Preasráitis

Ráiteas ón Aire Varadkar tar éis phlé na Comh-aireachta ar Árachas Sláinte Uilechoiteann (ÁSU)

  • Leanfaidh an Rialtas le clár cuimsitheach um athchóiriú sláinte a chur chun feidhme
  • Coimisiúnófar tuilleadh taighde ar ÁSU sula roghnófar an múnla deiridh

Beidh trí staidéar ar Árachas Sláinte Uilechoiteann á bhfoilsiú amárach ag an Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta (ESRI) agus ag an Údarás Árachais Sláinte. Thug an tAire Varadkar meabhrán ar a dtuarascálacha chun na Comh-aireachta inniu. Ag labhairt dó tar éis an chruinnithe Comh-aireachta, dúirt an tAire Varadkar:

“Tá an Rialtas tiomanta fós do chúram sláinte uilechoiteann éifeachtach a sholáthar. Is é an sainmhíniú atá air sin ná rochtain a bheith ag gach duine ar bhealach tráthúil ar chúram ardchaighdeáin atá ar phraghas réasúnta agus éifeachtach. Tá córas um Árachas Sláinte Uilechoiteann ar ár múnla roghnaithe fós le haghaidh cúram sláinte uilechoiteann a bhaint amach.

“Ní inghlactha faoi láthair, áfach, atá na costais arda a bhaineann leis an múnla ar leith um árachas sláinte ar a ndéantar anailís sa tuarascáil nua ó ESRI agus ní bheidh siad inghlactha san am atá le teacht. Dá bhrí sin, dearbhaítear leis an tuarascáil ó ESRI cinneadh an Rialtais gan ÁSU a chur chun feidhme faoi dheifir.

“Tá sé soiléir gur cheart roinnt bunchloch a bheith i bhfeidhm sula rachaimid ar aghaidh ag déanamh cinneadh ar an múnla a ghlacfaimid. Is iad sin:

  • acmhainn dhóthanach chun freastal ar éileamh neamh-chomhlíonta – ó thaobh speisialtóirí, leapacha cúraim chriticiúil agus bonneagar eile de;
  • feabhas ar chúram príomhúil agus ar chúram sóisialta – tá an-dul chun cinn déanta cheana féin ar chúram liachleachtóirí ginearálta gan táillí a thabhairt isteach do leanaí faoi bhun sé bliana d’aois agus do dhaoine os cionn 70 bliain d’aois, ar fheabhas a chur ar bhainistíocht galar ainsealach i gcúram príomhúil agus ar scéim arna treorú ag éileamh a dhéanamh de Scéim Chothrom na Féinne ina dtugtar aghaidh ar iarratais laistigh de thréimhse dhá sheachtain nó ceithre seachtaine – mar sin féin, níl ansin ach tús;
  • struchtúir athchóirithe chun Grúpaí Ospidéal agus Iontaobhais Ospidéal, Eagraíochtaí Cúram Sláinte Pobail agus struchtúir nua eile a chur in ionad FSS;
  • athchóirithe airgeadais amhail cistiú bunaithe ar ghníomhaíocht (“leanann airgead an t-othar”);
  • Éire Shláintiúil agus na cláir oibre maidir le sláinte an phobail agus le sábháilteacht othar.

“Cé go bhféadfadh go ndéanfaí an cinneadh ar an múnla cistiúcháin i dtreo dheireadh théarma an chéad Rialtais eile, ní chreidim go bhféadfaí é a chur chun feidhme i dtéarma an chéad Rialtais eile mar go dtógfadh sé cúig bliana ar a laghad chun na hathchóirithe sin a chur i gcrích, go háirithe na méaduithe ar acmhainn agus ar sholáthar foirne.

“Ní dócha go dtiocfaidh am foirfe aníos choíche le haghaidh múnlaí cistiúcháin a athrú. Mar sin féin, leagtar béim sa taighde ó ESRI agus ó KPMG, rud atá bunaithe ar shonraí 2013, ar an bhfíric nár cheart déanamh amhlaidh le linn géarchéim airgeadais. Ní bheadh an Státchiste ná teaghlaigh in ann íoc as an gcostas suntasach breise a bhaineann le fóirdheontais agus le préimheanna méadaithe árachais. Ní mór soláthar an chláir athchóirithe a chur i gcrích ar dtús ionas go mbeidh na bunchlocha i bhfeidhm leis an múnla cistiúcháin a athrú.

“San am atá thart, rinneadh athchóiriú faoi dheifir agus, dá bharr sin, rinneadh meancóga móra, amhail an uair a bunaíodh FSS sa bhliain 2005. Agus na hathchóirithe sin curtha i gcrích, tá sé ar intinn againn athspléachadh a thabhairt ar an múnla cruinn um árachas sláinte uilechoiteann agus cuirfimid na buntáistí agus na míbhuntáistí a bhaineann le roinnt roghanna cistiúcháin i gcomparáid lena chéile. Is é an chéad Rialtas eile a dhéanfaidh an cinneadh ar an múnla a ghlacfar agus cuirfear an múnla sin chun feidhme i dtéarma an Rialtais ina dhiaidh sin.”

Críoch

Tuilleadh faisnéise
Is cleachtadh costála tosaigh do ÁSU atá sna tuarascálacha. Ba iad an Roinn Sláinte agus an tÚdarás Árachas Sláinte a choimisiúnaigh iad ó ESRI agus ó KPMG tar éis fhoilsiú an Pháipéir Bháin faoi ÁSU sa bhliain 2014.

Déantar sa taighde rannchuidiú luachmhar maidir leis an díospóireacht ar mhúnlaí cistiúcháin. Mar sin féin, is píosa saothair tosaigh atá sna tuarascálacha agus tá siad bunaithe ar shonraí don bhliain 2013. Tháinig ESRI ar an gconclúid go bhfuil tuilleadh taighde ag teastáil sa réimse sula mbeifear in ann tátail chríochnaitheacha a bhaint faoin gcineál múnla is fearr atá ann maidir le hárachas sláinte uilechoiteann a chur chun feidhme in Éirinn. Cinneadh, mar sin, tabhairt faoi thuilleadh taighde ar an gcostas a bhaineann le freastal ar riachtanas nach bhfuiltear ag freastal air faoi láthair agus anailís a dhéanamh ar na múnlaí cistiúcháin eile atá ann d’árachas sláinte uilechoiteann. Is iad an Roinn Sláinte agus ESRI a dhéanfaidh maoirseacht ar an obair sin tríd an gClár Taighde trí bliana um Athchóiriú Sláinte atá i bhfeidhm acu.

Léirítear sna staidéir go mbeidh costais bhreise os cionn €650m i gceist leis an múnla bunaidh ilíocóirí um árachas sláinte uilechoiteann. Léirítear iontu freisin nár mhó an costas breise sin ná na tairbhí a bhainfí amach ó thaobh torthaí níos fearr don othar, praghsanna níos ísle ar chúram sláinte ná préimheanna níos ísle de

Samhlaíodh sa Pháipéar Bán faoi ÁSU go n-úsáidfí cineál ilíocóirí de mhúnla árachais sláinte. Sa bhliain 2014, áfach, chinn an tAire Sláinte bogadh ní ba mhoille i dtreo árachas sláinte uilechoiteann agus, dá bharr sin, ba ar chúram príomhúil uilechoiteann a d’aistrigh sé díriú gearrthéarmach an Rialtais.

Mar gheall ar an ngá atá ann le tuilleadh taighde a dhéanamh agus leis an gclár athchóirithe sláinte atá ar bun cheana féin a chríochnú, is sa chuid deiridh de théarma an chéad Rialtais eile a chinnfear an múnla cistiúcháin a úsáidfear agus cuirfear an múnla chun feidhme ina dhiaidh sin.