Preasráitis

Fáiltíonn an tAire McGrath roimh an dul chun cinn atá déanta ar ár seirbhísí míchumais a athchóiriú faoin gclár um Shaolta a Bhunathrú

Rinne Finian McGrath TD, an tAire le freagracht as Míchumas, an tuarascáil dul chun cinn ar an gclár um Shaolta a Bhunathrú don bhliain 2016 a fhoilsiú inniu. Is é an clár um Shaolta a Bunathrú an bunús don iarracht chomhchoiteann náisiúnta ar athchóiriú ó bhun a dhéanamh ar an dóigh a soláthraímid seirbhísí do dhaoine faoi mhíchumas.  Leagtar amach sa tuarascáil an dul chun cinn a rinneadh ina leith sin sa bhliain 2016 agus insítear inti roinnt scéalta pearsanta ó dhaoine faoi mhíchumas a bhfuiltear ag tacú leo chun athruithe dearfacha a dhéanamh ar a saol.

D’fháiltigh an tAire McGrath roimh an dul chun cinn atá déanta ar aidhmeanna an chláir um Shaolta a Bhunathrú a bhaint amach, ar clár é óna dteastaíonn cur chuige comhcheangailte ar fud na hearnála míchumais ar fad. Táthar ag díriú ar shé réimse tosaíochta chun an méid sin a chur ar aghaidh. Tá grúpa ar leith ag obair ar gach ceann de na sé thosaíocht sin agus tá siad comhdhéanta de raon leathan ball, lena n-áirítear ionadaithe ó sholáthraithe seirbhísí deonacha agus reachtúla, ionadaithe d’úsáideoirí seirbhísí, ionadaithe do thuismitheoirí, ranna rialtais agus Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS).  Tá na nithe seo a leanas i gceist le hobair na ngrúpaí:

•  Pleanáil straitéiseach – pleanáil do riachtanais amach anseo agus triail a bhaint as cineálacha nua cur chuige, e.g. measúnú riachtanas náisiúnta a dhéanamh ar dhaoine faoi mhíchumas intleachta thar an gcéad 10 mbliana eile

•  Beartas a chur chun feidhme – beartas a chur i bhfeidhm i dtrí phríomhréimse: seirbhísí do leanaí agus do dhaoine óga; seirbhísí lae; agus seirbhísí cónaithe

•  Rannpháirtíocht an phobail – dul i dteagmháil le daoine a úsáideann ár seirbhísí agus lena dteaghlach agus lena bpobal

•  Cáilíocht agus caighdeáin – a chinntiú go gcomhlíontar caighdeáin i gcónaí agus go mbíonn siad bunaithe ar thorthaí caighdeán saoil agus go dtomhaistear iad de réir na dtorthaí sin

•  Bainistíocht agus faisnéis – na huirlisí cearta agus an teicneolaíocht cheart a fhorbairt chun an fhaisnéis cheart a ghabháil, e.g. uirlisí caighdeánacha measúnaithe a úsáid chun riachtanais daoine a shainaithint

•  Rialachas agus cuntasacht – socruithe foirmiúla a chur i bhfeidhm chun trédhearcacht agus cuntasacht a chothú, e.g. comhaontuithe seirbhíse

Mhol an tAire McGrath an obair atá déanta go dtí seo, agus é ag rá, “Léirítear sa tuarascáil seo go bhfuil dul chun cinn á dhéanamh againn agus tugtar roinnt samplaí breátha inti de chásanna ina bhfuiltear ag tacú le daoine faoi mhíchumas saol níos fearr níos cuimsithí a chaitheamh ina bpobal féin.  Faighimid léargas ar an bhfíordhifear atá á dhéanamh ag na hathchóirithe do shaol daoine faoi mhíchumas, go háirithe tacú le daoine a spéiseanna féin a aimsiú agus an tsaoirse a thabhairt dóibh a ngníomhaíochtaí laethúla a roghnú.

“Pléitear sa tuarascáil seo freisin na gníomhartha atá fós le déanamh chun a chinntiú go ndéanfaimid fíorathruithe agus fíorfheabhsuithe chun freastal ar riachtanais na ndaoine a úsáideann seirbhísí míchumais. Aithnítear inti chomh maith go mbeidh obair agus infheistíocht leanúnach ag teastáil sna réimsí sin sna blianta atá romhainn. Mar sin féin, tá sé tábhachtach aitheantas a thabhairt do gach a bhfuil déanta go dtí seo chun tacú le daoine faoi mhíchumas agus leo sin a thugann aire dóibh.”

Chuir Pat Healy, an Stiúrthóir Náisiúnta um Chúram Sóisialta in FSS, fáilte roimh fhoilsiú na tuarascála, agus é ag rá, “Is é aidhm an chláir um Shaolta a Bhunathrú athrú bunúsach a dhéanamh ar an dóigh a soláthraímid seirbhísí agus a dtacaímid le daoine faoi mhíchumas a lánacmhainn a bhaint amach. Cé go mbeidh sé dúshlánach an t-athrú sin a bhaint amach, táimid ag obair go han-chrua chun déanamh amhlaidh. Bhí roinnt dul chun cinn an-dearfach ann sa bhliain 2016 agus is gá dúinn cur leis an dul chun cinn sin arís eile sa bhliain 2017. Cé gurb eol dúinn go bhfuil cuid mhór oibre eile le déanamh go fóill, tá sé tábhachtach aitheantas a thabhairt do na hathruithe dearfacha atá ar siúl, amhail cumasú do dhaoine atá ag cónaí i mórinstitiúid leis an gcuid is mó dá saol bogadh isteach ina dteach féin agus tacú leo é sin a dhéanamh. Ba mhaith liom aitheantas a thabhairt do gach duine lena n-oibrímid ar fud na hearnála míchumais agus a chumasaíonn an méid sin, lena n-áirítear úsáideoirí seirbhísí agus a dteaghlach, tathantóirí, soláthraithe seirbhísí, an rialtas, etc. Agus sinn ag obair le chéile, is féidir linn saolta a bhunathrú agus tacú le daoine faoi mhíchumas ‘gnáthshaol a chaitheamh i ngnátháiteanna’, agus tá ag éirí linn déanamh amhlaidh”.

Íoslódáil cóip den Tuarascáil Dul Chun Cinn ar Shaolta a Bhunathrú 2016 (Béarla) anseo.

Nóta d’Eagarthóirí

Is ionann an clár um Shaolta a Bhunathrú agus an clár athchóirithe arb é is aidhm dó na moltaí ón Athbhreithniú Luach ar Airgead agus Beartais ar Sheirbhísí Míchumais in Éirinn a chur chun feidhme.  Leagtar amach sa tuarascáil seo an dul chun cinn a rinne na sé ghrúpa oibre lena mbaineann sa bhliain 2016 chun na príomh-mholtaí ó Thuarascáil an Athbhreithnithe Luach ar Airgead a chur chun feidhme. Ba leis an mbeartas náisiúnta ar na nithe seo a leanas a bhain na príomh-mholtaí ó Thuarascáil an Athbhreithnithe Luach ar Airgead:

•               Láithreacha Comhchónaithe (“A Time to Move on”) – www.hse.ie/timetomoveon
•               Seirbhísí Lae a Sholáthar (Treoracha Nua) – http://www.hse.ie/eng/services/publications/Disability/newdirections2012.pdf
•               Seirbhísí Leanaí a Chur ar Aghaidh (Seirbhísí Teiripe do Leanaí idir 0-18 bliain) – https://www.hse.ie/progressingdisabilityservices/

Áirítear iad seo a leanas leis na píosaí oibre a cuireadh i gcrích sa bhliain 2016/2017:

•               Chistigh FSS 90 soláthraí seirbhísí chun seirbhísí a chur ar fáil i níos mó ná 900 ionad – € 1.1bn

•               Fuair na cúig sholáthraí seirbhísí is mó suim €548m (33% den chaiteachas iomlán ar sheirbhísí míchumais)

•               Ó thabhairt isteach an bheartais um láithreacha comhchónaithe, tá an líon daoine a chónaíonn i mórinstitiúidí laghdaithe ó 4,000 duine go thart ar 2,500 duine. Bhog níos mó ná 380 duine go tithe dá rogha sa phobal sa chúpla bliain seo a chuaigh thart. Meastar go mbogfaidh 140 duine eile roimh dheireadh na bliana 2017. Tá tithe deimhnithe cheana féin do 189 nduine lena n-áitiú sa bhliain 2018 agus tá obair ar siúl chun an líon sin a mhéadú tuilleadh.

•               Tá súil á caitheamh ar na hathruithe atá ag teacht ar chaighdeán saoil na ndaoine a fhágann mórinstitiúidí. Mar chuid den obair sin, rianaítear gnáthlá an duine i láthair institiúideach agus, tar éis tréimhse ama, déantar athmheastóireacht ar na hathruithe atá tagtha ar shaol an duine sin ó bhogadh isteach sa phobal dó. Úsáidfear an fhaisnéis sin chun cabhrú le daoine tairbhí an chomhtháthaithe a chur i gcomparáid le cónaí leithscartha a thuiscint.

•               Cuireadh caipiteal tosaíochta ar leataobh le haghaidh tithe sa phobal: leithdháileadh €12m ar thionscadail tithíochta sa bhliain 2016 agus leithdháilfear €20m orthu sa bhliain 2017

•               Tacaíodh le 835 dhuine trí Roinnt Tí, ar taca tábhachtach é do dhaoine faoi mhíchumas agus dá dteaghlach

•               Forbraíodh Seirbhísí Lae ar an dul leis an mbeartas Treoracha Nua, rud lena gcumhachtaítear do dhaoine a gcinntí féin a dhéanamh ar an dóigh a gcaitheann siad an lá agus rochtain a fháil ar ghníomhaíochtaí ina bpobal féin

•               Rinneadh próifíliú ar gach fágálaí scoile den chéad uair, rud lena gcumasaítear pleanáil/tacaíocht níos fearr do dhaoine óga atá ag aistriú ón scoil go seirbhísí lae d’aosaigh

•               Tá an bhailchríoch á cur ar an tuarascáil ‘Plean le haghaidh Rannpháirtíocht Éifeachtach’, ar tuarascáil í ina bpléifear le rannpháirtíocht pobail agus le ról a thabhairt d’úsáideoirí seirbhísí ina seirbhísí féin a dhearadh

•               Tá bearta nua rialachais i bhfeidhm chun cuntasacht agus trédhearcacht a chinntiú san earnáil míchumais

•               Tá an Grúpa Stiúrtha Náisiúnta agus a Fhoghrúpaí ag leanúint lena gcuid oibre sa bhliain 2017 chun a chinntiú go gcuirfear na príomh-mholtaí ó Thuarascáil an Athbhreithnithe Luach ar Airgead chun feidhme.