Preasráitis

Fáiltíonn na hAirí roimh an mbuiséad sláinte €14.6 billiún

  • Leithdháilfear €20 milliún ar an NTPF chun dul i ngleic le liostaí feithimh
  • Soláthrófar 10,000 cárta liachta do leanaí faoi mhíchumas
  • Laghdófar táillí oidis do dhaoine os cionn 70 bliain d’aois
  • Soláthrófar tacaí agus seirbhísí d’fhágálaithe scoile faoi mhíchumas
  • Cuirfear €5 milliún ar fáil chun an Ciste Éire Shláintiúil a bhunú

Tá Simon Harris, an tAire Sláinte, agus Finian McGrath, Catherine Byrne, Marcella Corcoran Kennedy agus Helen McEntee, Airí Stáit, tar éis buiséad iomlán is fiú €14.6 billiún a áirithiú, rud atá ar an mbuiséad sláinte is mó riamh.

Dá bhrí sin, beidh ag an Roinn Sláinte cistiú €14,152 milliún le haghaidh caiteachas reatha agus cistiú €454 milliún le haghaidh caiteachas caipitil sa bhliain 2017.  I gcomparáid leis an mbuiséad don bhliain 2016, is ionann é sin agus méadú €977 milliún ar an gcistiú le haghaidh caiteachas reatha agus is ionann é agus méadú €40 milliún ar an gcistiú le haghaidh caiteachas caipitil.  Tá an soláthar don bhliain 2017 cothrom le méadú 7.4% ar an mBuiséad Vótáilte bunaidh don bhliain 2016. Chomh maith leis sin, tá sé cothrom le méadú 3.5% ar an toradh réamh-mheasta deiridh don bhliain chéanna.

Dúirt an tAire Harris: “Soláthrófar le Buiséad 2017 an buiséad sláinte is airde riamh, agus é cothrom le €14.6 billiún. Léiríonn sé sin an tiomantas atá ag an Rialtas do na gnóthachain ó gheilleagar atá ag téarnamh a infheistiú chun seirbhís sláinte níos fearr a bhaint amach.  Mar thoradh ar na hacmhainní méadaithe sin, beimid in ann pleanáil chun freastal ar an éileamh méadaithe a thiocfaidh as daonra a bhíonn ag fás agus ag dul in aois agus beimid in ann roinnt forbairtí suntasacha nua a thionscnamh lena soláthrófar fíorfheabhsuithe d’othair ar liostaí feithimh, do leanaí agus do dhaoine scothaosta.”

Dúirt an tAire McGrath: “Tá ríméad orm go raibh mé in ann acmhainní tábhachtacha atá ann cheana a chosaint agus cistiú breise a áirithiú le haghaidh seirbhísí do dhaoine faoi mhíchumas ag an am céanna chun aghaidh a thabhairt ar roinnt tosaíochtaí ina leith sin atá sa Chlár do Rialtas Comhpháirtíochta. Tá ríméad orm freisin gur áirithigh mé cistiú breise ab fhiú €10 milliún le go gcuirfí cárta liachta ar fáil do gach leanbh a cháilíonn le haghaidh an Liúntais Chúram Baile, rud a mhaolóidh roinnt de na brúnna os comhair na dteaghlach sin.”

Ag fáiltiú di roimh an tsuim bhreise €3m atá á leithdháileadh i mBuiséad 2017 chun tacú le bearta um dhrugaí agus um chuimsiú sóisialta, dúirt an tAire Byrne: “A bhuí leis an gcistiú breise, cumasófar d’Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) leanúint le hidirghabhálacha a chur ar fáil chun feabhas a chur ar na torthaí sláinte do na daoine is leochailí inár sochaí, an Lucht Siúil agus an pobal Romach ina measc, do dhaoine atá faoi réir fadhbanna andúile, do dhaoine gan dídean agus d’iarrthóirí tearmainn agus do dhídeanaithe. Mar gheall ar an leithdháileadh breise, beidh níos mó ná €131m ar fáil ag FSS an bhliain seo chugainn chun seirbhísí um chuimsiú sóisialta a chur ar fáil.”

Ag labhairt di tar éis fhógairt Bhuiséad 2017, dúirt an tAire Corcoran Kennedy: “Tá an cistiú breise le haghaidh seirbhísí Sláinte agus Folláine mar fhianaise ar a thiomanta atá an Rialtas don chreat Éire Shláintiúil a chur chun feidhme, rud arb é an Creat Náisiúnta le haghaidh Sláinte agus Folláine Fheabhsaithe é, agus ar a thiomanta atá sé do na gealltanais atá tugtha i gClár an Rialtais a chomhlíonadh.  Mar gheall ar bhunú an Chiste Éire Shláintiúil, cuirfear ar chumas an Rialtais tionscadail, cláir agus tionscnaimh atá nuálach, a chuimsíonn roinnt earnálacha agus atá fianaisebhunaithe a sholáthar, nithe a thacóidh le cur chun feidhme na bpríomhbheartas náisiúnta i réimsí amhail Murtall, Caitheamh Tobac, Alcól, Gníomhaíocht Fhisiciúil agus Sláinte Ghnéasach.”

Dúirt an tAire McEntee: “Tionscnóidh mé seirbhísí nua meabhairshláinte is fiú €35 milliún sa bhliain 2017. Beidh an cistiú sin de bhreis ar an tsuim €35 milliún a cuireadh ar fáil sa bhliain 2016, ar suim í atá an bonnchistiú le haghaidh seirbhísí meabhairshláinte go fóill.  Fágann an méid sin go mbeifear in ann seirbhísí meabhairshláinte a fheabhsú ar fud roinnt aoisghrúpaí agus speisialtachtaí agus go mbeifear in ann cabhrú le cur chuige comhtháite a fhorbairt i leith tionscnaimh mheabhairshláinte óige agus i leith tionscnaimh um fhéinmharú a laghdú.  Glacaim leis go bhfuil baol ann nach gcríochnófar sa bhliain 2017 tionscnaimh a thosófar sa bhliain féilire sin, faoi mar a tharla i mblianta roimhe seo. Mar sin féin, tá lúcháir orm go n-áireofar leis an gcaiteachas iomlán ar sheirbhísí meabhairshláinte sa bhliain 2017 cistiú caipitil breise is fiú níos mó ná €50 milliún chun an conradh le haghaidh thógáil na Seirbhíse nua Meabhairshláinte Fóiréinsí i bPort Reachrann a dhámhachtain, tionscadal a mbeidh costas iomlán

“Tá áthas orm a rá freisin go méadófar go €765 milliún an cistiú foriomlán a sholáthrófar le haghaidh seirbhísí do dhaoine scothaosta sa bhliain 2017. Fágann sé sin go mbeimid in ann díriú go sonrach ar sheirbhísí cúram baile a bhfuil sé mar aidhm leo tacú le daoine fanacht ina dteach féin agus scaoileadh amach daoine scothaosta ó ospidéil ghéarmhíochaine a éascú.”

ACHOIMRE AR NA PRÍOMHBHEARTA TOSAÍOCHTA

An Ciste Náisiúnta um Cheannach Cóireála (NTPF)
Cistiú breise €15 milliún, a ardófar go €50 milliún sa bhliain 2018, bainfear leas as chun tionscnamh a bheidh dírithe ar dhul i ngleic le liostaí feithimh a sholáthar.  Leithdháilfear níos mó ná €20m san iomlán ar an NTPF sa bhliain 2017 ionas gur féidir tabhairt faoi thionscnamh a bheidh dírithe ar na daoine atá ag feitheamh leis an tréimhse is faide.

Sláinte agus Folláine
Cuirfear “Ciste Éire Shláintiúil” ar bun le leithdháileadh tosaigh €5 milliún. Beidh sé mar aidhm leis an gCiste tacú le cláir agus le tionscadail faoin gcreat Éire Shláintiúil a chur chun feidhme i roinnt suíomhanna éagsúla – suíomhanna oideachais, údaráis áitiúla, ionaid oibre agus pobail ina measc.

Daoine Scothaosta
Cuirfear suim bhreise €10m ar fáil mar chistiú forbartha nua le haghaidh seirbhísí cúram baile (lena n-áirítear soláthar do phacáistí cúnamh baile agus do phacáistí cúram baile) chun cur leis an gcistiú an-suntasach breise a soláthraíodh do chúram baile sa bhliain 2016. Cuirfear €3.8m eile ar fáil chun freastal ar an gcostas méadaithe ar sheirbhísí atá ann cheana.

Soláthraítear leis an mbuiséad don tsuim bhreise €30m le haghaidh seirbhísí cúram baile a choinneáil ar bun, rud a fógraíodh i mí Iúil 2016. Ina theannta sin, beidh suim €24m ar fáil chun tacú le seirbhísí cúram baile a chur ar fáil. Soláthrófar an t-airgead sin ó chistiú faoin Tionscnamh Geimhridh, rud a bheidh ar siúl arís eile an bhliain seo chugainn.

Cuirfear €2m ar fáil ó chlár taighde na Roinne sa bhliain 2017 i dtreo an ghealltanais atá tugtha ag an Roinn €10 milliún a chur ar fáil idir 2017 agus 2021 ionas go mbeifear in ann leanúint le TILDA, Staidéar Fadaimseartha na hÉireann um Aosú.

Míchumas
Tá gealltanas tugtha i gClár an Rialtais a chinntiú go bhfuil rochtain ag gach fágálaí scoile faoi mhíchumas atá 18 mbliana d’aois ar thacaí agus ar sheirbhísí a fhreastalaíonn ar a gcuid riachtanas de réir mar a aistríonn siad ó shaol na scoile go saol an duine fhásta. Sa bhliain 2017, beidh tacaí agus seirbhísí leanúnacha arna gcistiú ag FSS ag teastáil ó thart ar 1,500 duine óg faoi mhíchumas a fhágfaidh an scoil agus cláir Oiliúna Athshlánúcháin (Scileanna Saoil). Ina theannta sin, bainfear leas as cistiú breise €10 milliún chun roinnt gealltanas eile atá tugtha i gClár an Rialtais ina leith sin a chur ar aghaidh, lena n-áirítear teiripí, faoiseamh agus tacaí eile.

Beidh cistiú €12m ar fáil freisin chun freastal ar na costais bhreise a bhaineann leis na seirbhísí a tugadh isteach le linn na bliana 2016. Cuirfear cistiú €18m ar fáil freisin i leith na gcostas a bheidh ar chaighdeáin náisiúnta a chomhlíonadh agus ar dhul i ngleic le brúnna a thagann as socrúcháin éigeandála.

Soláthraítear leis an mbuiséad freisin don tsuim bhreise €31m a fógraíodh i mí Iúil 2016 a choinneáil ar bun.

Meabhairshláinte
Tionscnófar seirbhísí nua is fiú €35 milliún sa bhliain 2017. Tá an cistiú sin de bhreis ar an tsuim €35m a cuireadh ar fáil sa bhliain 2016, ar suim í atá an bonnchistiú le haghaidh Seirbhísí Meabhairshláinte. Faoi mar a tharla i mblianta roimhe seo, tá baol ann nach gcríochnófar sa bhliain 2017 tionscnaimh a thosófar sa bhliain féilire sin. Mar sin féin, áireofar leis an gcaiteachas iomlán ar sheirbhísí meabhairshláinte sa bhliain 2017 cistiú caipitil breise is fiú níos mó ná €50 milliún chun an conradh le haghaidh thógáil na Seirbhíse nua Meabhairshláinte Fóiréinsí i bPort Reachrann a dhámhachtain, tionscadal a mbeidh costas iomlán os cionn €150 milliún i gceist leis.

Cúram Príomhúil
Déantar soláthar leis an mBuiséad don ghealltanas atá tugtha i gClár an Rialtais cárta liachta a thabhairt do gach leanbh a ndéantar íocaíocht Liúntas Cúram Baile ina leith. Níl Cárta Liachta ag thart ar 10,000 leanbh a ndéantar íocaíocht Liúntas Cúram Baile ina leith faoi láthair. Bainfidh siad leas as an mbeart nua seo a luaithe atá na hathruithe riachtanacha reachtaíochta achtaithe ag an Oireachtas.

Achtófar reachtaíocht chun an uasteorainn mhíosúil le táillí oidis a laghdú ó €25 go €20 do dhaoine os cionn 70 bliain d’aois.

Déantar soláthar sa Mheastachán freisin do chistiú breise €18.5 milliún chun tacú le seirbhísí cúraim phríomhúil a fhorbairt, lena n-áirítear cur ar chumas na seirbhísí tacaíocht a thabhairt sa bhaile do chásanna péidiatraiceacha casta, acmhainn mhéadaithe na bhFoirne Idirghabhála Pobail a choinneáil agus costais léasa na nIonad Cúraim Phríomhúil nua a sheasamh.  Tá ullmhúcháin ar bun le haghaidh na chéad chéime eile den phlé ar chonradh nua liachleachtóirí ginearálta agus beidh siad ina n-eochairthosaíocht sna míonna romhainn.

Seirbhísí Géarchúraim (lena n-áirítear an tSeirbhís Náisiúnta Otharchairr agus an Clár Náisiúnta Rialaithe Ailse)
Cuireadh tús le cur chun feidhme na Straitéise Náisiúnta Máithreachais sa bhliain 2016 agus cuirfear infheistíocht bhreise ab fhiú €3m ar fáil sa bhliain 2017. An obair ar cuireadh tús léi sa bhliain 2016 ar Sheirbhísí Péidiatraiceacha a leathnú, leanfar léi sa bhliain 2017 le hinfheistíocht bhreise, rud a mhéadóidh an cistiú iomlán ar fáil go €7.3m sa bhliain 2017.  Áirítear léi sin Seirbhís Cairdeolaíochta Péidiatraicí Uile-Oileáin a fhorbairt.

Cuireadh uasghráduithe teicneolaíochta ar an tSeirbhís Náisiúnta Otharchairr i bhfeidhm sa bhliain 2016. Rinneadh infheistíocht tosaigh €2m, rud a mhéadóidh go suim bhliantúil €3.6m sa bhliain 2017.

Beidh cistiú breise is fiú €5m á chur ar fáil chun tionscnaimh nua a fhorbairt laistigh de na Seirbhísí Géarchúraim sa bhliain 2017 (lena n-áirítear an tSeirbhís Náisiúnta Otharchairr agus an Clár Náisiúnta Rialaithe Ailse).

Beidh cistiú breise á chur ar fáil chun tacú le Clár Comhtháthaithe an Ospidéil Nua do Leanaí freisin sa bhliain 2017.

Beidh cistiú is fiú €50 milliún á chur ar fáil freisin chun seasamh a dhéanamh ar na costais mhéadaithe a dtabhóidh seirbhísí ospidéal géarmhíochaine iad sa bhliain 2017 mar thoradh ar athruithe i leibhéal agus castacht na gníomhaíochta ospidéil.

Cuimsiú Sóisialta
Beidh cistiú is fiú €3 mhilliún á chur ar fáil le haghaidh na Straitéise nua Náisiúnta Drugaí (rud atá á thabhairt chun críche faoi láthair lena chur faoi bhráid an Rialtais go luath an bhliain seo chugainn) agus bearta eile cuimsithe shóisialta a ullmhú.

#Budget17