Preasráitis

Seolann an tAire Catherine Byrne an tríú Suirbhé bliantúil Éire Shláintiúil

Rinne Catherine Byrne, an tAire Stáit le freagracht as Cur Chun Cinn na Sláinte, an tuarascáil ar an tríú Suirbhé bliantúil Éire Shláintiúil a sheoladh inniu.

Bhí 7,500 duine a bhí 15 bliana d’aois nó ní ba shine agus a chónaíonn in Éirinn páirteach sa suirbhé. Is sa Suirbhé a thugtar léargas cothrom le dáta dúinn ar shláinte an náisiúin agus a thugtar tuairisc ar roinnt mhaith iompraíochtaí stíl mhaireachtála amhail caitheamh tobac, úsáid alcóil, réim bia agus sláinte ghnéasach. Féachadh sa Suirbhé don bhliain 2017 ar dhearcthaí an phobail i leith topaicí amhail beathú cíche agus úsáid antaibheathach agus ar thuiscint an phobail ar na topaicí sin.

Chomh maith leis sin, comhcheanglaíodh sa tuarascáil seo sonraí ó thrí bhabhta ar leith ar mhaithe le súil a chaitheamh ar iompraíochtaí sláinte i measc daoine óga idir 15 bliana d’aois agus 24 bliana d’aois.

Áirítear iad seo a leanas le roinnt de phríomhthorthaí an tSuirbhé i mbliana:

  • Caitheann 22% den daonra tobac – ar laghdú é ar an bhfigiúr 23% a tuairiscíodh anuraidh
  • Tá 39% den daonra róthrom agus tá 23% den daonra murtallach
  • Thug 19% d’óltóirí le fios gur bhraith siad ciontach nó go raibh aiféala orthu tar éis dóibh alcól a ól am éigin sa 12 mhí seo a chuaigh thart
  • Itheann 35% de dhaoine de gach aois cineál míshláintiúil bia amháin ar a laghad gach lá (milseáin, cácaí agus brioscaí, sneaiceanna saillte, cístí, bianna friochta)
  • Ólann duine amháin as gach seisear (16%) deochanna siúcraithe ar bhonn laethúil
  • Rinneadh tástáil VEID agus tástáil ionfhabhtaithe ghnéas-tarchurtha ar 21% agus ar 22% faoi seach de dhaoine le linn a saoil
  • Dúirt geall le leath na ndaoine (49%) a bhfuil leanaí acu gur tugadh beathú cíche do dhuine amháin ar a laghad dá leanaí
  • Bíonn rátaí beathú cíche ag brath ar leibhéal oideachais na dtuismitheoirí lena mbaineann: i gcomparáid le haon trian (34%) de dhaoine a d’fhág an scoil roimh an Ardteistiméireacht, dúirt trí cheathrú (74%) de thuismitheoirí a bhfuil céim tríú leibhéal acu gur tugadh beathú cíche do dhuine amháin ar a laghad dá leanaí
  • Ordaíodh antaibheathaigh do 39% de dhaoine sa 12 mhí roimhe sin
  • D’aontaigh 68% de dhaoine i gceart gur féidir le hantaibheathaigh baictéir a mharú. Cheap 49% de dhaoine, áfach, gur féidir antaibheathaigh a úsáid chun víris a mharú
  • Bunaithe ar shonraí a bailíodh le linn trí bhabhta suirbhé ar leith faoi dhaoine idir 15 bliana d’aois agus 24 bliana d’aois:
    • Caitheann 19% díobh tobac
    • Déanann 53% díobh ragús óil
    • Tá 30% díobh róthrom

Ag labhairt di ag an seoladh, d’fháiltigh an tAire Byrne roimh fhoilsiú na tuarascála. Dúirt sí: “Leis na torthaí sa tríú Suirbhé Éire Shláintiúil, cuirtear leis an bhfaisnéis luachmhar atá againn cheana féin faoi na príomh-shaincheisteanna stíl mhaireachtála a théann i bhfeidhm ar dhaoine a chónaíonn in Éirinn. Cé gur baineadh roinnt torthaí dearfacha amach – an laghdú ar an ráta caitheamh tobac ina measc – tá sé soiléir freisin nár cheart dúinn bheith réchúiseach faoin scéal. Tá sé ríshoiléir go bhfuil roinnt grúpaí inár sochaí fós i mbaol méadaithe an drochshláinte a fhulaingt. Tá difríochtaí ann freisin idir daoine a bhfuil leibhéil dhifriúla oideachais acu agus idir daoine a chónaíonn sna ceantair is boichte agus daoine a chónaíonn sna ceantair is saibhre. Is níos faide ná an tseirbhís sláinte a théann na réitigh ar na fadhbanna sin, agus beidh freagairt ón rialtas ar fad agus ón tsochaí ar fad araon ag teastáil. Is é sin an bunphrionsabal atá taobh thiar den tionscnamh Éire Shláintiúil.”

Dúirt an tAire freisin: “Léirítear go soiléir i dtorthaí an tSuirbhé na fadhbanna atá againn le halcól agus go n-ólaimid barraíocht alcóil.  Cúis imní ar leith atá agam is ea go ndéanann breis agus leath na n-óltóirí óga ragús óil de ghnáth nuair a théann siad ag ól. Is bagairt shuntasach í sin ar a sláinte san am i láthair agus san am atá le teacht. Tá sé ríthábhachtach go n-athraímid an ról a imríonn an t-alcól inár saol agus inár sochaí. Is é sin an aidhm atá leis an mBille Sláinte Poiblí (Alcól).”

Is é seo a leanas sampla de na torthaí tábhachtacha eile ar thángthas orthu:

  • Dúirt 84% de dhaoine a chónaíonn in Éirinn go bhfuil sláinte an-mhaith nó sláinte mhaith acu, cé gur thug 30% díobh le fios go bhfuil tinneas nó riocht sláinte fadbhunaithe orthu
  • Baineann 18% de dhaoine úsáid as foirm ghníomhach taistil ina ngnáth-thuras chun na hoibre nó chun an oideachais. Baineann 31% díobh úsáid as an bhfoirm sin taistil ó am go chéile ar a laghad. Mar sin féin, is sa charr go príomha a thaistealaíonn dhá dtrian (65%) de dhaoine chun na hoibre nó chun an oideachais
  • D’athraigh 8% díobh a gcóir iompair sa dá bhliain anuas. Bíonn leath na ndaoine sin ag siúl nó ag rothaíocht ó am go chéile ar a laghad
  • Thug 39% d’óltóirí alcóil le fios go n-ólann siad sé dheoch chaighdeánacha nó níos mó (“ragús óil”) de ghnáth nuair a théann siad ag ól
  • Itheann 73% den daonra níos lú ná cúig sciar de thorthaí agus glasraí gach lá
  • Sa bhliain roimhe, chuaigh 12% de dhaoine óga fásta (faoi bhun 35 bliana d’aois) agus 12% d’fhir a raibh gnéas acu le fir faoi thástáil VEID nó ionfhabhtaithe ghnéas-tarchurtha
  • Chuaigh 15% díobh chuig rannóg éigeandála le 12 mhí anuas. Méadaíonn an figiúr sin go 22% i measc daoine atá 75 bliana d’aois nó níos sine
  • Thóg 1% de na daoine sin nár ordaíodh antaibheathach dóibh sa 12 mhí anuas antaibheathach amháin ar a laghad

Dúirt Kate O’Flaherty, an Ceann Sláinte agus Folláine sa Roinn Sláinte: “Tá na sonraí ón Suirbhé seo ina sócmhainn an-luachmhar lena gcabhraítear leis an Roinn Sláinte agus lenár gcomhpháirtithe eile oibriú ar son Éire Shláintiúil a bhaint amach.  Tá taighdeoirí i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte agus in eagraíochtaí acadúla ag úsáid na sonraí chun féachaint ar théamaí ar leith amhail neamhionannais shóisialta i rátaí murtaill agus caitheamh tobac agus chun scrúdú a dhéanamh ar na naisc idir dea-iompraíochtaí sláinte agus an fholláine meabhrach. De bhreis air sin, cabhróidh na torthaí ón Suirbhé Éire Shláintiúil linn tomhas níos fearr a dhéanamh ar threochtaí tosca riosca le himeacht ama agus ar an tionchar atá á imirt ag cur chun feidhme beartais ar thacú le daoine roghanna níos sláintiúla a dhéanamh.”

CRÍOCH

Nótaí d’Eagarthóirí:

Déanann Ipsos MRBI an Suirbhé Éire Shláintiúil thar ceann na Roinne Sláinte.

Is é atá sa Tuarascáil seo ná achoimre ar na torthaí ón tríú suirbhé. Cuirfear na torthaí sin leis na sonraí a bailíodh sa dá shuirbhé roimhe, ar foilsíodh na torthaí uathu sa bhliain 2015 agus sa bhliain 2016.

Cuimsítear sa tríú Suirbhé Éire Shláintiúil 7,487 n-agallamh a rinneadh le sampla ionadach den daonra atá 15 bliana d’aois nó níos sine. Rinneadh an obair allamuigh don suirbhé idir mí Mheán Fómhair 2016 agus mí an Mheithimh 2017.

Tá na sonraí ó Shuirbhéanna Éire Shláintiúil á n-úsáid chun buntacú le beartais a fhorbairt agus a chur chun feidhme, chun faireachán, tomhas agus meas a dhéanamh ar an dul chun cinn ar ghnéithe éagsúla den Chreat Éire Shláintiúil a chur chun feidhme agus chun lear mór oibleagáidí idirnáisiúnta tuairiscithe a chomhlíonadh, lena n-áirítear iad sin chun tuairisc a thabhairt don Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta, don Aontas Eorpach agus don Eagraíocht Dhomhanda Sláinte.