Rialtas an scéal sin a athrú agus tá pacáistiú caighdeánaithe táirgí tobac ar cheann amháin de na bearta fianaisebhunaithe a chabhróidh linn comhlíonadh a dhéanamh ar an sprioc uileghabhálach a bhaineann le tír atá saor ó thobac a dhéanamh d’Éirinn faoin mbliain 2025”.

Dúirt an tAire Corcoran Kennedy: “Is é atá sa phaca tobac ná an meán fógraíochta deiridh do thionscal an tobac in Éirinn agus, dá bhrí sin, tá sé ríthábhachtach dó ó thaobh táirgí tobac a chur chun cinn. Tá pacáistiú caighdeánaithe ar an gcéad chéim eile i ndul i ngleic le cur chun cinn agus fógraíocht an tobac. Tá fianaise láidir ag teacht as an Astráil á léiriú gurb éifeachtach agus comhréireach araon atá tabhairt isteach an phacáistithe chaighdeánaithe maidir le drochthionchar na húsáide tobac ar an bpobal a laghdú. Léirítear sa taighde gur ar dhaoine óga den chuid is mó a imríonn brandaí tionchar. Tosaíonn leanaí in Éirinn ag caitheamh tobac ag aois níos luaithe ná leanaí sna Ballstáit uile eile den Aontas Eorpach. Is le linn a n-óige a thosaíonn geall le 80% de chaiteoirí tobac in Éirinn ag caitheamh. Le pacáistiú caighdeánaithe, laghdófar a tharraingtí atá táirgí tobac agus tá sé ina chuid thábhachtach de straitéis na hÉireann um úsáid tobac a laghdú, go háirithe i measc leanaí agus daoine óga.”

Ghabh an tAire Corcoran Kennedy agus an tAire Harris buíochas leis an Dr James Reilly, comhghleacaí leo, as an bpróiseas seo a thionscnamh nuair a bhí sé ar an Aire Sláinte. Ghabh na hAirí buíochas le heagraíochtaí neamhrialtasacha freisin as a dtacaíocht leantach don tionscnamh seo.

CRÍOCH

Nótaí d’Eagarthóirí

  • Ceann amháin de na príomhghníomhartha a aithníodh sa doiciméad beartais a foilsíodh sa bhliain 2013 dar teideal Éire atá Saor ó Thobac is ea forbairt a dhéanamh ar reachtaíocht le haghaidh pacáistiú caighdeánaithe a thabhairt isteach do tháirgí tobac. Leagtar sprioc síos in Éire atá Saor ó Thobac go mbeidh Éire saor ó thobac faoin mbliain 2025. I ndáiríre, is éard a bheidh i gceist leis sin ná ráta leitheadúlachta caitheamh tobac níos lú ná 5%. Is é 19% an ráta caitheamh tobac laethúil reatha do dhaoine atá 15 bliana d’aois nó níos sine. Is iad an dá phríomhthéama a bhuntacaíonn leis an mbeartas ná leanaí a chosaint agus an caitheamh tobac a dhínormalú. Leis an mbeartas, tugtar aghaidh ar raon saincheisteanna agus tionscnamh a bhaineann le rialú tobac agus déantar níos mó ná 60 moladh ann, lena n-áirítear pacáistiú caighdeánaithe a thabhairt isteach do tháirgí tobac. Bhí sé ar an gcéad doiciméad beartais a foilsíodh faoin gcreat Éire Shláintiúil. Le tabhairt isteach an phacáistithe chaighdeánaithe do thobac, tá Éire ag déanamh dul chun cinn ar na hoibleagáidí a leagtar amach i gCreat-Choinbhinsiún na hEagraíochta Domhanda Sláinte maidir le Rialú Tobac.
  • Tá teacht i bhfeidhm na reachtaíochta sin in Éirinn ag teacht sna sála ar reachtaíocht den chineál céanna a bheith curtha i bhfeidhm san Astráil, sa Ríocht Aontaithe agus sa Fhrainc.