Preasráitis

Ráiteas ó Leo Varadkar, an tAire Sláinte, faoi Íosphraghsáil Aonaid

Cuireann an Rialtas fáilte roimh an tuairim ó Abhcóide Ginearálta Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh maidir le híosphraghsáil aonaid ar tháirgí alcóil – tuairim a foilsíodh ar maidin – agus is ábhar misnigh don Rialtas iad roinnt gnéithe den tuairim.

Dúirt an tAire Sláinte: “Is ábhar misnigh dom í an tuairim ón Abhcóide Ginearálta, rud ina gcuirtear le fios gur féidir go mbeidh íosphraghsáil aonaid ag luí le dlí an AE más féidir a léiriú go bhfuil sí níos éifeachtaí ná bearta malartacha eile.  Dá bhrí sin, iarrfaidh mé ar mo chuid oifigeach staidéar a dhéanamh ar an tuairim ón Abhcóide Ginearálta agus ar impleachtaí na tuairime sin agus sinn ag fanacht leis an mbreithiúnas deiridh ón gCúirt, rud ar dóigh go bhfógrófar é ag deireadh na bliana,” dúirt an tAire Varadkar.

“Idir an dá linn, tá sé mar thosaíocht dúinn an Bille Sláinte Poiblí (Alcól) a fhoilsiú.  Tá ardchéim forbartha déanta anois ar an mBille agus táim ag súil leis an mBille Sláinte Poiblí (Alcól) a fhoilsiú sna seachtainí atá romhainn.”

Áirítear sa Bhille forálacha dóibh seo a leanas: íosphraghsáil aonaid; scaradh struchtúrtha alcóil i siopaí; lipéid sláinte ar tháirgí ina bhfuil alcól; srianta ar an dóigh a bhfógraítear agus a margaítear alcól; urraíocht spóirt a rialáil; agus srianta ar ghníomhaíochtaí áirithe cur chun cinn.

Tá an Bille Sláinte Poiblí (Alcól) 2015 atá beartaithe i measc sraith beart arb é is aidhm dóibh úsáid alcóil a laghdú agus teorainn a chur leis an damáiste a dhéanann alcól do shláinte an náisiúin, don tsochaí agus don gheilleagar.

CRÍOCH

Faisnéis bhreise

Tuairim ón Abhcóide Ginearálta

  • Dúirt an tAbhcóide Ginearálta: D’fhonn an cuspóir chun mí-úsáid alcóil a chomhrac a shaothrú, cuspóir ar cuid den mhórchuspóir chun sláinte phoiblí a chosaint é, ní fhéadfaidh Ballstát rialacha a roghnú lena bhforchuirtear íosphraghas miondíola ar dheochanna alcóil, lena sriantar trádáil laistigh den Aontas Eorpach agus lena saobhtar iomaíocht, in ionad rialacha lena méadaítear cáin ar na táirgí sin, ach amháin ar an gcoinníoll go léiríonn an Ballstát gur leis an mbeart atá roghnaithe a bhaineann níos mó buntáistí nó níos lú míbhuntáistí ná iad sin a bhaineann leis an mbeart malartach”.

Íosphraghsáil Aonaid

Gné thábhachtach de chur chuige fadtéarmach straitéiseach i leith mí-úsáid alcóil a chomhrac is ea aghaidh a thabhairt ar phraghas an alcóil.  Tá baint dhíreach ag praghas an alcóil le leibhéil úsáide agus leis an dochar agus leis an gcostas a ghabhann le halcól i.e. de réir mar a mhéadaíonn an praghas, laghdóidh rátaí úsáide agus an dochar a ghabhann leis.

Leis an mBille Sláinte Poiblí (Alcól), beidh sé neamhdhleathach alcól a dhíol, agus alcól a fhógairt lena dhíol, faoi bhun íosphraghas socraithe.  Le hÍosphraghsáil Aonaid, socraítear íosphraghas in aghaidh an ghraim d’alcól.  Bheadh an t-íosphraghas ar tháirge alcóil bunaithe ar an líon gram d’alcól atá sa táirge.  Mar sin, ní fhéadfaí an táirge alcóil a dhíol faoi bhun an íosphraghais aonaid sin san earnáil ar-cheadúnais ná san earnáil eischeadúnais.

Beart spriocdhírithe is ea íosphraghsáil aonaid, rud atá dírithe orthu siúd a ólann leibhéil chontúirteacha dhochracha alcóil agus atá deartha cosc a chur ar alcól a dhíol ar phraghsanna an-saor.  Toisc go mbeidh an t-íosphraghas bunaithe ar an méid alcóil íon atá sa táirge agus go mbeidh sé comhréireach go díreach leis an méid alcóil íon sin, beidh íosphraghsáil aonaid in ann díriú ar tháirgí saora alcóil i gcoibhneas lena láidre atá siad.

Is ionann táirgí alcóil atá láidir agus saor agus na cinn is fearr leis na daoine is mó ólachán, leis na daoine sa bhaol is mó go mbuailfear tinneas a bhaineann le halcól iad agus leis na daoine óga is lú ioncam indiúscartha

Tugadh faoi deara i staidéar ó Ollscoil Sheffield (Model-Based Appraisal of Minimum Unit Pricing for Alcohol in the Republic of Ireland, 2013) (2014) nach n-imreodh íosphraghsáil aonaid ach tionchar beag ar úsáid alcóil i measc óltóirí ísealriosca.  Mhéadódh an tionchar de réir mar a bhogtar suas na leibhéil éagsúla ólacháin, agus an tionchar ba shuntasaí á imirt ar óltóirí ardriosca.

Níltear ag súil go ndéanfaidh íosphraghsáil aonaid difear don phraghas ar alcól san earnáil ar-cheadúnais.  Tuairiscíodh sa staidéar ó Ollscoil Sheffield gurb iad na táirgí alcóil a ndéanfadh an beartas seo an difear ba mhó dóibh ná iad siúd a dhíoltar go han-saor, agus faoi bhun costphraghais i mórán cásanna, san earnáil eischeadúnais, i.e. ollmhargaí agus siopaí eischeadúnais, san am i láthair.

Socrófar an praghas nuair a fhoilseofar an Bille. Beidh sé cothrom le leibhéal ag a laghdófar, de réir fianaise, an t-ualach dochair a ghabhann le halcól. Táimid i mbun plé lenár gcuid comhghleacaithe i dTuaisceart Éireann san am i láthair ar an mbeart a thosú.