Preasráitis

Óstálann an tAire Jim Daly agus an tAire Damien English Sain-chomhdháil ar an Tithíocht do Dhaoine Scothaosta

In éineacht leis an Uas. Damien English TD, an tAire Stáit do Thithíocht agus Athnuachan Uirbeach, rinne an tUas. Jim Daly TD, an tAire Stáit le freagracht as Meabhairshláinte agus Daoine Scothaosta, óstáil ar Shain-chomhdháil ar an Tithíocht do Dhaoine Scothaosta i dTeach Farmleigh, Baile Átha Cliath, inniu (an 20 Samhain 2018). Ba é cuspóir na Comhdhála saineolaithe a thabhairt le chéile a oibríonn chun an cineál tithíochta a sholáthar lena gcumasaítear do dhaoine dul in aois le dínit i dteach dá rogha agus, nuair is gá, tacaí a chur ar fáil de réir chuspóirí an phlean Atógáil Éireann. Úsáidfear an saineolas chun bonn eolais a chur faoin gcreat beartais atá á dhréachtú ag an dá Roinn faoi láthair chun buntacú leis an gcuspóir sin.

Dúirt an tAire Daly, “Le linn na comhdhála, leagfar amach na prionsabail éagsúla, an dea-chleachtas, an taithí agus an fhianaise is féidir a úsáid chun cabhrú le roghanna nua tithíochta ina bhfuil tacaí do dhaoine scothaosta a fhorbairt. Cé gurb amhlaidh, le blianta beaga anuas, go bhfuil ag éirí linne mar thír blianta a chur leis an saol, is é an dúshlán atá ann anois an saol a chur leis na blianta sin. Gné dhílis den dúshlán sin is ea raon roghanna tithíochta cuí a fhorbairt do dhaoine scothaosta ar mhaithe leis an tsamhail chúraim a athchothromú ar shiúl ó chúram cónaithe agus i dtreo tacaíocht a thabhairt do dhaoine scothaosta ionas gur féidir leo leanúint ag maireachtáil go neamhspleách sa bhaile agus ina bpobal ar feadh tréimhse níos faide. Tá sé tábhachtach go dtabharfaí tacaíocht agus spreagadh do dhaoine maireachtáil go neamhspleách i dtimpeallacht faoi thacaíocht ar feadh na tréimhse is faide is féidir agus pleanáil don méid sin de réir mar a tharraingíonn siad ar an aois scoir. Ag an gcomhdháil seo, tá deis againn cluinstin ó shaineolaithe ar sheirbhísí tithíochta agus ar sheirbhísí cúram sláinte agus cúraim shóisialta agus leas a bhaint as an saineolas sin agus creat beartais cuí á cheapadh againn chun freagairt do na dúshláin agus na deiseanna atá romhainn.”

Dúirt an tAire English, “Tá roinnt prionsabal tábhachtach taobh thiar de bheartas an Rialtais um thithíocht do dhaoine scothaosta agus is prionsabail iad sin ar a bhforbrófar ár gcreat beartais. Dá réir sin, tá bearta á gcur i bhfeidhm chun na nithe seo a leanas a dhéanamh: a chinntiú go soláthrófar tithíocht inbhuanaithe sa láthair cheart chun daoine a chumasú dul in aois sa phobal; tithíocht agus an comhshaol a dhearadh i gcomhréir le prionsabail na tithíochta inbhuanaithe ar feadh an tsaoil; úsáid teicneolaíochta cúnta a chur chun cinn chun tacú le daoine maireachtáil go neamhspleách; breithniú imleor a dhéanamh ar an ngá atá ann le muintearas sóisialta agus beartas á cheapadh; agus obair i gcomhar le gach geallsealbhóir chun na cuspóirí beartais a bhaint amach.

“Mhínigh na saineolaithe ar chualamar uathu inniu conas is féidir na prionsabail a chur i bhfeidhm ar bhealaí cruthaitheacha praiticiúla a bhaineann tairbhí inláimhsithe amach don duine scothaosta. Cinnteoidh mé go gcuirfear an t-eolas luachmhar sin san áireamh agus beartas á cheapadh dúinn go léir sa réimse ríthábhachtach seo.”

CRÍOCH

Nótaí don Eagarthóir

Tá aosú an daonra ar cheann de na forbairtí déimeagrafacha agus sochaíocha is mó atá feicthe againn in Éirinn le fada an lá.  Ní hé amháin go mbíonn daoine ag maireachtáil níos faide, ach bíonn saol níos sláintiúla acu ar feadh tréimhse níos faide freisin. Léirítear na nithe seo a leanas sa doiciméad Health in Ireland: Key Trends 2017, a d’fhoilsigh an Roinn Sláinte le déanaí

•        Tá Éire ag tosú le teacht suas le tíortha eile na hEorpa ó thaobh aosú an daonra de.
•        Bíonn an líon daoine atá 65 bliana d’aois nó níos sine ag méadú faoi 20,000 duine gach bliain.
•        Is dóigh go leanfaidh an treocht sin sa todhchaí, agus rachaidh sí i bhfeidhm ar phleanáil agus ar sholáthar seirbhísí sláinte amach anseo.
•        Meastar go dtiocfaidh méadú faoi dhó, beagnach, ar an líon daoine atá 65 bliana d’aois nó níos sine go thart ar 1.1 milliún duine faoin mbliain 2037 agus go mbeidh an méadú comhréireach is mó le feiceáil san aoisghrúpa de dhaoine os cionn 85 bliana d’aois.

I bhfianaise na bhfigiúirí sin, beidh impleachtaí suntasacha ann do réimsí éagsúla beartais phoiblí amhail an tithíocht, an tsláinte, an phleanáil uirbeach agus tuaithe, an t-iompar, an phóilíneacht, an áit oibre agus an timpeallacht gnó.
Beidh tionchar an fháis sin sa líon daoine scothaosta le feiceáil go príomha sa soláthar pinsin agus sa soláthar cúram sláinte agus cúraim shóisialta.  Tiocfaidh méadú ollmhór ar an éileamh ar chúram sláinte agus cúram sóisialta dá bharr sin.  D’fhéadfadh go mbeadh cúram cónaithe fadtéarmach ar an rogha chúraim is cuí do dhaoine scothaosta a bhfuil riachtanais an-chasta acu. Tá an tsamhail chúraim don phobal scothaosta dírithe go díréireach ar chúram cónaithe, áfach, seachas ar thacaíocht a thabhairt do dhaoine scothaosta leanúint ag maireachtáil go neamhspleách sa bhaile ar feadh tréimhse níos faide.

Is léir go bhfuil gá práinneach ann le pleanáil chun tosaigh agus lena aithint go bhfuil dúshláin agus deiseanna araon ann. Tá níos mó i gceist le maireachtáil sa bhaile ná cóiríocht agus tacaí cúraim amháin, áfach. Baineann sí freisin le timpeallacht thógtha sheachtrach nó réimse poiblí a chruthú ina mbeidh daoine níos compordaí de réir mar a théann siad in aois agus ina mbeidh siad in ann gnáthsheirbhísí a rochtain go héasca agus bheith ceangailte go sóisialta.  Chun déanamh amhlaidh, beidh cur chuige comhtháite ag teastáil a chuimseoidh comhar trasrialtais agus idirghníomhaireachta ó na príomh-gheallsealbhóirí. Mar sin, tá an Roinn Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil agus an Roinn Sláinte ag obair chun creat beartais a cheapadh, rud a mbeidh mar aidhm leis ár bpobal atá ag dul in aois a éascú ar bhealach a mhéadóidh na roghanna cóiríochta atá ar fáil dóibh agus a thabharfaidh rogha fhiúntach dóibh maidir leis an dóigh agus an áit ar mhaith leo maireachtáil.

Léirítear sa taighde a bailíodh tríd an Tionscnamh um Aosú Sláintiúil agus Dearfach le déanaí gur i dteach a chónaíonn formhór na n-aosach (98%) atá os cionn 55 bliana d’aois. Tá na daoine sin ina gcónaí ina dteach reatha ar feadh meántréimhse 32 bhliain agus tá níos mó ná dhá dtrian (87%) díobh ina gcónaí ina dteach reatha le níos mó ná 10 mbliana anuas. Ní chónaíonn ach beagán os cionn aon cheathrún (27%) díobh leo féin. Bhí na figiúirí is airde ina leith sin le fáil i gceantair amhail Cathair Bhaile Átha Cliath (33%) agus Tiobraid Árann (33%) agus bhí an figiúr is ísle le fáil i mBaile Átha Cliath Theas (16%). Cónaíonn a bhformhór lena gcéile nó lena bpáirtnéir (54%) agus cónaíonn 18% díobh lena gcéile agus lena leanaí, agus/nó le gaolta eile.

Tá níos mó ná duine amháin as gach ceathrar scothaosta (78%) i bhfabhar a dteach reatha a oiriúnú dá riachtanais. Tá beagnach duine amháin as gach triúr scothaosta (30%) i bhfabhar bogadh go cineál oiriúnaithe tí. Tá níos mó ná duine amháin as gach cúigear scothaosta (21%) i bhfabhar maireachtáil le roinnt daoine scothaosta eile. Tá duine amháin as gach deichniúr scothaosta (11%) i bhfabhar bogadh go teach altranais.

Tá dhá ghníomh thábhachtacha atá leagtha amach sa doiciméad Atógáil Éireann á gcur ar aghaidh i dteannta a chéile chun an cuspóir ina leith seo a bhaint amach, is iad sin:

  • 2.18: I gcomhar leis an Roinn Sláinte, tá an Roinn Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil ag ceapadh roghanna beartais le haghaidh tithíocht faoi thacaíocht/tithíocht le cúram ionas go mbeidh raon níos leithne roghanna cúram cónaithe ar fáil do dhaoine scothaosta.
  • 5.8: Déanfaimid iniúchadh ar bhealaí inar féidir an fháil atá ar thithe speisialta ‘céim síos’ a chur chun cinn i measc daoine scothaosta, agus spreagadh a thabhairt do dhaoine bogadh go tithe níos lú nuair is cuí.

Aithnítear sa tuarascáil Sláintecare freisin a thábhachtaí atá sé cúram a aistriú chuig an bpobal chun cúram a sholáthar níos gaire don bhaile agus chun daoine a chumasú leanúint ag maireachtáil ina bpobal ar feadh na tréimhse is faide is féidir.

Tá an tsain-chomhdháil ar an tithíocht do dhaoine scothaosta ina céim thábhachtach i dtreo na spriocanna sin a chomhlíonadh agus is é an aidhm atá léi ionchur a fháil ó raon leathan saineolaithe chun cabhrú le comhchreat beartais cuí a fhorbairt.