Preasráitis

Health in Ireland: Key Trends 2018

Preaseisiúint, Déardaoin an 27 Nollaig 2018

 

Cé go bhfuil saol níos faide agus níos sláintiúla ag muintir na hÉireann anois, is fadhb go fóill í an rochtain atá acu ar chúram sláinte

Foilsíonn an Roinn Sláinte Health in Ireland: Key Trends 2018

An 27 Nollaig 2018. Tá méadú de gheall le dhá bhliain go leith tagtha ar an ionchas saoil in Éirinn ón mbliain 2006 i leith. Tá an t-ionchas saoil d’fhir níos airde go seasta ná meánionchas saoil an Aontais Eorpaigh d’fhir le deich mbliana anuas.

Tháinig cuid mhaith den mhéadú sin ar an ionchas saoil as laghduithe suntasacha ar ollchúiseanna báis amhail galair chóras imshruthaithe agus ailse. Tá laghdú 14.9% tagtha ar an ráta básmhaireachta foriomlán ón mbliain 2008 i leith. Faoi mar a tharla i bhformhór na dtíortha eile san Eoraip, áfach, thosaigh an ráta méadaithe ar an ionchas saoil in Éirinn ag moilliú le blianta beaga anuas.

Tháinig na treochtaí sin chun solais san 11ú heagrán den tuarascáil Health In Ireland: Key Trends, arna foilsiú ag an Roinn Sláinte.

Pléitear le roinnt réimsí difriúla sa tuarascáil, lena n-áirítear déimeagrafaic, sláinte an daonra, cúram ospidéil agus cúram príomhúil, éifeachtúlacht na seirbhíse sláinte, fostaíocht agus caiteachas. Tarraingítear aird sa tuarascáil chomh maith ar na héachtaí suntasacha a rinne Éire i ndáil leis na príomhthorthaí sláinte sna deich mbliana seo a chuaigh thart.

Léirítear inti freisin, áfach, go bhfuil dúshláin ann go fóill maidir leis an rochtain atá ag daoine ar fud na tíre ar chúram sláinte atá tráthúil agus éifeachtúil.

Ag fáiltiú dó roimh an tuarascáil, dúirt Simon Harris, an tAire Sláinte: “Tugtar leis an tuarascáil Health in Ireland: Key Trends deis dúinn measúnú a dhéanamh ar fheidhmíocht chóras sláinte na hÉireann agus leagtar béim inti ar na réimsí a bhfuil ag éirí linn iontu agus ar réimsí nach mór dúinn ár bhfeidhmíocht a fheabhsú iontu.

“Léirítear inti freisin cé chomh tábhachtach agus atá sonraí ar ardchaighdeán do ghairmithe sláinte agus don lucht déanta beartas araon maidir le seirbhís sláinte den chéad scoth a chur ar fáil do gach duine sa tír, de réir mar a chuirimid Sláintecare chun feidhme.”

Dúirt an tAire freisin: “Is féidir linn na tuarascálacha seo a úsáid chun an dóigh a bpleanálfaimid ár seirbhís sláinte amach anseo a mhúnlú. Gné shuntasach den tuarascáil seo is ea an fás sa líon daoine os cionn 65 bliana d’aois. Téann thart ar 20,000 duine eile san aoisghrúpa sin gach bliain. Is dóigh go leanfaidh an treocht sin, agus rachaidh sí i bhfeidhm ar phleanáil agus ar sholáthar seirbhísí sláinte amach anseo.

“Is san aoisghrúpa de dhaoine atá 85 bliana d’aois nó níos sine a bheidh na méaduithe céatadánacha is mó ar dhaonra na hÉireann. Beidh méadú ann ar an líon daoine atá 65 bliana d’aois nó níos sine ó chúigiú amháin go níos mó ná trian amháin den phobal oibre san fhiche bliain atá le teacht, rud a rachaidh i bhfeidhm ar an dóigh a gcisteoimid ár seirbhísí sláinte. Is maith an rud é sin sa mhéid go mbeidh daoine ag maireachtáil níos faide, ach is gá dúinn a chinntiú go mbeidh dea-chaighdeán saoil acu ag an am céanna.

“Chun go mbeimid in ann seirbhísí den chéad scoth a chur ar fáil de réir mar a théann ár ndaonra in aois, ní mór dúinn an cumas a bheith againn feidhmíocht an chórais sláinte a mheasúnú ar bhealach lena gcinntítear go mbaintear úsáid as acmhainní luachmhara teoranta cúram sláinte ar an mbealach is éifeachtúla is féidir agus gur féidir le daoine cúram ar ardchaighdeán a rochtain laistigh de thréimhse réasúnach. Ba cheart an díriú in aon mheasúnú feidhmíochta a leagan ar stádas sláinte an daonra a fheabhsú, áit a mbeadh saol níos faide agus níos sláintiúla ag daoine.”

Cuirtear i láthair sa tuarascáil Key Trends 2018 fianaise ón earnáil sláinte ar fad ar an dul chun cinn a rinneadh cheana féin agus ar na dúshláin atá ann go fóill maidir le cúram sláinte éifeachtúil ar ardchaighdeán a chur ar fáil in Éirinn. Tugtar leis an taighde sin an cúlra agus an comhthéacs d’obair na Roinne Sláinte agus reachtaíocht, beartas agus straitéisí a gceapadh aici chun aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna tábhachtacha sin. Tá an obair sin á déanamh i bhfoirm Sláintecare faoi láthair, rud a bhfuil mar aidhm leis aghaidh a thabhairt go córasach ar na mórdhúshláin a thiocfaidh roimh an gcóras cúram sláinte sna deich mbliana atá romhainn. Ceann de na príomhspriocanna do na blianta atá le teacht is ea feabhas a chur ar sholáthairtí don mheabhairshláinte, brú a laghdú ar acmhainní sláinte, teorainn a chur le méaduithe caiteachais sa chóras sláinte, tacú leis an nglacadh le cógais chineálacha, agus liostaí feithimh ospidéil a laghdú.

An dá rud déag a d’fhoghlaimíomar ón eagrán seo den tuarascáil Key Trends ón Roinn Sláinte

  1.        Táimid ag maireachtáil níos faide
    Chuireamar 3 mhí, ar an meán, lenár n-ionchas saoil gach bliain thar na deich mbliana seo a chuaigh thart. Fágann sé sin go bhfuil an t-ionchas saoil cothrom le 83.6 bliain do mhná agus le 79.9 bliain d’fhir faoi láthair. (Tábla 1.6)
  2.        Thit an bhearna idir ionchas saoil na bhfear agus ionchas saoil na mban ó 5.6 bliain go 3.7 bliain
    Bhí an t-ionchas saoil tráth na breithe 3.7 bliain níos faide do mhná in Éirinn ná a bhí sé d’fhir sa bhliain 2016. B’fhearr é sin ná an difríocht 5.6 bliain a bhí ann sa bhliain 1996. (Tábla 1.6)
  3.        Tá fir na hÉireann ag maireachtáil níos faide ná atá fir san Eoraip

Le deich mbliana anuas, tá ionchas saoil na bhfear in Éirinn os cionn mheán an Aontais Eorpaigh. Is airde go seasta atá an t-ionchas saoil tráth na breithe d’fhir in Éirinn ná meán an Aontais d’fhir (Fíor 1.6 agus Fíor 1.7), agus é níos mó ná bliain amháin níos faide. Is ionann ionchas saoil na mban in Éirinn agus meán an Aontais.

  1.        Tháinig an méadú ar an ionchas saoil as laghduithe suntasacha ar ollchúiseanna báis amhail galair chóras imshruthaithe agus ailse
    Tá na laghduithe is suntasaí ar ollchúiseanna báis le feiceáil sna rátaí básmhaireachta do stróc (-39%), d’ailse chíche (-16%), d’fhéinmharú (-26%) agus do niúmóine (-39%) (Tábla 2.4). Tá laghdú 14.9% tagtha ar an ráta básmhaireachta foriomlán ón mbliain 2008 i leith.
  2.        Sílimid go bhfuilimid níos sláintiúla ná ár gcomharsana san Eoraip
    Sa bhliain 2016, bhí 83% d’fhir agus de mhná na hÉireann den tuairim go raibh sláinte mhaith nó sláinte an-mhaith acu. Is é sin an céatadán is airde san Aontas Eorpach, agus é i gcomparáid le meánchéatadáin 70% agus 64% d’fhir agus do mhná faoi seach ar fud an Aontais. (Fíor 2.3)
  3.        Táimid ag éirí níos fearr maidir le hailse a leigheas
    Tá feabhas tagtha ar rátaí marthanais d’ailse chíche, d’ailse cheirbheacs, d’ailse dhrólainne agus d’ailse reicteach le 15 bliana anuas (Fíor 2.11). Gan ailse reicteach a áireamh, áfach, is lú na glanrátaí marthanais 5 bliana in Éirinn ná an meánráta do na tíortha den Eagraíocht um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta dá bhfuil sonraí ar fáil.
  4.        Tá laghdú ag teacht ar an líon básanna de dheasca féinmharaithe
    Tá laghdú 26% tagtha ar an ráta básmhaireachta d’fhéinmharú ón mbliain 2008 i leith. Ag teacht sna sála ar an méadú a tháinig ar ráta féinmharaithe na bhfear ón mbliain 2008 go dtí an bhliain 2012, laghdaigh an meán gluaisteach trí bliana agus thit na figiúirí is déanaí (2015) faoi bhun mheán an Aontais den chéad uair ón mbliain 2010. (Tábla 2.4, Fíor 2.8)
  5.        Is coitianta ragús óil i measc na bhfear ná i measc na mban
    I gcomparáid le beagán faoi bhun 20% de mhná, rinne níos mó ná leath d’fhir na hÉireann ragús óil ar an ngnáthlá ólacháin sa bhliain 2018. Cé go bhfuil bearna inscne le sonrú sna haoisghrúpaí uile, tá na rátaí ragús óil is airde le feiceáil i measc daoine idir 15-24 bliana d’aois. (Fíor 2.14)
  6.        Is é 5.6 lá an meánfhad fanachta san ospidéal
    Tháinig laghdú 10.6% ar an meánfhad fanachta idir na blianta 2008 agus 2014. Tá méadú 3.7% tagtha ar an bhfigiúr sin ó shin i leith, agus an meánfhad fanachta cothrom le 5.6 lá faoi láthair. (Tábla 3.1a)
  7.        Tháinig laghdú 24% ar an líon othar atá ag feitheamh le gnáthamh Othar Cónaitheach nó Cás Lae
    Idir Deireadh Fómhair 2017 agus Deireadh Fómhair 2018, tháinig laghdú 5,300 duine, nó laghdú 24%, ar an líon iomlán othar atá ag feitheamh le níos mó ná 9 mí le gnáthamh othar cónaitheach nó cás lae. Bhí 15,523 dhuine ar an liosta feithimh i mí Dheireadh Fómhair 2018. (Fíor 3.2)
  8.        Bíonn an tréimhse idir 11 a.m. agus 2 p.m. ar an Luan ar an am is gnóthaí do rannóga éigeandála na hÉireann 
    Is idir 9 a.m. agus 5 p.m. a fhreastalaíonn an líon is mó daoine ar rannóga éigeandála ospidéil le linn na seachtaine. Is idir 11 a.m. agus 1 p.m. maidin an Luain an t-am is gnóthaí ina leith sin sa tseachtain ar fad.(Fíor 3.5)
  9.        Deonaíonn níos lú ná 2% den daonra fuil
    Sna 5 bliana seo a chuaigh thart, tháinig laghdú ar an méid fola a deonaíodh agus ar an gcéatadán de dheontóirí fola atá ann i ndaonra na hÉireann araon. Thug 1.7% de dhaonra na hÉireann fuil sa bhliain 2017. (Fíor 4.6)

Críoch