Preasráitis

Fógraíonn Varadkar agus Lynch seirbhís nua Diaibéitis de chuid Liachleachtóirí Ginearálta

An chéad mhórchéim eile i bpleananna an Rialtais le haghaidh cúram sláinte uilechoiteann. Tiocfaidh an tseirbhís Timthriall Cúraim um Dhiaibéiteas i bhfeidhm Déardaoin.

Tá Leo Varadkar, an tAire Sláinte, agus Kathleen Lynch, an tAire Stáit le Freagracht as Cúram Príomhúil, Cúram Sóisialta agus Meabhairshláinte, tar éis seirbhís nua Timthriall Cúraim um Dhiaibéiteas a sheoladh go hoifigiúil do dhaoine a bhfuil cárta liachta nó Cárta Cuairte Liachleachtóra Ghinearálta acu agus a bhfuil Diaibéiteas Chineál 2 orthu.

Tiocfaidh an tseirbhís nua i bhfeidhm Déardaoin ag clinicí liachleachtóra ghinearálta atá páirteach sa tseirbhís agus tabharfaidh sí deis d’othair fhásta a bhfuil Diaibéiteas Chineál 2 orthu athbhreithniú grinn a fháil dhá uair in aghaidh na bliana ar an riocht atá orthu. Meastar gur incháilithe a bheidh thart ar 70,000 othar a bhfuil Diaibéiteas Chineál 2 orthu.

Tá diaibéiteas ar thart ar 5.6% de dhaoine fásta in Éirinn – is é sin, 190,000 duine – agus is é diaibéiteas Chineál 2 atá freagrach as níos mó ná 85% de na cásanna sin.  Chomh maith leis sin, meastar go bhfuil diaibéiteas Chineál 2 ar 35,000 duine eile nár diagnóisíodh go bhfuil an riocht orthu go fóill.

Dúirt an tAire Varadkar: “Is mórchéim chun tosaigh é seo maidir le raon feidhme an chleachtais ghinearálta a leathnú chun Bainistíocht Galar Ainsealach a chur ar áireamh ann.  Fágann sé gur féidir othair a bhfuil Diaibéiteas Chineál 2 orthu a bhainistiú sa phobal – agus iad á mbainistiú ag a liachleachtóir ginearálta féin nó ag altra cleachtais a bhfuil aithne acu orthu – agus ní i gclinic ospidéil ina mbíonn orthu fanacht ar feadh cúpla uair chun dochtúir difriúil a fheiceáil gach am. Ní hé amháin gur fearr sin d’othair, ach cumasaíonn sé ospidéil a gcuid acmhainní a dhíriú ar chásanna níos casta freisin. Tá súil agam go bhféachfar ar an tseirbhís Timthriall Cúraim um Dhiaibéiteas mar eiseamláir maidir le cineálacha eile galair ainsealaigh a bhainistiú sa phobal, galar scamhóige toirmeascach ainsealach, asma agus cliseadh croí ina measc.”

Dúirt an tAire Lynch: “Tríd an Timthriall Cúraim um Dhiaibéiteas, táimid ag spreagadh agus ag éascú daoine ról méadaithe a imirt ina dtinneas féin a bhainistiú.  Tugann an clár deis do dhaoine a bhfuil Cárta Liachta nó Cárta Cuairte Liachleachtóra Ghinearálta acu agus a bhfuil Diaibéiteas Chineál 2 orthu freastal ar liachleachtóir ginearálta dhá uair in aghaidh na bliana chun gur féidir leis monatóireacht a dhéanamh ar an riocht atá orthu.  Ba cheart go gcuirfeadh sé sin le sláinte a fheabhsú agus le cuairteanna ar an ospidéal a laghdú ag an am céanna.”

Is féidir le hothair leas a bhaint as an tseirbhís roimh ré trí iarraidh ar a liachleachtóir ginearálta iad a chlárú. Cuireadh tús leis an bpróiseas réamhchlárúcháin an 8 Meán Fómhair agus tá 31,000 othar cláraithe cheana féin

Mar chuid den Timthriall Cúraim nua seo, beidh othair cháilitheacha in ann cuairt a thabhairt ar a liachleachtóir ginearálta dhá uair in aghaidh na bliana chun athbhreithniú struchtúrtha a fháil ar an riocht atá orthu. Áireofar iad seo a leanas leis an Timthriall Cúraim: torthaí fola an othair a athbhreithniú agus a thaifeadadh ó chlárúchán; athbhreithniú ar thosca cógais agus stíl mhaireachtála an othair; athbhreithniú siomptómach ar chosa an othair; rannpháirtíocht leanúnach an othair sa chlár um chailleadh radhairc a chosc agus, más cuí, atreorú ar aghaidh; measúnacht ar bhrú fola agus ar innéacs corpmhaise an othair; agus tuilleadh oideachais faoin riocht atá air.

Ag fáiltiú di roimh an bhfógairt inniu, dúirt an tOllamh Hilary Hoey, Cathaoirleach, Diaibéiteas Éireann: “Tá lúcháir ar Dhiaibéiteas Éireann seoladh an tionscnaimh seo a fheiceáil. Agus dhá athbhreithniú á ndéanamh gach bliain ar bhainistíocht diaibéitis, níl aon amhras ann go gcabhrófar linn aon fhadhbanna sláinte gaolmhara a bhrath níos luaithe. Cumasóidh sé sin idirghabháil níos luaithe agus cuirfidh sé feabhas ar cháilíocht an chúraim don duine aonair freisin. Féachaimid ar an Timthriall Cúraim mar chéad chéim de sheirbhís struchtúrtha diaibéitis a sholáthar agus creidimid gur gá an tseirbhís sin a leathnú a luaithe is féidir chun gach duine a bhfuil diaibéiteas Chineál 2 a chur ar áireamh inti”.

Chuir John Hennessy, Stiúrthóir Náisiúnta na Rannóige um Chúram Príomhúil i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS), fáilte roimh an tseirbhís nua seo. Dúirt sé: “Tá cur i bhfeidhm an Timthrialla Cúraim d’othair fhásta a bhfuil Diaibéiteas Chineál 2 orthu, tá sé ar an gcéad rud atá á dhéanamh againn chun cláir chúraim um bainistíocht galar ainsealach a leathnú chuig cúram príomhúil. Tá 31,000 othar cláraithe le 900 liachleachtóir ginearálta don tseirbhís nua seo cheana féin agus ba mhaith liom liachleachtóirí a spreagadh leanúint lena gcuid othar a chlárú a luaithe is féidir leo.”

Meastar go dtiocfaidh méadú 60% ar líon na ndaoine a bhfuil diaibéiteas orthu sna deich mbliana/cúig bliana dhéag atá le teacht de bharr roinnt tosca éagsúla, lena n-áirítear athrú ar an stíl mhaireachtála, méadú meáchain, stíl mhaireachtála shuite, agus méadú ar an ionchas saoil i measc an phobail.  I bhformhór na gcásanna, is iad daoine os cionn 40 bliain a ndiagnóisítear go bhfuil Diaibéiteas Chineál 2 orthu, agus is é 60-70 bliain d’aois an aois is coitianta ina leith sin. Mar sin féin, bíonn líon na gcásanna i measc daoine óga ag méadú i gcónaí.  Mar sin, ní hé amháin go bhfuil diaibéiteas ina shaincheist thábhachtach ó thaobh sláinte phoiblí de, is ar chúram diaibéitis a chaitear suas le 10% de bhuiséad cúram sláinte na hÉireann freisin.

Tá an tseirbhís Timthriall Cúraim um Dhiaibéiteas ina céim ríthábhachtach i bpleananna an Rialtais le haghaidh cúram sláinte uilechoiteann. Ba cheart go gcuirfeadh sí feabhas ar thorthaí cliniciúla d’othair agus go laghdódh sí na cineálacha aimhréidheanna a ghabhann le Diaibéiteas Chineál 2 go minic. D’fhéadfadh an tseirbhís cáilíocht níos fearr na beatha a chur ar fáil, feabhas a chur ar shláinte agus fholláine agus líon na gcuairteanna ar an ospidéal a laghdú.

Críoch

Tuilleadh faisnéise

Tá an tseirbhís á cur ar fáil ag liachleachtóirí rannpháirteacha a bhfuil conradh Seirbhísí Míochaine Ginearálta acu agus tugann sí deis d’othair cháilitheacha, atá cláraithe ag a liachleachtóirí ginearálta, dhá athbhreithniú struchtúrtha bhliantúla a fháil ar an riocht atá orthu. Éileofar ar liachleachtóirí ginearálta tacar sonraí comhaontaithe a chur faoi bhráid FSS agus gach othar á chlárú acu. Éileofar orthu tuairisceán sonraí bliantúil a chur ar fáil de réir íostacar sonraí comhaontaithe freisin.

Ba ní ba luaithe i mbliana a cuireadh tús leis an gcéad chuid de phleananna an Rialtais le haghaidh cúram sláinte uilechoiteann, agus cúram liachleachtóra ghinearálta saor in aisce á sheoladh do dhaoine faoi bhun sé bliana d’aois agus do dhaoine os cionn 70 bliain d’aois araon. Chuaigh an Roinn Sláinte i mbun idirbheartaíochta ansin le Ceardchumann Dochtúirí na hÉireann (IMO) agus le FSS chun athbhreithniú a dhéanamh ar an gconradh Seirbhísí Míochaine Ginearálta agus ar chonarthaí eile a mhaoinítear go poiblí agus atá i bhfeidhm le liachleachtóirí ginearálta san earnáil sláinte, agus béim ar leith á cur ar Bhainistíocht Galar Ainsealach.  Mar thoradh ar an idirbheartaíocht sin, tá comhaontú tagtha cheana féin ar sheirbhís Cúram Liachleachtóirí Ginearálta um Dhiaibéiteas a thabhairt isteach.