Preasráitis

Ráiteas ón Aire Varadkar maidir leis an rialú ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh

Thug Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh rialú inniu ar thograí ó Rialtas na hAlban Íosphraghsáil Aonaid a thabhairt isteach.

Den chuid is mó, tá an breithiúnas ón gCúirt ag teacht leis an tuairim ón Abhcóide Ginearálta i mí Dheireadh Fómhair i mbliana, áit ar luadh go bhféadfaí údar a bheith leis an reachtaíocht ar fhorais chosaint sláinte sa chás go bhfuil an reachtaíocht comhréireach leis an gcuspóir atá á shaothrú agus nach féidir bearta eile amhail cánachas a úsáid chun an cuspóir sin a bhaint amach.

Is eol do Rialtas na hÉireann gur féidir cás áititheach láidir a dhéanamh i bhfabhar Íosphraghsáil Aonaid i gcodarsnacht le bearta eile. Creidimid gur beart comhréireach í Íosphraghsáil Aonaid agus go bhfuil sí ar an aon bheart amháin a rachadh i ngleic go héifeachtach leis an rochtain fhorleathan atá againn ar alcól atá an-saor i gcoibhneas lena láidre atá sé. Tacaítear leis an dearcadh sin i dtaighde ó Ollscoil Sheffield, rud inar léiríodh go mbaineann Íosphraghsáil Aonaid athrú iompraíochta amach i measc na ndaoine is mó atá i mbaol.

Dúirt Leo Varadkar, an tAire Sláinte: “Faoi mar a dúirt mé roimhe seo, tá Íosphraghsáil Aonaid ar cheann de na bearta a bheidh sa Bhille Sláinte Poiblí (Alcól) atá le teacht. Ritheadh an Bille tríd an dara céim sa Seanad an tseachtain seo caite agus tá rún daingean agam go fóill Íosphraghsáil Aonaid agus na bearta eile atá sa Bhille a thabhairt isteach. Táim tar éis iarraidh ar m’oifigigh tuilleadh scrúdaithe a dhéanamh, i gcomhar le hoifig an Ard-Aighne, ar impleachtaí an bhreithiúnais.

“Sa suirbhé ar Éire Shláintiúil a foilsíodh le déanaí, soláthraíodh tuilleadh fianaise go bhfuil fadhb againn in Éirinn le halcól agus gur gá dúinn gníomh a dhéanamh ina leith. Léirítear go soiléir i dtaighde ar leith ó Ollscoil Sheffield go bhfuil Íosphraghsáil Aonaid ar an mbealach is éifeachtaí chun dul i ngleic le húsáid dhochrach alcóil. Leanfaimid ar aghaidh leis an mbeart a shaothrú tríd an bpróiseas reachtach agus táimid fós cinnte go mbeidh ról an-tábhachtach le himirt ag Íosphraghsáil Aonaid maidir le dul i ngleic le húsáid alcóil ar mórdhúshlán sláinte poiblí í. Idir an dá linn, cuirfear an reachtaíocht in Albain faoi bhráid chúirteanna na hAlban le breith a thabhairt uirthi.”

Tuilleadh faisnéise faoi Íosphraghsáil Aonaid

Gné thábhachtach de chur chuige fadtéarmach straitéiseach i leith mí-úsáid alcóil a chomhrac is ea aghaidh a thabhairt ar phraghas an alcóil. Tá baint dhíreach ag praghas an alcóil le leibhéil úsáide agus leis an dochar agus leis an gcostas a ghabhann le halcól i.e. de réir mar a mhéadaíonn an praghas, laghdóidh rátaí úsáide agus an dochar a ghabhann leis.

Leis an mBille Sláinte Poiblí (Alcól), beidh sé neamhdhleathach alcól a dhíol, agus alcól a fhógairt lena dhíol, faoi bhun íosphraghas socraithe. Le hÍosphraghsáil Aonaid, socraítear íosphraghas in aghaidh an ghraim d’alcól. Bheadh an t-íosphraghas ar tháirge alcóil bunaithe ar an líon gram d’alcól atá sa táirge. Mar sin, ní fhéadfaí an táirge alcóil a dhíol faoi bhun an íosphraghais aonaid sin san earnáil ar-cheadúnais ná san earnáil eischeadúnais.

Beart spriocdhírithe is ea íosphraghsáil aonaid, rud atá dírithe orthu siúd a ólann leibhéil chontúirteacha dhochracha alcóil agus atá deartha cosc a chur ar alcól a dhíol ar phraghsanna an-saor. Toisc go mbeidh an t-íosphraghas bunaithe ar an méid alcóil íon atá sa táirge agus go mbeidh sé comhréireach go díreach leis an méid alcóil íon sin, beidh íosphraghsáil aonaid in ann díriú ar tháirgí saora alcóil i gcoibhneas lena láidre atá siad.

Is ionann táirgí alcóil atá láidir agus saor agus na cinn is fearr leis na daoine is mó ólachán, leis na daoine sa bhaol is mó go mbuailfear tinneas a bhaineann le halcól iad agus leis na daoine óga is lú ioncam indiúscartha.

Tugadh faoi deara i staidéar ó Ollscoil Sheffield (Model-Based Appraisal of Minimum Unit Pricing for Alcohol in the Republic of Ireland, 2013) (2014) nach n-imreodh íosphraghsáil aonaid ach tionchar beag ar úsáid alcóil i measc óltóirí ísealriosca. Mhéadódh an tionchar de réir mar a bhogtar suas na leibhéil éagsúla ólacháin, agus an tionchar ba shuntasaí á imirt ar óltóirí ardriosca.

Níltear ag súil go ndéanfaidh íosphraghsáil aonaid difear don phraghas ar alcól san earnáil ar-cheadúnais. Tuairiscíodh sa staidéar ó Ollscoil Sheffield gurb iad na táirgí alcóil a ndéanfadh an beartas seo an difear ba mhó dóibh ná iad siúd a dhíoltar go han-saor, agus faoi bhun costphraghais i mórán cásanna, san earnáil eischeadúnais, i.e. ollmhargaí agus siopaí eischeadúnais, san am i lá

Táimid i mbun plé lenár gcuid comhghleacaithe i dTuaisceart Éireann san am i láthair ar an mbeart a thosú.

Críoch