Preasráitis

Óráid ó Simon Harris TD, an tAire Sláinte Seoladh an Doiciméid Vaccines for Life (“Vacsaíní ar feadh an tSaoil”)

Ba mhaith liom buíochas a ghabháil le Cumann Cúram Sláinte Cógaisíochta na hÉireann as cuireadh a thabhairt dom freastal inniu ar sheoladh an doiciméid “Vacsaíní ar feadh an tSaoil”, ar foilseachán an-tábhachtach é.

Is riachtanach go mbíonn faisnéis chruinn shoiléir againn faoi vacsaíní agus faoi na tairbhí a ghabhann leo. Mar sin, beidh an doiciméad seo ina uirlis thábhachtach sa chomhrac in aghaidh cuid mhór de na scéalta gan bhunús a bhíonn á scaipeadh faoi láthair maidir le vacsaíniú. Ba mhaith liom aitheantas a thabhairt don ról a bhí ag an Oifig Náisiúnta Imdhíonta i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) agus ag an Ionad Faireachais um Chosaint Sláinte i ndáil le faisnéis a chur ar fáil don doiciméad.

Is ceart go bhféachtar ar vacsaíniú mar cheann de na hidirghabhálacha cúram sláinte is sábháilte agus is costéifeachtaí atá ann.

Measann an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte go sábháiltear suas le 3 mhilliún beatha gach bliain mar thoradh ar vacsaíniú.  Cuirtear gach vacsaín faoi réir athbhreithniú fada cúramach ag eolaithe, ag dochtúirí agus ag údaráis rialála chun a chinntiú go bhfuil siad sábháilte.

Galair a bhíodh coitianta sa tír seo agus ar fud an domhain tráth – galair amhail póilió, bruitíneach, diftéire, triuch, bruitíneach dhearg, leicneach agus teiteanas – is féidir iad go léir a chosc le vacsaín anois.

Bíonn vacsaíní á n-úsáid chun cabhrú linn forbairt ailse a chosc freisin.  Le vacsaín Heipitíteas B a thugtar mar chuid den vacsaín “6 in 1” faoin gClár um Imdhíonadh Leanaí Bunscoile, cabhraítear le cosc a chur ar ailse ae a bhfuil ionfhabhtú Heipitíteas B ina chúis léi. Ina theannta sin, is féidir an vacsaín papalómaivíris dhaonna a thugtar do chailíní scoile a úsáid chun cosc a chur ar fhorbairt ailse ceirbheacs a bhfuil an papalómaivíreas daonna ina chúis léi.

Vacsaínítear leanaí in aghaidh 13 ghalar thógálacha thromchúiseacha faoin gClár um Imdhíonadh Leanaí Bunscoile in Éirinn faoi láthair. Bhí lúcháir orm a fhógairt ag deireadh na bliana seo caite go dtosófaí ar vacsaín mheiningeacocúil B agus vacsaín rótaivíris a chur ar fáil faoin gClár freisin, agus táim ag tnúth le tuilleadh forbairtí ina leith sin amach anseo.

Maidir le cuid mhór vacsaíní a sholáthraítear faoin gClár um Imdhíonadh Leanaí Bunscoile, tá áthas orm a rá go bhfuil ár rátaí glactha beagnach cothrom leis an spriocráta glactha 95% arna leagan síos ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte.  Tá dúshláin ann go fóill, áfach, agus níor cheart dúinn bheith réchúiseach faoin méid sin.

Mar gheall ar rath an chláir agus ar an iomad galar is féidir linn a chosc le vacsaín anois, is amhlaidh go bhfuil dearmad déanta againn le blianta beaga anuas ar cé chomh contúirteach a bhíodh galair áirithe do leanaí tráth.  Níor cheart dúinn filleadh ar ais ar an scéal sin.

I dtuairim daoine áirithe, is mó na rioscaí a bhraitear a bheith ag gabháil le vacsaíní – ar rioscaí iad nach bhfuil údar leo ina lán cásanna – ná na rioscaí a ghabhann leis na galair thógálacha ba ghnách linn a fhulaingt.

Is an-chontúirteach atá an dearcadh sin.  Ní gá dúinn ach féachaint siar tamaillín chun an chontúirt a ghabhann le dearcthaí den sórt sin a fheiceáil.  Mar gheall ar scéalta uafáis maidir le vacsaín MMR sna 1990idí, tháinig mórlaghdú ar rátaí glactha na vacsaíne sin. Tharla sé gur tháinig mór-ráig bruitíní chun cinn i mBaile Átha Cliath ina dhiaidh sin i mí Eanáir 2000. Ba é an toradh a bhí ar an ráig sin ná gur cuireadh níos mó ná 100 leanbh san ospidéal, gur ghá cóireáil dianchúraim a thabhairt do 13 leanbh agus go bhfuair triúr bás de bharr bruitíní.

Is eol do gach duine atá anseo inniu go mbíonn na scéalta uafáis céanna á scaipeadh maidir leis an vacsaín papalómaivíris dhaonna agus gur gá dúinn dul i ngleic leo sin. Táthar tar éis a mhaíomh go bhfuil baint ann idir vacsaíniú papalómaivíris dhaonna agus roinnt riochtaí atá ar ghrúpa ban óg ar leith. Tá an maíomh sin bréagach agus gan bhunús.  Níl aon fhianaise eolaíoch ann go bhfuil an vacsaín papalómaivíris dhaonna ina cúis le haon tinneas fadtéarmach. Is amhlaidh, áfach, go bhfuil laghdú suntasach tagtha ar rátaí glactha na vacsaíne papalómaivíris dhaonna mar thoradh ar an mífhaisnéis sin.  Fágann sé sin go bhfuil cohórt mór cailíní i mbaol ailse cheirbheacs a fhorbairt ag céim níos déanaí dá saol.

In ainneoin go bhfuil vacsaíní éifeachtacha ar fáil saor in aisce, déanann líon beag daoine an rogha phearsanta gan iad féin nó a leanaí a vacsaíniú toisc go gcreideann siad nach bhfuil vacsaíní sábháilte nó nach bhfuil siad riachtanach a thuilleadh.  Má dhéanann duine cinneadh pearsanta gan vacsaín a fháil, beidh tionchar aige sin ar an mórphobal.

D’fhéadfadh go gcuirfeadh an duine a shaol féin nó saol a linbh i mbaol dá bharr. D’fhéadfadh go gcuirfeadh sé daoine leochaileacha eile a thagann siad i dteagmháil leo i mbaol freisin – mar shampla, daoine a bhfuil imdhíonacht laghdaithe orthu amhail othair leochaileacha scothaosta atá tinn, mná torracha nó babaithe beaga nach bhfuil a vacsaíní uile faighte acu go fóill.

Maidir leis sin, ba mhaith liom an deis seo a thapú chun labhairt faoin vacsaín fliú shéasúraigh agus faoi ráta glactha an-íseal na vacsaíne sin i measc oibrithe cúram sláinte in Éirinn. Is ábhar díomá é an ráta glactha sin.

Díríodh aird air sin sa Tionscnamh Geimhridh i mbliana agus, mar thoradh air sin, is amhlaidh go raibh méadú ann ar rátaí glactha i gcomparáid le séasúir roimhe sin. Bhain roinnt aonad an spriocráta 40% amach. Sháraigh aonaid eile an spriocráta freisin. Ba faoi bhun an spriocráta 40% a bhí an ráta náisiúnta, áfach.  Mar dhaoine a thugann aire d’othair atá tinn agus leochaileach, agus mar dhaoine a bhfuil a ndualgas cúraim an-tábhachtach dóibh, molaim do gach duine a oibríonn inár seirbhís sláinte an vacsaín fliú a fháil mar ábhar tosaíochta gach bliain.

Ar deireadh, ba mhaith liom an méid seo a leanas a rá le tuismitheoirí:  Is eol dom gur mhaith libh a chinntiú go mbíonn bhur leanaí sláintiúil agus faoi chosaint ar ghalair thógálacha. Is é vacsaíniú an bealach is fearr chun déanamh amhlaidh. Tuigim go bhféadfadh go mbeadh imní oraibh faoi bhur leanaí a vacsaíniú, go háirithe nuair a chloiseann nó a léann sibh scéalta scanrúla faoi fho-iarmhairtí an vacsaínithe.  Mholfainn d’aon tuismitheoir ar a bhfuil amhras faoi vacsaíniú nó ag a bhfuil ceisteanna faoi vacsaíniú dul i dteagmháil lena ndochtúir teaghlaigh nó, mar mhalairt air sin, cuairt a thabhairt ar shuíomh Gréasáin na hOifige Náisiúnta Imdhíonta. Is foinsí faisnéise cruinne soiléire iad sin, áit a bhfaighidh sibh freagra ar aon cheisteanna atá agaibh faoi thairbhí nó rioscaí an vacsaínithe.

Is gá dúinn a chuimhneamh i gcónaí go bhfuil ceangaltas sláinte poiblí orainn go léir cosaint a thabhairt dá chéile agus do leanaí daoine eile ach sinne féin agus ár mbaill teaghlaigh a vacsaíniú.

Go raibh maith agaibh.