Preasráitis

Ráiteas ón Aire Lynch faoi fhoilsiú Thuarascáil FSS ar Mhí-Úsáid Seanóirí do 2014 

D’fháiltigh Kathleen Lynch T.D., an tAire Stáit le freagracht as Cúram Príomhúil, Cúram Sóisialta agus Meabhairshláinte, roimh fhoilsiú an 7ú (2014) hAthbhreithniú ar Sheirbhís FSS um Mí-Úsáid Seanóirí inniu, Déardaoin an 18 Meitheamh 2015.

Ag labhairt faoin Athbhreithniú di, dúirt an tAire Lynch: “Is é dúchas gach duine ghnaíúil na daoine sin atá leochaileach a chosaint agus tá teagmhais ar bith de mhí-úsáid seanóirí gráiniúil dá réir. Is cúis imní go méadaíonn minicíochtaí mí-úsáide de réir mar a mhéadaíonn aois an duine lena mbaineann mar go bhféadann a leochailí atá duine méadú de réir aoise, go háirithe i gcásanna ina bhfuil laige, scoiteacht nó deacrachtaí cognaíocha ina ndúshláin.”

“D’fhéadfadh feasacht mhéadaitheach agus an fhíric gur bhunaigh FSS meicníochtaí soiléire chun aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist a bheith ina dtoisc sa mhéadú ar an líon atreoruithe. Is mian liom FSS a mholadh as cur chuige réamhghníomhach a ghlacadh maidir leis an bhfadhb um mí-úsáid seanóirí agus leanfaidh tuarascálacha fearacht na tuarascála a foilsíodh inniu d’fheasacht a ardú agus den trédhearcacht atá ag teastáil go géar a thabhairt chuig an réimse doiligh seo.”


“Chun dul i ngleic le mí-úsáid seanóirí, teastaíonn freagairtí leathana ina ndéantar níos mó ná tuairiscí teagmhais a imscrúdú. Baineann an-tábhacht freisin le meas ar dhaoine breacaosta agus leis an méid a thugaimid aitheantas agus ómós dá stádas sa tsochaí. Is é aidhm na Straitéise Náisiúnta um Aosú Dearfach, ar straitéis thras-Rannach í, dearcthaí dearfacha a chothú agus tá sí ar cheann de mo chuid tosaíochtaí le haghaidh na tréimhse atá fágtha de théarma an Rialtais seo.”

In 2014, rinneadh 2,592 atreorú san iomlán chuig an tseirbhís um mí-úsáid seanóirí. Is méadú 5% é sin ar atreoruithe ón mbliain 2013.  Is ionann sin agus an líon is mó atreoruithe a fuarthas in aon bhliain amháin ó bunaíodh an tseirbhís. Díobh sin, ba í mí-úsáid shíceolaíoch (29%) an fhoirm mí-úsáide ba mhó tuairisc agus ba iad mí-úsáid airgeadais (21%), féinfhaillí (21%), faillí (15%) agus mí-úsáid chorpartha (12%) na foirmeacha mí-úsáide ba mhó ina dhiaidh sin.

San iomlán, bhain 66% d’atreoruithe le mná agus, díobh sin, bhí an chuid ba mhó díobh sa chatagóir os cionn 80 bliain d’aois (54%). Agus na rátaí atreoraithe in aghaidh gach 1000 duine sa daonra i ngach ceann de réigiúin FSS á gcur i bhfeidhm, tá an ráta atreoraithe sa chatagóir os cionn 80 bliain d’aois idir trí huaire go leith agus ceithre huaire níos mó ná an chatagóir 65-79 bliain d’aois. Is í an tSeirbhís Altranais Sláinte Poiblí an phríomhfhoinse atreoraithe go fóill, cé gur tháinig laghdú 4% ar atreoruithe go 29% ón mbliain 2013. Ba iad an t-ospidéal (14%) agus an teaghlach (13%) na foinsí atreoraithe ba mhó ina dhiaidh sin.

Tháinig méadú suntasach ó 19% in 2013 go 26% in 2014 ar an líon buarthaí ar chuir daoine scothaosta féin iad in iúl. Mar a bhí amhlaidh i mblianta roimhe sin, ba iad leanaí aosacha déantóirí na mí-úsáide i 49% de chásanna, bhí páirtnéir/fear céile/bean chéile freagrach as an mí-úsáid i 19% de chásanna agus bhí “gaol eile” freagrach aisti i 15% de chásanna.   Anuas air sin, rangaíodh 5% de chásanna mar “eile”. Tar éis iad a iniúchadh tuilleadh, bhain siad le buarthaí bainteach le hÚinéir Talún/Lóistéir tar éis iad. Bhí sé sin amhlaidh do chliaint fhireannacha agus do chliaint bhaineannacha araon.

Críoch