Preasráitis

Fáiltíonn an Rialtas roimh fhormheas an Choimisiúin Eorpaigh i leith na Cánach ar Dheochanna Siúcra-Mhilsithe

Simon Harris TD, an tAire Sláinte, Catherine Byrne TD, an tAire Stáit le freagracht as Cur Chun Cinn na Sláinte, agus Paschal Donohoe TD, an tAire Airgeadais agus Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe, d’fháiltigh siad inniu (Dé Máirt) roimh an gcinneadh ón gCoimisiún Eorpach nach ionann agus Státchabhair an cháin atá le forchur ar dheochanna siúcra-mhilsithe.

Leis sin, ceadaítear tosach feidhme na Cánach ar Dheochanna Siúcra-Mhilsithe an 1 Bealtaine 2018.

Fógraíodh an cháin ar Dheochanna Siúcra-Mhilsithe mar chuid de Bhuiséad 2017. Seoladh comhairliúchán poiblí a bhí ar siúl ó oíche an Bhuiséid go dtí mí Eanáir 2017.   Ag teacht sna sála ar an bpróiseas sin, reáchtáladh sraith comhairliúchán teicniúil le hoifigigh ón Roinn Airgeadais agus ó na Coimisinéirí Ioncaim agus le hionadaithe ón tionscal deochanna boga.  Bhí an teagmháil dhearfach sin leis an tionscal ar siúl ar fud an phróisis.  Rinneadh soláthar i mBuiséad 2018 do shonraí deiridh na cánach, lena n-áirítear na rátaí agus na tairseacha.

Ba leis an Acht Airgeadais 2017 a soláthraíodh an reachtaíocht lena rialaítear an cháin.  Ar mhaithe le soiléire a thabhairt, déanfar leasú reachtach in Acht Airgeadais na bliana seo chun go bhforchuirfear tairseach cailciam ar tháirgí i dtrí fho-cheannteideal dhíolmhaithe faoi chóras aicmiúcháin an Aontais Eorpaigh chun a áirithiú go mbeidh táirgí díolmhaithe inchomparáide le táirgí déiríochta.

Ghlac Éire páirt i bplé fairsing cuiditheach leis an gCoimisiún Eorpach agus chuir an tír fógra foirmiúil faoina bhráid chun a chinntiú nach mbeadh an Cháin ar Dheochanna Siúcra-Mhilsithe ina sárú ar dhlí an Aontais Eorpaigh maidir le Státchabhair a luaithe atá sí i bhfeidhm.  Críochnaíodh an próiseas sin leis an bhfógairt a rinneadh inniu agus is féidir leis an gcáin teacht i bhfeidhm an 1 Bealtaine 2018.

Ag fáiltiú dó roimh thabhairt isteach na cánach, dúirt an tAire Harris: “Is dea-scéala suntasach é sin agus is ionann é agus dul chun cinn ollmhór ar dhul i ngleic leis an murtall faoin gClár Éire Shláintiúil. Ós rud é gur róthrom nó murtallach atá leanbh amháin as gach ceathrar ar oileán na hÉireann, tá an cháin seo ar cheann den raon beart a fhéadann cabhrú le hiompraíocht tuismitheoirí agus leanaí a athrú. Níl aon luach cothaithe ann sna deochanna siúcra-mhilsithe sin. Ina theannta sin, cruthaíodh roimhe seo gur cúis le méadú meáchain agus meath na bhfiacla í iontógáil na ndeochanna sin, go háirithe i measc leanaí.

San fhoilseachán ‘Meáchan Sláintiúil d’Éirinn – Beartas agus Plean Gníomhaíochta maidir le Murtall 2016’ uainn, leagtar amach raon beart beartais agus idirghabhálacha a bhfuil mar aidhm leo an líon daoine fásta agus leanaí agus an céatadán de dhaoine fásta agus leanaí in Éirinn atá róthrom a laghdú agus tá an beart seo ar cheann de na bearta suntasacha a leagadh amach ann. Tá a ról féin le himirt ag an tionscal san obair sin agus táimid ag súil le hathfhoirmliú leantach na dtáirgí sin a fheiceáil chun an méid siúcra sa bhreis atá sna táirgí sin a laghdú.”

Dúirt Catherine Byrne TD, an tAire Stáit le freagracht as Cur Chun Cinn na Sláinte: “Tá ríméad orm go bhfuil an cháin seo ar shiúcra á tabhairt isteach. Is beart an-phraiticiúil é seo faoi bheartas murtaill an Chláir Éire Shláintiúil agus cabhróidh sé go mór le tuismitheoirí iad féin agus a leanaí a choinneáil sláintiúil. Creidim go gcuirfidh sé go mór leis an rogha is fusa a dhéanamh den rogha shláintiúil.”

Ag labhairt dó faoin gcáin ar dheochanna siúcra-mhilsithe, dúirt an tAire Airgeadais: “Mhol an Roinn Sláinte go dtabharfaí cáin isteach ar dheochanna siúcra-mhilsithe chun cabhrú le rátaí rómheáchain agus murtaill in Éirinn a laghdú. Is é atá sa cháin ar dheochanna siúcra-mhilsithe ná comhartha tábhachtach don tionscal á rá nach mór dóibh a gcuid táirgí a athfhoirmliú chun an cion siúcra a thairgtear do thomhaltóirí a laghdú.  Ó thaobh tomhaltóirí de, is é an toradh a bheidh ar bhacainn airgeadais a fhorchur ar dheochanna siúcra-mhilsithe ná go mbeidh tomhaltas laghdaithe ann mar go spreagfar daoine deochanna níos sláintiúla a roghnú.  Le tabhairt isteach na cánach, comhlíontar an gealltanas a tugadh sa Chlár do Rialtas Comhpháirtíochta agus rachfar chun tairbhe don tsochaí ina hiomláine.”

CRÍOCH

Nóta d’Eagarthóirí

Beidh feidhm ag an gCáin ar Dheochanna Siúcra-Mhilsithe maidir leis na deochanna seo:

  •        Deochanna atá bunaithe ar uisce agus ar shú ar mó a gcion siúcra sa bhreis ná 5 ghram in aghaidh an 100 millilítear.
  •        Beidh dhá ráta cánach ann. Beidh feidhm ag an gcéad ráta, arb ionann é agus 20 cent in aghaidh an lítir, maidir le deochanna a bhfuil a gcion siúcra sa bhreis cothrom le 5 ghram nó níos mó agus níos lú ná 8 ngram in aghaidh an 100 millilítear.  Beidh feidhm ag an dara ráta, arb ionann é agus 30 cent in aghaidh an lítir, maidir le deochanna faoi dhliteanas a bhfuil a gcion siúcra sa bhreis cothrom le 8 ngram nó níos mó in aghaidh an 100 millilítear.
  •        Níl fíorshúnna torthaí faoi réir na cánach.  A luaithe a chuirtear siúcra le fíorshú torthaí, áfach, is faoi dhliteanas na cánach atá an cion siúcra ar fad.
  •        Níl táirgí déiríochta faoi raon feidhme na cánach. Is amhlaidh sin mar go dtugtar luach cothaithe, amhail cailciam agus próitéin, le táirgí déiríochta agus go mbaineann sáithiú leo, rud a choisceann a ró-úsáid.

Meastar go nginfear thart ar €40m in aghaidh na bliana iomláine leis an gcáin. Meastar freisin, áfach, go laghdófar an figiúr sin le himeacht ama de réir mar a athfhoirmlíonn an tionscal a chuid táirgí agus a roghnaíonn tomhaltóirí táirgí níos sláintiúla.  Gearrfar an cháin ag an gcéad phointe soláthair sa Stát. Ceanglaítear ar cháiníocóirí clárú leis na Coimisinéirí Ioncaim.  Tá ‘Cáin ar Dheochanna Siúcra-Mhilsithe – Treoir Ghinearálta do Cháiníocóirí’ ar fáil ar shuíomh Gréasáin na gCoimisinéirí Ioncaim anseo. Leagtar amach sa Treoir sonraí faoi oibriú na cánach.