Preasráitis

Deonaítear fadú 12 mhí do Choimisiún Farrelly chun imscrúduithe chéim 1 a chríochnú agus chun an tuarascáil deiridh uaidh maidir leis an obair sin a chur isteach

Rinne Simon Harris TD, an tAire Sláinte, fadú a dheonú inniu don Choimisiún Imscrúdúcháin (Nithe áirithe i dtaobh seirbhís míchumais san Oirdheisceart agus nithe gaolmhara), is é sin, Coimisiún Farrelly. Tagann an cinneadh sin sna sála ar an iarratas a rinne Marjorie Farrelly SC, Comhalta Aonair an Choimisiúin, ar fhadú dhá mhí dhéag ionas go bhféadfadh an Coimisiún imscrúduithe chéim 1 a chríochnú agus an tuarascáil deiridh uaidh maidir leis an obair sin a chur isteach.

Coimisiún Imscrúdúcháin neamhspleách reachtúil is ea an Coimisiún.  Chuir sé tús lena chuid imscrúduithe i mí na Bealtaine 2017 agus tá an obair sin ar siúl go fóill.  Is é atá i gceist leis an gcéad chéim d’obair an Choimisiúin ná imscrúdú a dhéanamh ar an ról a bhí ag údaráis phoiblí sa chúram agus sa chosaint a tugadh d’úsáideoir seirbhíse darb ainm Grace (ainm bréagach), a chónaigh le hiartheaghlach altrama in Oirdheisceart na hÉireann idir na blianta 1989 agus 2009.

Rinne an Coimisiún iarraidh ar fhadú mar gheall ar an méid ollmhór doiciméadúcháin a fuair sé ó raon leathan comhlachtaí poiblí, eagraíochtaí agus daoine aonair agus mar gheall ar shaincheisteanna a bhain le finnéithe, lenar áiríodh finnéithe féideartha a shainaithint agus sláinte finnéithe áirithe.

Creideann an Coimisiún go bhfuil an fadú dhá mhí dhéag ag teacht leis an gcuspóir atá ann imscrúduithe don chéad chéim dá chuid oibre a chríochnú agus an tuarascáil a chur isteach chomh tapa agus is féidir leis breithniú cuí a dhéanamh ar na nithe lena mbaineann.

Dúirt Finian McGrath TD, an tAire Stáit le freagracht as Míchumas:

“Ba mhaith liom aitheantas a thabhairt don obair a rinne an Coimisiún go dtí seo agus buíochas a ghabháil leis an gComhalta Aonair agus lena foireann as a dtiomantas don Choimisiún. Is trua é nach mbeidh an Coimisiún in ann an tuarascáil deiridh uaidh maidir le céim 1 a chur isteach inniu, mar atá sonraithe ina Théarmaí Tagartha. Glacaim leis, áfach, nach raibh sé sin indéanta de bharr na saincheisteanna a shainaithin an Coimisiún.”

Ina ionad sin, chuir an Coimisiún an dara tuarascáil eatramhach uaidh faoi bhráid an Aire. Tá an tuarascáil sin ar fáil ar shuíomh Gréasáin na Roinne Sláinte ag https://health.gov.ie/blog/publications/interim-report-of-the-farrelly-commission-of-investigation/

Leanfaidh an tAire Sláinte, an tAire McGrath, an tAire Stáit le freagracht as Míchumas, agus an Roinn Sláinte ag comhoibriú leis an gCoimisiún ar bhonn leanúnach.

CRÍOCH

Nótaí d’Eagarthóirí:

  • Rinne an Taoiseach Enda Kenny I.R. Uimh. 96 de 2017 – an tOrdú um Choimisiún Imscrúdúcháin (Nithe áirithe i dtaobh seirbhís míchumais san Oirdheisceart agus nithe gaolmhara) – a shíniú an 21 Márta 2017. Cuireadh an Coimisiún ar bun faoin Acht um Choimisiúin Imscrúdúcháin, 2004 (Uimh. 23 de 2004).
  • Cuireadh an Coimisiún ar bun chun imscrúdú a dhéanamh ar an gcúram agus ar an gcosaint a tugadh do “Grace” (ainm bréagach) agus do dhaoine eile in iarbhaile altrama san Oirdheisceart, rud a bhí ina ábhar do líomhaintí maidir le mí-úsáid.
  • Is í Marjorie Farrelly SC an Cathaoirleach ar an gCoimisiún agus an Comhalta Aonair de
  • Chuir an Coimisiún tús lena imscrúdú an 15 Bealtaine 2017. Cuireadh tuarascáil eatramhach faoi bhráid an Aire an 14 Samhain 2017 ansin https://health.gov.ie/blog/publications/interim-report-of-the-commission-of-investigation-certain-matters-relative-to-a-disability-service-in-the-south-east-and-related-matters/
  • Faoi Théarmaí Tagartha an Choimisiúin (ar cheadaigh an Rialtas iad i mí an Mhárta 2017), bhí an tuarascáil deiridh maidir leis an gcéad chéim d’obair an Choimisiúin le cur faoi bhráid an Aire Sláinte laistigh de bhliain amháin ón dáta a chuir an Coimisiún tús lena chuid oibre, i.e., an 15 Bealtaine 2018
  • Is é atá i gceist leis an gcéad chéim d’obair an Choimisiúin ná imscrúdú a dhéanamh ar an ról a bhí ag údaráis phoiblí sa chúram agus sa chosaint a tugadh do Grace, a chónaigh le hiartheaghlach altrama in Oirdheisceart na hÉireann idir na blianta 1989 agus 2009 agus, le linn an imscrúdaithe sin, leas a bhaint as na moltaí a rinne Conor Dignam SC san Athbhreithniú uaidh ar Nithe Áirithe i dtaobh Seirbhís Míchumais san Oirdheisceart (2016)
  • Tá an cúram a fuair Grace á bhreithniú ag an gCoimisiún faoi na ceannteidil seo a leanas:
    • Comhthéacs, lena n-áirítear an comhthéacs reachtúil, neamhreachtúil, riaracháin agus rialachais a bhí infheidhme maidir leis an gcúram agus maidir leis an gcosaint a tugadh do leanaí agus d’aosaigh leochaileacha a bhí faoi chúram an Stáit;
    • Faireachán agus athbhreithniú a dhéanamh ar an gcúram a thug an teaghlach altrama do Grace
    •  An cúram a tugadh do Grace agus na cinntí a rinneadh ina leith ón mbliain 1989 suas gur bhain sí 18 mbliana d’aois amach sa bhliain 1996;
    • Na cinntí a rinneadh i leith Grace tráth a bhain sí an aosacht amach sa bhliain 1996;
    • Na huiríll a rinne an cúramóir altrama fireann, agus iad sin a rinne páirtí eile, sa bhliain 1996;
    •  An cúram a tugadh do Grace agus na cinntí a rinneadh ina leith ó bhain sí 18 mbliana d’aois amach sa bhliain 1996 suas go dtí an 17 Iúil 2009;
    •  Nithe eile, lena n-áirítear cé acu a ceileadh nó nár ceileadh faisnéis a bhaineann le cás Grace d’aon ghnó nó cé acu a rinneadh nó nach ndearnadh iarracht faisnéis den sórt sin a cheilt.
  • Tá Téarmaí Tagartha an Choimisiúin Imscrúdúcháin ar fáil ar shuíomh Gréasáin na Roinne Sláinte: http://health.gov.ie/blog/publications/commission-of-investigation-certain-matters-relative-to-a-disability-service-in-the-south-east-and-related-matters-updated/