Preasráitis

Seolann an tAire Corcoran Kennedy ‘Beatha Shláintiúil’ – Treoirlínte nua maidir le Réim Shláintiúil Bia agus Pirimid an Bhia

Rinne Marcella Corcoran Kennedy TD, an tAire Stáit le freagracht as Cur Chun Cinn na Sláinte, ‘Beatha Shláintiúil’ a sheoladh inniu, rud arb é na Treoirlínte nua maidir le Réim Shláintiúil Bia agus Pirimid an Bhia atá faoi choimirce an chláir Éire Shláintiúil.
Soláthraítear sna treoirlínte ‘Beatha Shláintiúil’ sraith treoirlínte náisiúnta maidir le réim shláintiúil bia don phobal i gcoitinne. Is é an aidhm atá leo réim chothrom bia a sholáthar, rud atá ríthábhachtach maidir le meáchan sláintiúil a choinneáil agus maidir le stíl dhearfach mhaireachtála a chur chun cinn.

Ag labhairt di ag seoladh na dtreoirlínte, dúirt an tAire, “Sa tsraith nua acmhainní seo, soláthrófar comhairle an-phraiticiúil maidir le cothú don phobal, do ghairmithe cúram sláinte agus do dhaoine atá ag obair in earnálacha eile amhail an t-oideachas, an choimirce shóisialta agus an tionscal. Níl réim chothrom bia ag cuid mhór dínn sa tír seo ar roinnt cúiseanna éagsúla, áfach. Mar sin, is é an phríomhthosaíocht atá agam an chomhairle seo maidir le cothú a chur ar fáil don phobal.”

Léiríodh sna suirbhéanna atá déanta ar chothú daoine fásta agus leanaí in Éirinn le deich mbliana anuas nach bhfuil ár nósanna itheacháin ag teacht leis na nósanna is fearr. Mar thír, bímid ag ithe barraíocht bianna agus ag ól barraíocht deochanna atá ar mhórán siúcra, saille agus salainn. Ní bhímid ag ithe go leor torthaí ná glasraí ach oiread. Tá an méid sin ag cur leis na hardleibhéil róthroime agus mhurtaill atá ann i measc daoine fásta agus leanaí, rud a fhágann siad i mbaol méadaithe riochtaí ainsealacha amhail diaibéiteas, galar cardashoithíoch agus ailse a fhulaingt.

Dúirt an tAire Corcoran Kennedy freisin, “D’fhógair mé raon gníomhartha éagsúla agus an Beartas maidir le Murtall á sheoladh agam. Tá ‘Beatha Shláintiúil’ ar an gcéad cheann de na gníomhartha sin. Sna treoirlínte atá á seoladh inniu, soláthraítear raon acmhainní do bhia-eolaithe, do ghairmithe sláinte agus do mhúinteoirí. Soláthróimid acmhainní breise sna míonna atá romhainn freisin, agus oiliúint maidir le réim shláintiúil bia á cur ar fáil iontu. Is gá dúinn tuilleadh béime a chur ar dhrochnósanna itheacháin a chosc agus ar an bhfíric go bhfuil réim shláintiúil bia ríthábhachtach maidir le dea-shláinte agus dea-fholláine an duine.”

Is féidir róthroime agus murtall a chosc trí réim chothrom bia a ithe agus trí bheith gníomhach go fisiciúil. Léirítear sna treoirlínte nua seo an fhianaise idirnáisiúnta is fearr agus an chomhairle náisiúnta is fearr ó eagraíochtaí atá ag obair ar chúrsaí cothaithe in Éirinn. Dírítear sna treoirlínte ar dhrochnósanna itheacháin a chosc agus ar a thaispeáint conas is féidir le daoine aonair bianna a chomhcheangal ar bhealaí solúbtha éagsúla ionas gur féidir leo réim chothrom bia a bhaint amach agus freastal ar a riachtanais sláinte, ar a roghanna pearsanta cothaithe agus ar a dtraidisiúin chultúrtha féin. Chomh maith leis sin, cuirtear síos sna treoirlínte ar an dóigh ar féidir réim shláintiúil bia a fhorbairt d’aoisghrúpaí difriúla ó 5 bliana suas, ag brath ar inscne an duine.

Is iad seo a leanas na príomhtheachtaireachtaí a chuirtear in iúl sna treoirlínte:

  • Ná hith bianna ón mbarrsheilf den Phirimid, ar bianna iad atá ar mhórán saille, siúcra agus salainn, níos mó ná uair amháin nó dhó sa tseachtain
  • Ith tuilleadh torthaí agus glasraí, suas go 7 sciar sa lá. Is é sin an tseilf is mó den Phirimid anois
  • Bain úsáid as an bPirimid mar threoir maidir le méideanna sciar. Tá méid an sciar tábhachtach maidir le calraí a chomhaireamh
  • Is sna treoirlínte freisin atá comhairle maidir le meáchan a chailleadh agus comhairle do dhaoine aonair nach mbíonn gníomhach go fisiciúil

Ina theannta sin, áirítear leo pleananna laethúla béile do leanaí agus do dhaoine fásta, mar aon le raon bileog faisnéise ar na codanna difriúla de Phirimid an Bhia.

CRÍOCH

Nótaí d’Eagarthóirí

Cén chuma atá ar Phirimid an Bhia?

Is é atá i bPirimid an Bhia ná léiriú físiúil ar an dóigh a gcuireann cineálacha éagsúla bia agus dí le réim chothrom bia. Le Pirimid an Bhia, tugtar solúbthacht do dhaoine aonair cineálacha bia agus dí a roghnú ó gach seilf, ag brath ar an mbia is maith leo. Eagraítear cineálacha bia agus dí ina 5 sheilf phríomha. Is í an bhunseilf an tseilf is tábhachtaí.

Cad atá ar na seilfeanna?

Seilf 1. Glasraí, Sailéid agus Torthaí (idir 5 phíosa agus 7 bpíosa sa lá ar a laghad). Bíodh do bhéilí bunaithe ar na cineálacha bia sin agus bíodh dathanna éagsúla agat. Dá mhéad bia den sórt sin a itear, is amhlaidh is fearr é. Ná hól ach sú torthaí uair amháin sa lá agus bíodh an sú sin neamh-mhilsithe.

Seilf 2. Arbhair Chaiscín agus Aráin Chaiscín, Prátaí, Pasta agus Rís (idir 3 phíosa agus 5 phíosa sa lá nó 7 bpíosa ar a mhéad do bhuachaillí is déagóirí agus d’fhir idir 19 mbliana d’aois agus 50 bliain d’aois). Is fearr arbhair chaiscín agus slánghráin. Ith iad le linn gach béile.

Seilf 3. Bainne, Iógart agus Cáis (3 phíosa sa lá nó 5 phíosa do dhaoine idir 9 mbliana d’aois agus 18 mbliana d’aois). Roghnaigh na cineálacha méathraslaghdaithe nó beagmhéathrais. Roghnaigh bainne beagmhéathrais agus iógart beagmhéathrais ar bhonn níos minice ná a roghnaíonn tú cáis. Ná hith cáis ach ina méideanna beaga.

Seilf 4. Feoil, Éineoil, Iasc, Uibheacha, Pónairí agus Cnónna (2 phíosa sa lá). Roghnaigh feoil thrua, éineoil (gan chraiceann) agus iasc. Ith iasc olúil dhá uair sa tseachtain ar a mhéad. Roghnaigh uibheacha, pónairí agus cnónna. Ná hith ach méideanna beaga d’fheolta ar mhórán salainn amhail ispíní, bagún agus liamhás.

Seilf 5. Saillte, Leatháin agus Olaí (i méideanna an-bheag). Úsáid iad chomh hannamh agus is féidir. Roghnaigh leatháin pholai-neamhsháithithe mhéathraslaghdaithe nó éadroma. Roghnaigh olaí síol ráibe, olóige, canóla, lus na gréine nó gránolaí. Úsáid maonáis, cálslá agus anlanna chomh hannamh agus is féidir mar go bhfuil ola iontu freisin. Úsáid an méid is lú saille nó ola agus is féidir agus tú ag déanamh cócaireachta – bíodh griolladh, bácáil oighinn, galbhruith, fiuchadh nó suaithfhriochadh i gceist.

Céard faoin 6ú seilf?

I bPirimid athbhreithnithe an Bhia, tá an Bharrsheilf ar leithligh ón gcuid eile den phirimid. Áirítear leis an mBarrsheilf cineálacha bia agus dí atá ar mhórán saille, siúcra agus salainn. Níl siad ag teastáil chun dea-shláinte a bhaint amach agus níor cheart iad a ithe ná a ól gach lá. Is leor méideanna an-bheag uair amháin nó dhá uair sa tseachtain ar a mhéad.

Conas a úsáidim Pirimid an Bhia?

Úsáid Pirimid an Bhia chun do roghanna laethúla bia a phleanáil. Léirítear i bPirimid an Bhia na méideanna bia ba cheart teacht as gach seilf le gur féidir leat réim chothrom shláintiúil bia a bhaint amach. Léirítear i gcruth Phirimid an Bhia na cineálacha bia agus dí a theastaíonn go mór ó dhaoine le go mbeidh réim shláintiúil bia acu. Tá sí roinnte ina sé sheilf. Soláthraítear le gach seilf na cothaithigh agus an fuinneamh a theastaíonn le haghaidh dea-shláinte a choinneáil. Is faoi na méideanna cearta a roghnú ó gach seilf atá réim shláintiúil bia.

Ní gá duit an chothromaíocht cheart a bhaint amach i ngach béile chun Pirimid an Bhia a leanúint. Ina ionad sin, ba cheart duit féachaint leis an gcothromaíocht cheart a bhaint amach thar an lá nó an tseachtain ar fad. Is féidir le hathruithe beaga difear mór a dhéanamh.

Íoslódáil an bhileog faisnéise faoi Phirimid an Bhia chun tuilleadh faisnéise a fháil.

Tá léaráidí agus bileoga eolais is féidir a íoslódáil ar fáil anseo (Login: DoH_admin  Password: dohl1n3r4)

Tá tuilleadh faisnéise ar fáil ar shuíomh Gréasáin Éire Shláintiúil.