Preasráitis

Ráiteas ón Aire Harris maidir leis an Lá Feasachta Eorpach maidir le hÚsáid Antaibheathach

Thug an tUas. Simon Harris TD, an tAire Sláinte, aitheantas inniu don tábhacht a bhaineann leis an 9ú Lá Feasachta Eorpach maidir le hÚsáid Antaibheathach (EEAD) agus d’fháiltigh sé roimh rannpháirtíocht ghníomhach leanúnach na hÉireann sa tionscnamh tábhachtach sin.

Thug an tAire faoi deara go bhfuil EEAD mar chuid den dara seachtain dhomhanda de ghníomhaíocht atá á reáchtáil ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte chun aird a tharraingt ar an bhfadhb mhéadaitheach a bhaineann leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha. Thug sé faoi deara freisin go bhfuil ag éirí go geal leis an ócáid ar fud na hEorpa ó seoladh sa bhliain 2008 í.

Dúirt an tAire Harris: ‘Is eol dúinn gur fíor-ghéarchéim mhéadaitheach ó thaobh sláinte phoiblí de atá i dteacht chun cinn na frithsheasmhachta in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha ar fud an domhain agus gur gá cur chuige ‘an Aon Sláinte Amháin’ a ghlacadh i leith dul i ngleic le scaipeadh na frithsheasmhachta. Is é sin le rá, beidh gníomhaíocht ilearnálach ag teastáil ar fud na hearnála sláinte daonna, na hearnála sláinte ainmhithe, na hearnála talmhaíochta agus na morearnála comhshaoil. Toisc go n-aithnítear an fhrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha mar ábhar imní domhanda maidir leis an tsláinte, glactar leis nach féidir le hearnálacha aonair dul i ngleic i gceart leis an imní sin leo féin agus go bhfuil freagairt chomhordaithe ó na geallsealbhóirí uile ag teastáil dá bharr sin’.

Thug an tAire faoi deara an obair atá ar bun in Éirinn agus ar bhonn idirnáisiúnta chun dul i ngleic leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha. De réir an Phlean Gníomhaíochta Dhomhanda maidir leis an bhFrithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha ón Eagraíocht Dhomhanda Sláinte don bhliain 2015, táthar ag súil leis go bhforbróidh tíortha a bpleananna gníomhaíochta náisiúnta féin maidir leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha ar aon dul leis an bPlean Domhanda.  Sna Conclúidí ón gComhairle a glacadh i mí an Mheithimh 2016, iarradh ar na Ballstáit plean gníomhaíochta náisiúnta maidir leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha a bheith i bhfeidhm acu faoi lár na bliana 2017, rud a bheadh bunaithe ar chur chuige ‘an Aon Sláinte Amháin’ agus a bheadh ag teacht le cuspóirí an Phlean ón Eagraíocht Dhomhanda Sláinte.

I gcás na hÉireann, agus chun aitheantas a thabhairt don mhórbhagairt mhéadaitheach a bhaineann leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha agus don ghá atá ann le cur chuige ‘Rialtais uile’ a ghlacadh i leith saincheisteanna sláinte, rinne Príomhoifigeach Míochaine na Roinne Sláinte agus Príomhoifigeach Tréidliachta na Roinne Talmhaíochta, Bia agus Mara Coiste Comhairleach Náisiúnta Idir-Rannach ardleibhéil um an bhFrithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha a bhunú chun aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist sin.  Seoladh an Coiste ar an Lá Feasachta Eorpach maidir le hÚsáid Antaibheathach i mí na Samhna 2014 agus tá ról agus sainordú soiléir aige ar fud na hearnála sláinte daonna agus na hearnála sláinte ainmhithe.  Cuimsíonn an Coiste ionadaithe ón dá Roinn thuasluaite, ionadaithe ó na gníomhaireachtaí ábhartha de chuid Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte agus ionadaithe ó shainghníomhaireachtaí tréidliachta, lena n-áirítear comhlachtaí ábhartha eile a bhfuil sainchúram orthu sa dá earnáil. Mar sin, tá ballraíocht an Choiste ionadaíoch do na mór-gheallsealbhóirí lena mbaineann.

Mar aon le hobair a dhéanamh chun faireachas a fheabhsú idir an earnáil sláinte agus an earnáil talmhaíochta, tá an Coiste ag obair faoi láthair chun Plean Gníomhaíochta Náisiúnta na hÉireann maidir leis an bhFrithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha a fhorbairt ar aon dul leis na ceanglais ón Eagraíocht Dhomhanda Sláinte agus ó Chomhairle an Aontais Eorpaigh.  Leanfar ar aghaidh leis an obair sin sa bhliain 2017.

Ag labhairt dó faoin obair a dhéanann an Grúpa Comhairleach Cliniciúil um Ionfhabhtuithe atá Bainteach le Cúram Sláinte – rud atá á reáchtáil ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte i gcomhar le Coláiste Ríoga Lianna na hÉireann – agus faoin obair a dhéanann na gníomhaireachtaí agus an pearsanra uile a ghlacann páirt in EEAD, dúirt an Dr Tony Holohan, Príomhoifigeach Míochaine: ‘Fianaise ar a thiomanta atá an pobal sláinte agus an mórphobal do dhul i ngleic leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha is ea rannpháirtíocht na hÉireann in EEAD gach bliain. Tacaíonn an Roinn go hiomlán leis an obair atá á déanamh chun tuiscint ar ár gcóireálacha antaibheathach a chur chun cinn agus úsáid stuama na gcóireálacha sin a spreagadh d’fhonn luach agus éifeachtacht na gcóireálacha a chaomhnú sa lá atá inniu ann agus sa tréimhse atá romhainn’.

Mórthosaíocht sábháilteachta othar agus sláinte poiblí don Roinn Sláinte le roinnt blianta anuas is ea ionfhabhtuithe atá bainteach le cúram sláinte agus an fhrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha a chosc agus a rialú.

Cuireadh raon leathan tionscnamh i bhfeidhm i gcóras sláinte na hÉireann cheana féin, lenar áiríodh faireachas níos fearr a dhéanamh ar ionfhabhtuithe agus ar ordú oideas; próisis um ionfhabhtuithe a chosc agus a rialú; tionscnaimh mhaoirseachta ar ábhair fhrithmhiocróbacha; feachtais chun feasacht an phobail agus feasacht gairmithe a mhúscailt; agus béim shuntasach a chur ar oideachas agus oiliúint a sholáthar do ghairmithe cúram sláinte ar an ábhar.

NÓTA D’EAGARTHÓIRÍ

Cad is frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha ann?

Is é is frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha ann ná frithsheasmhacht miocrorgánaigh in aghaidh druga a bhí éifeachtach roimhe sin chun cóireáil a chur in aghaidh ionfhabhtuithe a mbíonn an miocrorgánach lena mbaineann ina gcúis leo. Tá miocrorgánaigh fhrithsheasmhacha (lena n-áirítear baictéir, fungais, víris agus seadáin) in ann ionsaí a sheasamh ó dhrugaí frithmhiocróbacha amhail drugaí frithbhaictéaracha (e.g. antaibheathaigh), drugaí frithfhungasacha, drugaí frithvíreasacha agus drugaí frithmhaláireacha. Dá bhrí sin, ní éireoidh le cóireálacha caighdeánacha ina n-aghaidh agus ní bheifear in ann fáil réidh leis an ionfhabhtú dá bharr sin, rud a mhéadóidh an baol go scaipfear an t-ionfhabhtú go daoine eile.

Tá éabhlóid tréithchineálacha frithsheasmhacha ina feiniméan nádúrtha a tharlaíonn nuair a macasamhlaíonn miocrorgánaigh iad féin trí earráid nó nuair a mhalartaítear tréithe frithsheasmhacha eatarthu. Brostaítear teacht chun cinn tréithchineálacha frithsheasmhacha nuair a bhaintear úsáid agus mí-úsáid as drugaí frithmhiocróbacha. Scaiptear frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha arís eile nuair a leantar droch-chleachtas rialaithe ionfhabhtuithe, nuair a bhíonn drochdhálaí sláintíochta i réim agus nuair a láimhseáiltear bia ar bhealach míchuí.

Cén difear a dhéanann an fhrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha?

I dtuarascáil ón gCoimisiún Eorpach le déanaí, measadh go mbíonn baictéir atá frithsheasmhach in aghaidh drugaí freagrach as thart ar 25,000 bás duine gach bliain in AE amháin anois. Measadh go ngabhann costais chúram sláinte agus caillteanais táirgeachta ar fiú €1.5 billiún iad leo freisin. Measann an Coimisiún chomh maith go mbuailtear ionfhabhtú atá bainteach le cúram sláinte thart ar 4 mhilliún othar in AE gach bliain.

Cad is ciall le cur chuige ‘an Aon Sláinte Amháin’?

Cumadh coincheap ‘an Aon Sláinte Amháin’ toisc gurb ionann baictéir do dhaoine agus d’ainmhithe, a fhágann gur féidir iad a aistriú ó ghrúpa amháin chuig an gceann eile. Mar sin, d’fhéadfadh gurbh ionann na hantaibheathaigh a úsáidtear chun ainmhithe a chóireáil in aghaidh na mbaictéar sin agus iad sin a úsáidtear chun daoine a chóireáil in aghaidh galair thógálacha, nó d’fhéadfadh go mbeadh na hantaibheathaigh a úsáidtear sa dá chás cosúil le chéile. Dá bhrí sin, d’fhonn aghaidh a thabhairt ar theacht chun cinn agus leathadh na frithsheasmhachta in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha, ní mór don earnáil sláinte poiblí, don earnáil sláinte ainmhithe agus don earnáil comhshaoil, lena n-áirítear geallsealbhóirí eile san earnáil phríobháideach agus san earnáil phoiblí, freagairt chomhordaithe a thabhairt.

Ar leibhéal domhanda, réigiúnach agus náisiúnta, ní mór straitéisí agus bearta a chomhchuibhiú ar fud earnálacha éagsúla chun aghaidh a thabhairt ar dhúshlán na frithsheasmhachta in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha. Tá comhar idirearnálach domhanda ann ó bhí an bhliain 2010 ann. Ón uair sin i leith, tá gníomhartha tríthaobhacha curtha ar bun ag an Eagraíocht Dhomhanda um Shláinte Ainmhithe, an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte agus Foras Bia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe chun straitéisí a chomhordú chun a chinntiú go leanann ábhair fhrithmhiocróbacha de bheith éifeachtúil agus go n-úsáidtear go freagrach iad.  Is gníomhaireachtaí iad sin atá ina sínitheoirí de chuid thionscnamh domhanda ‘an Aon Sláinte Amháin’.

Ina theannta sin, tá cur chuige iomlánaíoch agus ilearnálach a chuimsíonn roinnt mhaith grúpaí á chur chun cinn ag an gCoimisiún Eorpach. Áirítear leo sin na hearnálacha seo a leanas: sláinte phoiblí, sábháilteacht bhia, sláinte agus leas ainmhithe, taighde agus nuálaíocht, an bhithshábháilteacht agus an comhshaol. D’fhorbair an tAontas Eorpach, ar leibhéal na Comhairle agus Pharlaimint na hEorpa araon, a Straitéis Comhphobail chun dul i ngleic leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha ach aird a thabhairt do choincheap thionscnamh ‘an Aon Sláinte Amháin’.

Ar leibhéal náisiúnta, bhunaigh an Roinn Sláinte agus an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara an Coiste Comhairleach Náisiúnta Idir-Rannach um an bhFrithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha sa bhliain 2014. Rinne siad amhlaidh mar chuid de thionscnamh an ‘Aon Sláinte Amháin’ agus chun dul chun cinn a dhéanamh ar chur chuige iomlánaíoch náisiúnta maidir le hoibriú le chéile chun a chinntiú go mbeidh fáil ar antaibheathaigh éifeachtacha sa todhchaí.

Cad atá i gceist leis an bPlean Gníomhaíochta Domhanda ón Eagraíocht Dhomhanda Sláinte don bhliain 2015?

I mí na Bealtaine 2015, d’fhormheas toscairí ag an Tionól Domhanda Sláinte plean gníomhaíochta domhanda chun dul i ngleic leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha, lena n-áirítear an fhrithsheasmhacht in aghaidh antaibheathach, rud atá ar an treocht is géire ó thaobh frithsheasmhacht in aghaidh drugaí de.

Leagtar 5 chuspóir amach sa phlean:
1.        feabhas a chur ar an bhfeasacht agus an tuiscint ar an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha;
2.        faireachas agus taighde a neartú;
3.        an líon ionfhabhtuithe a laghdú;
4.        an leas is mó a bhaint as leigheasanna frithmhiocróbacha;
5.        a chinntiú go ndéantar infheistíocht inbhuanaithe i ndul i ngleic leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha.

Tá an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte ag súil leis go bhforbróidh tíortha a bpleananna gníomhaíochta náisiúnta féin maidir leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha ar aon dul leis an bPlean Domhanda.

Conclúidí ón gComhairle maidir leis na chéad chéimeanna eile faoi chur chuige ‘an Aon Sláinte Amháin’ chun an fhrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha a chomhrac, glacadh iad ag an gcruinniú de chuid Chomhairle EPSCO (an Chomhairle Fostaíochta, Beartais Shóisialta, Sláinte agus Gnóthaí Tomhaltóirí) an 17 Meitheamh 2016. Ag an gcruinniú Ardleibhéil de chuid na Náisiún Aontaithe maidir leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha a bhí ar siúl i Nua-Eabhrac an 21 Meán Fómhair anuraidh, ghlac an Comhthionól Ginearálta Dearbhú Polaitiúil maidir leis an bhFrithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha. Athdhearbhaíodh leis gurb é Plean Gníomhaíochta Domhanda na hEagraíochta Domhanda Sláinte maidir leis an bhFrithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha, mar aon lena chúig chuspóir straitéiseacha uileghabhálacha, an treoirphlean le haghaidh dul i ngleic leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha.

Tá Éire lántiomanta d’aghaidh a thabhairt ar réiteach a fháil ar fhadhb na frithsheasmhachta in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha agus tá sí lánghafa san obair sin.  Leanfaimid de dhul i mbun comhair ar leibhéal idirnáisiúnta, AE agus náisiúnta chun na críche sin.

An Fhrithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha

#antiobiotictruths

#EAAD2016