Preasráitis

Fógraíonn Varadkar dáta tosaithe an choisc ar thobac a chaitheamh i gcarranna ina bhfuil leanaí i láthair

Tiocfaidh an dlí in éifeacht Lá Nollag Beag 2016

D’fhógair an Dr James Reilly, an tAire Leanaí agus Gnóthaí Óige, agus Leo Varadkar, an tAire Sláinte, gur Lá Nollag Beag a thiocfaidh cosc ar thobac a chaitheamh i gcarranna ina bhfuil leanaí i láthair i bhfeidhm.

Síníodh an rialachán isteach sa dlí an tseachtain seo faoin Acht um Chosaint Sláinte Leanaí (Deatach Tobac i bhFeithiclí Inneallghluaiste) 2014 agus beidh feidhm aige ón 1 Eanáir 2016. Ón dáta sin i leith, beidh sé ina chion má chaitheann duine táirge tobac i bhfeithicil ina bhfuil leanbh i láthair nó má thugann sé cead do dhuine eile tobac a chaitheamh san fheithicil. Is iad na Gardaí a fhorfheidhmeoidh an cion agus gabhann pionós socraithe €100 leis. Beidh rogha acu pionóis níos déine suas go dtí €1,000 a ghearradh as loiceadh stopadh nó as sonraí míchruinne a chur ar fáil.

Bhí Fionn O’Callaghan, leanbh 11 bhliain d’aois as Loch Garman, i gcuideachta an Aire Reilly agus an Aire Varadkar. Rinne sé teagmháil leis an Rialtas chun na húdair imní a bhí air féin a chur in iúl faoi na contúirtí a bhaineann le deatach tobac i gcarranna.

Dúirt an tAire Reilly: “Léirítear i dtaighde a rinneadh le déanaí go mbíonn roinnt mhaith leanaí sáinnithe go bunúsach i gcarranna agus iad gan chosaint ar dheatach atá tocsaineach agus a dhéanann damáiste dá sláinte. Tá dualgas cúraim orainn dár gcuid leanaí agus freagracht atá ar gach duine dínn is ea damáiste dá scamhóga a chosc.”

Dúirt an tAire Varadkar: “Tá ríméad orm a bheith in ann an beart seo a shíniú isteach sa dlí. Léirítear sa Suirbhé ar Iompraíocht Sláinte Leanaí in Aois Scoile go bhfuil geall le leanbh amháin as gach cúigear neamhchosanta ar dheatach tánaisteach i gcarranna. Cuirfidh an beart sin feabhas mór ar shláinte roinnt mhaith leanaí agus is eol dom go dtacóidh an pobal leis.”

Is iad John Crown, Jillian van Turnhout agus Mark Daly, triúr Seanadóirí, a chuir an reachtaíocht ábhartha i láthair Thithe an Oireachtais den chéad uair. Thacaigh an Rialtas léi agus is é an tAire Reilly a thug an reachtaíocht tríd an bpróiseas reachtaíochta. Shínigh an tAire Varadkar na rialacháin tar éis cur i gcrích a dhéanamh ar obair fhairsing ullmhúcháin a raibh baint ag an nGarda Síochána, an Roinn Sláinte agus an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais léi.

Dúirt an tAire Reilly: “Aimsíodh sa Staidéar ar Iompraíocht Sláinte Leanaí in Aois Scoile, 2014, go mbíonn geall le leanbh amháin as gach cúigear idir 10 mbliana d’aois agus 17 mbliana d’aois neamhchosanta ar dheatach tocsaineach carcanaigineach i gcarranna. Ní bheidh an duine óg cosanta ar an tionchar dochrach atá ag deatach tánaisteach, fiú má tá fuinneoga an chairr ar oscailt. I mo cháil mar Aire Leanaí agus Gnóthaí Óige, fáiltím roimh na rialacháin sin a bheith á síniú ag an Aire Varadkar. Is cuid lárnach den bheartas um Éire atá Saor ó Thobac go ndéanaimid caitheamh tobac a dhínormalú do dhaoine óga.”

Dúirt an tAire Varadkar: “Tá leanaí níos so-ghabhálaí i leith an tionchair atá ag deatach tánaisteach agus is féidir nach bhfuil siad in ann neamhchosaint air a sheachaint. Tá deatach tánaisteach dochrach go háirithe do leanaí i spásanna iata amhail carranna. Ba mhaith liom buíochas a ghabháil leis na Seanadóirí a chuir an reachtaíocht sin i láthair den chéad uair, leis an Aire Reilly a d’iarr tacaíocht an Rialtais di agus don iomad eagraíochtaí neamhrialtasacha a thacaigh léi nuair a bhíothas á tabhairt tríd an Oireachtas. Ba mhaith liom ómós a thabhairt d’Fhionn O’Callaghan a chuir an dearcadh ar leith atá aige mar leanbh leis an tsaincheist ríthábhachtach seo agus a fhéadann an chreidiúint a ghlacadh as an mbeart seo.”

NÓTA D’EAGARTHÓIRÍ

Nuair a bhreathnaíonn Garda go bhfuil tiománaí ag sárú an dlí, féadfaidh an Garda sin an fheithicil a stopadh agus eiseoidh sé fógra muir sheasta €100 Mura n-íoctar an fhíneáil laistigh de 28 lá, gearrfar fíneáil mhéadaithe. Mura n-íoctar í tar éis 56 lá, tionscnófar ionchúiseamh.
I gcás duine nach stopann a fheithicil, nach dtugann seoladh nó a thugann seoladh bréagach, is féidir fíneáil suas go dtí €1,000 a ghearradh air ar é a ionchúiseamh.

Tá doiciméad Ceisteanna Coitianta ina mínítear sonraí na reachtaíochta agus an reachtaíocht í féin ar fáil ar shuíomh Gréasáin na Roinne Sláinte: www.health.gov.ie/smoking_in_cars

Tosófar ar fheachtas oideachasúil breise ar an reachtaíocht nua i mí Eanáir 2016.

Oibriú na Reachtaíochta

Áirítear le táirge tobac toitíní, todóga agus píopaí ach ní áirítear léi gal a chaitheamh.

De réir na reachtaíochta, is é tiománaí na feithicle a bheidh freagrach as na nithe seo a leanas a chinntiú má tá duine faoi bhun 18 mbliana d’aois san fheithicil:

(a) nach gcaitheann sé tobac, agus

(b) nach dtugann sé cead do dhaoine eile tobac a chaitheamh san fheithicil.

Ní bheidh cead ag paisinéir tobac a chaitheamh san fheithicil má tá duine faoi bhun 18 mbliana d’aois san fheithicil.

Is é an Garda Síochána a bheidh freagrach as an reachtaíocht a fhorfheidhmiú. Más rud é go bhfuil amhras ar bhall den Gharda Síochána go bhfuil duine ag sárú na reachtaíochta, éileoidh sé ar an duine sin an fheithicil a stopadh agus iarrfaidh sé ainm agus seoladh an duine. Eiseoidh an Garda Síochána fógra muirir sheasta. Is é €100 méid an mhuirir sheasta sin. Beidh 28 lá ag an duine an méid sin a íoc. Mura n-íocann sé an méid laistigh de na 28 lá, méadóidh an méid atá iníoctha go €150 agus caithfear é a íoc laistigh de thréimhse bhreise 28 lá. Mura n-íocann sé fíneáil ar bith laistigh de na 56 lá, tionscnófar ionchúiseamh.

Luaitear cionta eile san Acht, eadhon: – Más rud é nach stopann duine feithicil nó más rud é nach dtugann sé nó go ndiúltaíonn sé a ainm nó a sheoladh a thabhairt nó go dtugann sé ainm agus seoladh atá bréagach nó míthreorach, is amhlaidh go mbeidh cion déanta. Má fhaightear duine ciontach as na cionta sin, beidh duine faoi dhliteanas fíneáil Aicme D a íoc ar é a chiontú go hachomair i.e. faoi dhliteanas fíneáil nach mó ná €1,000 ar é a chiontú.