Preasráitis

Seolann an Rialtas Straitéis Náisiúnta na hÉireann maidir le Néaltrú

Rinne an Taoiseach Enda Kenny, an Tánaiste Joan Burton agus Kathleen Lynch, an tAire le freagracht as Cúram Príomhúil agus Cúram Sóisialta, Straitéis Náisiúnta na hÉireann maidir le Néaltrú a sheoladh inniu (Dé Céadaoin an 17 Nollaig 2014). Comhlíonann sé sin an gealltanas a tugadh i gClár an Rialtais go bhforbrófaí straitéis náisiúnta um ghalar Alzheimer agus ghalair néaltraithe eile ar mhaithe leis an méid seo a leanas: feasacht a mhéadú, fáthmheas tráthúil agus idirghabháil thráthúil a chinntiú, agus seirbhísí pobalbhuanithe feabhsaithe a fhorbairt.

Leagtar amach sa Straitéis roinnt prionsabal a bheidh mar bhonn thaca ag an soláthar cúraim agus tacaí do dhaoine a bhfuil néaltrú orthu, lena n-áirítear:

• néaltrú a chur san áireamh nuair a bheidh beartais sláinte atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo á bhforbairt agus á gcur chun feidhme;

• daoine a bhfuil néaltrú orthu a spreagadh páirt chomh hiomlán agus is féidir a ghlacadh sa tsochaí agus ina bpobail féin chomh fada agus is féidir;

• tús áite a thabhairt do chúram deireadh saoil i suíomh oiriúnach do dhaoine a bhfuil néaltrú orthu;

• oiliúint iomchuí a chur ar gach duine a thugann cúram nó a sholáthraíonn seirbhísí do dhaoine a bhfuil néaltrú orthu agus maoirseacht iomchuí a dhéanamh ar na daoine sin;

• acmhainní a úsáid chun an toradh is fearr agus is féidir a bhaint amach do dhaoine a bhfuil néaltrú orthu agus dá dteaghlaigh agus dá gcúramóirí.

 

Ag labhairt dó ag seoladh na Straitéise, dúirt an Taoiseach Enda Kenny, “Mar Thaoiseach, tá rún daingean agam a chinntiú nach dtógfaidh néaltrú, ná seanaois go deimhin, ó dhaoine na rudaí is luachmhaire dóibh: is iad sin, an rogha atá acu agus an smacht atá acu ar a saol, a bpríobháideacht agus a ndínit.  Gné lárnach den straitéis is ea feasacht, rud a thógtar go minic ó dhaoine a bhfuil néaltrú orthu.  Ba mhaith linn feasacht ar néaltrú a mhéadú sa phobal ionas go mbeimid in ann gníomhú ar bhealach níos tapa agus níos cliste chun fáthmheas luath, cóireáil agus an tacaíocht is gá a áirithiú, go háirithe i gcás seirbhísí pobalbhunaithe.”

 

Dúirt an Tánaiste Joan Burton, “Tá meas ar neamhspleáchas agus ar dhínit an duine aonair mar bhonn leis an Straitéis seo. Is féidir cuid mhaith de na Gníomhartha a bhaint amach gan mórchostas airgeadais a bheith ann. Má chuirim chun feidhme iad go héifeachtach, beidh siad in ann fíordhifríocht a dhéanamh do bheatha daoine a bhfuil néaltrú orthu.”

 

Dúirt Kathleen Lynch, an tAire le freagracht as Cúram Príomhúil agus Cúram Sóisialta, “Is féidir leis an téarma ‘néaltrú’ eagla agus mearbhall a chur ar dhaoine agus, uaireanta, ní bhíonn a fhios ag daoine a bhfuil néaltrú orthu cá bhfaighidh siad cúnamh. Mar an gcéanna, is minic a bhíonn mearbhall ar dhaoine a ndéileálann le daoine a bhfuil néaltrú orthu. Gnéithe tábhachtacha den Straitéis is ea an mearbhall sin a laghdú, mífhaisnéis agus míthuiscint a cheartú agus béim a chur ar an méid atáthar in ann a dhéanamh ag gach céim den riocht, seachas an méid nach bhfuiltear in ann a dhéanamh. A bhuí le tacaíocht fhial ó Atlantic Philanthropies, beimid in ann gníomhartha ríthábhachtacha a chur chun feidhme níos tapa ná mar a bheimis in ann a dhéanamh ar shlí eile. Ní hé amháin go mbainfear tairbhí díreacha amach as an tacaíocht sin, ach tabharfaidh sí deis dúinn freisin cur chuige i leith cúraim a thástáil agus a bheachtú bunaithe ar fhíorfhianaise.”

 

Dúirt Mary Sutton, Stiúrthóir de chuid Atlantic Philanthropies in Éirinn, “An fhógairt inniu go dtacóidh Atlantic le cur chun feidhme na Straitéise Náisiúnta maidir le Néaltrú, tagann sí sna sála ar thréimhse 3 bliana ina ndearna Atlantic infheistíocht spriocdhírithe arbh fhiú €14m san iomlán í i dtionscnaimh shonracha néaltraithe agus inar mheall Atlantic cómhaoiniú €10m ón Rialtas. Áiríodh leis an tacaíocht sin, a tugadh sa bhreis ar a bhfuil á fhógairt inniu, oiliúint agus forbairt leathnaithe a chur ar fáil don fhórsa oibre trí Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath, taispeántais áitiúla maidir le tacaí éifeachtacha atá dírithe ar an duine trí chuibhreannais phobail arna reáchtáil ag Genio i 4 cheantar ar fud na tíre, nuálaithe i gcúram deireadh saoil do dhaoine a bhfuil néaltrú orthu i gcomhpháirt le Foras Ospíse na hÉireann, agus seirbhísí tathanta a dhírítear go sonrach ar dhaoine a bhfuil néaltrú orthu arna seoladh ag Third Age Foundation. Thug Atlantic comhaontú i gcrích leis an mBord Taighde Sláinte ní ba luaithe i mbliana freisin, rud a bhaineann le Clár Infheistíochta cómhaoinithe i dTaighde Feidhmeach ar Néaltrú agus in Acmhainn Néaltraithe.

 

Bhí an obair sin, a rinneadh i gcomhar leis an Rialtas agus le raon gníomhaireachtaí éagsúla, ar an mbunchloch d’fhógairtí breise an lae inniu agus fágann sí, den chéad uair riamh, go mbeidh clár comhbheartaithe comhordaithe náisiúnta forfheidhmithe againn chun beatha daoine a bhfuil néaltrú orthu a fheabhsú sa todhchaí”.

 

Críoch

 

Nóta d’Eagarthóirí

1. Meastar go bhfuil néaltrú ar thuairim is 50,000 duine in Éirinn sa lá atá inniu ann. Is dóigh go méadóidh an líon sin go níos mó ná 140,000 duine faoin mbliain 2041 de réir mar a mhéadaíonn líon na ndaoine scothaosta in Éirinn.

2.Leagtar béim sa Straitéis gur ina bpobail féin a chónaíonn formhór na ndaoine a bhfuil néaltrú orthu agus gur féidir leo leanúint le beatha maith a bheith acu agus le páirt a ghlacadh sna pobail sin i bhfad níos faide ná a thuigeann a lán daoine.

3.Déantar idirdhealú sa Straitéis idir na gníomhartha sin is féidir a chur ar aghaidh laistigh de na hacmhainní atá ar fáil faoi láthair agus gníomhartha eile a ghlacfar nuair a bheidh níos mó acmhainní ar fáil. Tá na nithe seo a leanas i measc na ngníomhartha láithreacha a sainaithníodh:- ◦Déanfar freagracht shoiléir as réimse an néaltraithe a shannadh laistigh de FSS. I dtaca leis sin, rinneadh Oifig thiomnaithe, atá faoi stiúir an Uasail John Linehan (Speisialtóir, Seirbhísí do Dhaoine Scothaosta), Bainisteoir Ginearálta na hOifige, a chur ar bun laistigh de FSS chun tacú leis an Straitéis a fhorfheidhmiú;

◦Déanfar cur síos soiléir ar chonairí cúraim, agus faisnéis agus treoir níos fearr ar sheirbhísí, a thabhairt do dhochtúirí ginearálta, do dhaoine a bhfuil néaltrú orthu agus dá dteaghlaigh agus dá gcúramóirí;

◦Déanfar tuiscint níos fearr ar néaltrú, lena n-áirítear tosca inathraithe riosca, a chothú;

◦Déanfar athbhreithniú ar an dóigh a bhfuil acmhainní á n-úsáid faoi láthair chun a chinntiú go n-úsáidfear iad ar an mbealach is fearr agus is féidir;

◦Tacófar le taighde chun eolas a thabhairt do dhearadh agus do sholáthar seirbhísí néaltraithe in Éirinn agus tabharfar tosaíocht iomchuí don taighde sin.

 

4.Clár Forfheidhmithe na Straitéise maidir le Néaltrú

Tá comhthionscnamh comhaontaithe ag an Roinn Sláinte agus ag FSS le Atlantic Philanthropies ar mhaithe le gnéithe suntasacha den Straitéis a fhorfheidhmiú thar an tréimhse 2014-2017. Déanfar infheistíocht chomhcheangailte €27.5m i gClár Forfheidhmithe na Straitéise Náisiúnta maidir le Néaltrú. Beidh €12m de sin á chur ar fáil ag Atlantic Philanthropies, agus €15.5m ag teacht ó FSS.   Leagfaidh an clár béim níos láidre ar fháthmheas tráthúil néaltraithe agus ar an luach a bhaineann le hidirghabháil luath. Leagfaidh sé béim níos láidre freisin ar an gcuspóir fadtéarmach a bhaineann le daoine in Éirinn a dhéanamh níos eolaí agus níos tuisceanaí ar na riachtanais atá ag daoine a bhfuil néaltrú orthu agus ar an méid a leanann daoine a bhfuil néaltrú orthu de bheith ag cur leis an tsochaí.

 

Áirítear iad seo a leanas leis na príomhghnéithe den tionscnamh:-

•clár Diantacaí Baile agus Pacáistí Cúram Baile a thabhairt isteach do dhaoine a bhfuil néaltrú orthu;

 

•acmhainní breise a bhaineann go sonrach le néaltrú a sholáthar do dhochtúirí ginearálta, toisc gurb iadsan an pointe teagmhála riachtanach tosaigh leis an gcóras sláinte do dhaoine a bhfuil néaltrú orthu. Is é a bheidh san ábhar acmhainne ábhair oiliúna agus treoir maidir le seirbhísí áitiúla agus le pointí teagmhála, etc.

 

•Bearta chun feasacht an phobail a ardú, chun dul i ngleic le stiogma, agus chun cuimsiú agus rannpháirtíocht sa tsochaí a chur chun cinn i measc daoine a bhfuil néaltrú orthu.

 

Féach Straitéis Náisiúnta na hÉireann maidir le Néaltrú anseo