Preasráitis

Fógraíonn an Taoiseach, an tAire Sláinte agus an tAire Stáit le freagracht as Cur Chun Cinn na Sláinte infheistíochtaí faoin gCiste Éire Shláintiúil chun cabhrú le daoine ar fud na tíre bheith níos gníomhaí

Seoladh feachtas nua chun Muintir na hÉireann a Chur ag Siúl (Get Ireland Walking)

#HealthyIreland

Rinne an Taoiseach Leo Varadkar, Simon Harris, an tAire Sláinte, agus Catherine Byrne, Aire Stáit, raon infheistíochtaí a fhógairt inniu faoin gCiste Éire Shláintiúil, a bunaíodh i mbliana faoin tionscnamh náisiúnta chun sláinte agus folláine a fheabhsú. Is é an aidhm atá leis na hinfheistíochtaí gníomhaíocht mhéadaithe a spreagadh i measc daoine ar fud na tíre.

Leithdháileadh cistiú tionscnaimh €5 mhilliún ar an gCiste nua i mBuiséad 2017. Is é an aidhm atá leis tacú le hobair chomhpháirtíochta chun cabhrú le cur chun feidhme na bpríomhbheartas agus na bpríomhphleananna náisiúnta faoin gcreat Éire Shláintiúil lena ndéileáiltear le saincheisteanna amhail gníomhaíocht fhisiciúil, murtall a chosc, agus sochaí atá saor ó thobac a chruthú.

Is fiú thart ar €1.35 milliún é an chéad snáithe cistiúcháin a fógraíodh inniu agus cuimsíonn sé raon tionscadal éagsúil arb é is aidhm dóibh tacú leis an bPlean Náisiúnta um Ghníomhaíocht Fhisiciúil, agus béim ar leith á cur ar leanaí. Áirítear iad seo a leanas leis na tionscnaimh sin: tionscnaimh rothaíochta agus shnámha; Clár nua Lúthchleasaithe Óga na nOilimpicí Speisialta; agus an clár gníomhaíochta fisiciúla darb ainm Bratach na Scoile Gníomhaí a leathnú go suntasach i scoileanna ar fud na tíre. Tá cistiú á chur ar fáil freisin do thionscadal nua arb é is aidhm dó líonra leabharlann na tíre a fhorbairt chun a bheith ina moil sláinte agus folláine sa phobal.

Rinne an Taoiseach plean straitéiseach agus feachtas nua a sheoladh do Get Ireland Walking freisin, ar tionscadal náisiúnta eile é a bhfuil an Ciste Éire Shláintiúil ag tacú leis. Mar chuid den fheachtas sin, déanfar 100 ceann nua de Ghrúpaí Siúil Pobail Ghníomhaigh a sholáthar i gcomhar le 28 gComhpháirtíocht Áitiúla Spóirt ar fud na tíre. Cuirfear oiliúint ar cheannairí nua siúil i bpobail éagsúla tuaithe agus uirbeacha chomh maith.

D’fhógair an Taoiseach freisin go raibh freagairt an-mhaith ann don dara snáithe cistiúcháin dar luach €3.8 milliún, rud a tairgeadh do Choistí Forbartha Pobail Áitiúil agus do Choistí Seirbhísí do Leanaí agus do Dhaoine Óga. Fuarthas iarratas ó gach limistéar údaráis áitiúil ina leith.  Is é an aidhm atá leis an dara snáithe cistiúcháin tacú le cur chun feidhme áitiúil na ngníomhartha sláinte agus folláine i bPleananna Áitiúla Eacnamaíocha agus Pobail agus i mbeartais náisiúnta.

Dúirt an Taoiseach: “Tosaíocht don Rialtas seo is ea Éire níos sláintiúla a chruthú. A bhuí leis na hinfheistíochtaí nua seo, beimid in ann cabhrú le tuilleadh daoine, le tuilleadh teaghlach agus le tuilleadh pobal aire a thabhairt dá sláinte agus dá bhfolláine féin. Táimid ag tacú le trí chroíréimse ina leith sin: gníomhaíocht fhisiciúil; murtall a chosc; agus sochaí atá saor ó thobac a chruthú. Trínár gcuid oibre le scoileanna, le pobail agus le comhlachtaí Stáit amhail leabharlanna, táimid ag leagan na bunchloiche dá chinntiú go mbeidh tairbhí an chreata Éire Shláintiúil le brath ar leibhéal áitiúil.”

Dúirt Simon Harris, an tAire Sláinte: “Is é atá i gceist leis an gcreat Éire Shláintiúil béim mhéadaitheach a chur ar dhrochshláinte agus drochfholláine a chosc agus tacaíocht agus cumhacht a thabhairt do dhaoine a sláinte agus a bhfolláine féin a fheabhsú.  Cé go bhfuil raon beartas agus pleananna i bhfeidhm againn chun dul i ngleic le dúshláin sláinte poiblí amhail murtall agus neamhghníomhaíocht fhisiciúil, tá a gcur chun feidhme ag brath ar earnálacha amhail an tOideachas, an Spórt agus an Rialtas Áitiúil a bheith ag obair i gcomhar le chéile. Leis an gCiste nua seo, tacófar agus treiseofar leis an obair chomhpháirtíochta sin ar fud na tíre ar fad agus, rud ba thábhachtaí fós, cumasófar do chuid mhór teaghlach agus pobal páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí agus sa ghluaiseacht áitiúil Éire Shláintiúil dá gcuid féin”.

Dúirt Catherine Byrne, an tAire Stáit le freagracht as Cur Chun Cinn na Sláinte agus an Straitéis Náisiúnta Drugaí: “An raon tionscnamh a bhfuiltear ag tacú leo tríd an gCiste Éire Shláintiúil, beidh tionchar an-dearfach acu ar leibhéal pobail. Táim ag tnúth le tacaíocht a thabhairt don fheachtas nua chun Muintir na hÉireann a Chur ag Siúl toisc gur gníomhaíocht é atá saor in aisce agus is féidir le gach duine a dhéanamh. Chomh maith leis sin, táim an-chorraithe faoinár gcomhpháirtíocht nua leis an líonra leabharlann ar fud na tíre faoin gCiste Éire Shláintiúil. Tá sé mar aidhm leis an gcomhpháirtíocht sin lárionad faisnéise sláinte a dhéanamh de leabharlanna, áit a mbeidh daoine in ann faisnéis a fháil faoi conas is féidir leo páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí sláinte agus folláine ina gceantar áitiúil. Tabharfaidh na leabharlanna deis thábhachtach nua dúinn chun dul i dteagmháil le grúpaí difriúla i bpobail nach bhfuil páirteach i ngníomhaíochtaí áitiúla cheana féin.”

CRÍOCH

Nótaí d’Eagarthóirí

An Ciste Éire Shláintiúil

I mBuiséad 2017, leithdháileadh cistiú €5 mhilliún ar an Roinn Sláinte chun an Ciste a thionscnamh.  Rinne an Roinn conradh le Pobal chun an Ciste a riar thar a ceann. Is cuideachta neamhbhrabúis é Pobal, a bhainistíonn cláir thar ceann Rialtas na hÉireann agus an Aontais Eorpaigh.

Is é is aidhm don Chiste Éire Shláintiúil a bheith ina shásra nuálach trínar féidir gníomhaíocht idirearnála agus obair chomhpháirtíochta a spreagadh agus a chothú ar mhaithe leis an gcreat Éire Shláintiúil a chur chun feidhme. Is é sin an creat náisiúnta chun sláinte agus folláine a fheabhsú.

Tá sé mar aidhm leis an gcreat cabhrú le tionscnaimh fhianaisebhunaithe chun tacú le cur chun feidhme na bpríomhbheartas agus na bpríomhstraitéisí faoin gcreat Éire Shláintiúil, lena n-áirítear an Beartas agus an Plean Gníomhaíochta maidir le Murtall, an Plean Náisiúnta um Ghníomhaíocht Fhisiciúil, Éire atá Saor ó Thobac agus an Straitéis um Shláinte Ghnéasach. Díreofar go sonrach ar thacaíocht a thabhairt do bhearta atá dírithe ar leanaí agus ar theaghlaigh óga agus ar ghrúpaí nó pobail faoi mhíbhuntáiste.

An Snáithe um Ghníomhartha Náisiúnta

Tá thart ar €1.35m ar fáil don snáithe seo, agus é mar aidhm leis tacú le gníomhartha náisiúnta atá á seoladh trí ghníomhaireachtaí reachtúla. Rinneadh 11 tionscadal san iomlán a shainaithint agus a cheadú faoin snáithe seo. Tá siad sin leagtha amach thíos.

Tionscadail de chuid Spórt Éireann

Ceadaíodh naoi ngníomh ar leith faoi choimirce Spórt Éireann. Soláthrófar na gníomhartha i gcomhar le roinnt comhpháirtithe, lena n-áirítear Comhpháirtíochtaí Áitiúla Spóirt agus na Comhlachtaí Rialaithe Náisiúnta do spóirt ar leith.  Is iad seo a leanas na tionscadail atá i gceist:

Clár Lúthchleasaithe Óga na nOilimpicí Speisialta – €54,221 – Díreofar sa chlár seo ar ghrúpa an-sonrach – daoine óga faoi mhíchumas intleachta – chun clár píolótach Lúthchleasaithe Óga a fhorbairt mar chuid dhílis de na hOilimpicí Speisialta. Beidh 50 Lúthchleasaí Óg agus a dteaghlach páirteach ann ar dtús. Cuirfear oiliúint ar oibrithe deonacha i roinnt clubanna eile freisin chun ullmhú don chlár a chur i bhfeidhm ar bhonn níos leithne tar éis na céime píolótaí.

Mórthuras Rothair Bhaile Átha Cliath – €105,915 – Imeacht suaitheanta le linn Sheachtain Eorpach an Spóirt 2017 ba ea Mórthuras Rothair Bhaile Átha Cliath. Reáchtáladh an turas Dé Domhnaigh an 24 Meán Fómhair.  Tá an t-imeacht ina chomhpháirt lárnach de na straitéisí a bhfuiltear ag tacú leo faoin gcreat Éire Shláintiúil chun rannpháirtíocht sa rothaíocht a mhéadú.

An Lá Náisiúnta Corpacmhainne – €40,000 – Imeacht suaitheanta eile le linn Sheachtain Eorpach an Spóirt ba ea an Lá Náisiúnta Corpacmhainne, a bhí ar siúl Dé hAoine an 29 Meán Fómhair. A bhuí leis an gcistiú a tugadh, bhíothas in ann áiseanna áitiúla a chur ar fáil saor in aisce i bpobail áitiúla, agus é mar aidhm naisc áitiúla a chothú lena bhforbairt tar éis an imeachta.

Operation Transformation – €38,369 – Úsáidfear an cistiú seo chun tacú le rannpháirtíocht Spórt Éireann sa chlár teilifíse Operation Transformation sa bhliain 2018, rud lena mealltar níos mó ná 500,000 duine mar lucht féachana. Úsáidfear an t-airgead freisin chun sraith imeachtaí náisiúnta siúil agus rith páirce a sholáthar i gcomhpháirt le Comhpháirtíochtaí Áitiúla Spóirt ar fud na tíre agus chun leas a bhaint as na deiseanna cur chun cinn a bheidh ag gabháil leis an gclár teilifíse agus leis an ngníomhaíocht ghaolmhar sna meáin agus sna meáin shóisialta.

Get Ireland Swimming (‘Muintir na hÉireann a Chur ag Snámh’) – €150,000 – Tá Cumann Snámh Éireann ag obair i gcomhpháirt le Ireland Active chun clár atá comhordaithe go náisiúnta a fhorbairt ar mhaithe le tacú le tuilleadh leanaí foghlaim chun snámh. Úsáidfear an cistiú chun tacú le gníomhaíocht cur chun cinn agus le líonrú ar leibhéal áitiúil, lena n-áirítear deis a thabhairt do 500 leanbh i 10 scoil Clár Snámha na Scoileanna a chríochnú agus 5,000 snámh saor in aisce a thairiscint do phobail. Díreofar go sonrach ar rannpháirtíocht a éascú i measc scoileanna agus pobal a mbeadh sé doiligh dóibh ar shlí eile páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí den sórt sin. Tá scoileanna i mBaile Átha Cliath, i gCorcaigh agus i Loch Garman á sainaithint lena rannpháirtíocht. Is dóigh go mbeidh na scoileanna i mBaile Átha Cliath lonnaithe sna láithreacha seo a leanas – Cromghlinn, Baile an Phóirtéaraigh, Baile Formaid, Baile Phib agus an Chúlóg.

Get Ireland Walking (‘Cuir Muintir na hÉireann ag Siúl’) – €100,000 – Tacú le luathchur chun feidhme Phlean Straitéiseach agus fheachtas nua Get Ireland Walking. Áireofar leis sin 100 ceann nua de Ghrúpaí Siúil Pobail Ghníomhaigh a sholáthar in 28 gComhpháirtíocht Áitiúla Spóirt ar fud na tíre agus oiliúint a chur ar cheannairí áitiúla nua siúil i bpobail éagsúla tuaithe agus uirbeacha.

Get Ireland Cycling (‘Cuir Muintir na hÉireann ag Rothaíocht’) – €30,000 – Díreofar sa tionscadal seo ar thús a chur leis an obair a theastaíonn chun tionscnamh Get Ireland Cycling a bhunú ar mhaithe le cultúr na rothaíochta a fhorbairt in Éirinn, agus leas á bhaint as an gcur chuige comhpháirtíochta ilghníomhaireachta a úsáideadh go rathúil don tionscnamh Get Ireland Walking.

Cycle Right (‘Rothaíocht i gCeart’) – €150,000 – Is ionann Cycle Right agus clár oiliúna i sábháilteacht ar bhóithre do rothaithe. Is iad an Roinn Iompair, Turasóireachta agus Spóirt, an tÚdarás um Shábháilteacht ar Bhóithre agus Rothaíocht Éireann a d’fhorbair an clár. Úsáidfear an cistiú chun leanaí atá in aois scoile a spreagadh páirt a ghlacadh sa chlár, agus é mar aidhm leis rannpháirtíocht mhéadaithe a éascú i scéimeanna um rothaíocht chun na scoile, etc., agus tacú le críochnú an chláir ag thart ar 5,000 leanbh i 150 scoil.

An staidéar leantach ar Rannpháirtíocht i Spórt agus Gníomhaíocht Fhisiciúil i measc Leanaí 2017-2018 – €70,000 – Leanfaidh an staidéar seo leis an obair a rinneadh i staidéar 2010 ar Rannpháirtíocht i Spórt agus Gníomhaíocht Fhisiciúil i measc leanaí. Sa staidéar sin, rinneadh measúnú mionsonraithe ar spórt, corpoideachas agus gníomhaíocht fhisiciúil i measc leanaí agus daoine óga idir 10 mbliana d’aois agus 18 mbliana d’aois. Faoi láthair, bíonn forbairt beartais ag brath ar na sonraí a bailíodh sa bhliain 2010. Ní mór na sonraí sin a athrú chun dáta chun measúnú bonnlíne níos fearr a chur ar fáil a bheidh mar bhonn agus thaca ag cur chun feidhme an bheartais maidir le gníomhaíocht fhisiciúil i measc leanaí agus daoine óga.

Tionscadal de chuid na Gníomhaireachta Bainistíochta Rialtais Áitiúil

Clár Éire Shláintiúil i do Leabharlann – €400,000 – Leis an gcistiú seo, beifear in ann tionscnamh nua Éire Shláintiúil a fhorbairt tríd an líonra náisiúnta a chuimsíonn breis agus 300 leabharlann chun go mbeidh na leabharlanna sin mar chuid de na tacaí tábhachtacha áitiúla le haghaidh sláinte agus folláine.  Tríd an líonra leabharlann atá i bhfeidhm ar fud na tíre, cuirfidh an clár raon leathan acmhainní, seirbhísí agus tacaí ar fáil d’úsáideoirí agus do phobail trí bhailiúchán cuimsitheach leabhar ar shláinte agus folláine a chur ar fáil i ngach leabharlann phoiblí, trí acmhainní ar líne (ríomhleabhair, leabhair fuaime, etc.) a sholáthar agus trí ghníomhaíochtaí áitiúla agus náisiúnta cur chun cinn a reáchtáil chun grúpaí sa phobal a mhealladh, go háirithe iad sin mar a sainaithnítear tacaí litearthachta sláinte.

An Tionscadal um Bratach na Scoile Gníomhaí

Bratach na Scoile Gníomhaí – €213,290 – Tá Bratach na Scoile Gníomhaí á soláthar faoi láthair ag Ionad Oideachais Mhaigh Eo thar ceann na Roinne Oideachais agus Scileanna. Gníomh tábhachtach sa Phlean Náisiúnta um Ghníomhaíocht Fhisiciúil is ea an clár a leathnú go suntasach. Bainfear úsáid as an gcistiú sin chun méadú a dhéanamh ar an líon bunscoileanna a ghlacann páirt sa tionscnamh agus chun samhail níos oiriúnaí don fheidhm a dhearadh d’iar-bhunscoileanna chun í a chur ar chomhréim leis an réimse foghlama nua a bhaineann le Folláine.