Preasráitis

Cuireann an tAire Byrne fáilte roimh an spéis idirnáisiúnta i gClár Brataí Scoile Gníomhaí na hÉireann

Chuir Catherine Byrne, an tAire Stáit le freagracht as Cur Chun Cinn na Sláinte, fáilte inniu roimh thoscaireacht ó roinnt tíortha Eorpacha a tháinig chuig an tír chun tuilleadh faisnéise a fháil faoi Chlár Brataí Scoile Gníomhaí na hÉireann.

Tionscnamh a reáchtálann an Roinn Oideachais agus Scileanna agus a dtacaítear leis faoin gclár Éire Shláintiúil is ea an Bhratach Scoile Gníomhaí. Bronntar an Bhratach ar scoileanna a fhéachann le pobal scoile atá oilte agus gníomhach go fisiciúil a bhaint amach. Is é an aidhm atá léi tuilleadh scoileanna a spreagadh dul i mbun gníomhaíocht fhisiciúil ar bhonn níos minice.

Tá na baill den toscaireacht Eorpach páirteach sa chlár CHRODIS PLUS, rud a thacaíonn le tionscnaimh dhea-chleachtais um chur chun cinn na sláinte a aistriú ó thír go tír. Tá saineolaithe ó roinnt tíortha, an Iodáil agus an Liotuáin ina measc, ag féachaint ar thionscnamh na Brataí Scoile Gníomhaí in Éirinn mar bhealach ina bhféadfaí lá scoile atá níos gníomhaí go fisiciúil a chothú ina dtír féin.

Ag labhairt di os comhair saineolaithe náisiúnta agus idirnáisiúnta ar an tsláinte phoiblí agus ar an oideachas i mBaile Átha Cliath inniu, dúirt an tAire Byrne, “Tá sé mar aidhm againn, tríd an gcreat Éire Shláintiúil, leibhéil ghníomhaíochta a mhéadú ar fud na tíre. Baineann tábhacht ar leith leis sin do leanaí. Ní hé amháin go bhfuil sé tábhachtach dá sláinte fhisiciúil, ach tá sé tábhachtach freisin do neartú foirne agus d’fheabhas a chur ar mhuinín agus ar mheabhairshláinte na leanaí. Is é an aidhm atá leis an mBratach Scoile Gníomhaí ‘tuilleadh scoileanna a spreagadh dul i mbun gníomhaíocht fhisiciúil ar bhonn níos minice’ agus is gné thábhachtach í dár bPlean Náisiúnta um Ghníomhaíocht Fhisiciúil a chur chun feidhme. Tá lúcháir orainn go bhfuil deis ag réigiúin eile san Aontas Eorpach, trí CHRODIS PLUS, cláir den chineál céanna a chur chun feidhme i gcodanna eile den Eoraip; agus guímid gach rath orthu ina leith sin”.

Tar éis dóibh freastal ar chruinniú faisnéise atá á reáchtáil ag an Roinn Sláinte, ag an Roinn Oideachais agus Scileanna, ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) agus ag foireann na Brataí Scoile Gníomhaí, tabharfaidh an toscaireacht idirnáisiúnta cuairt ar chúig bhunscoil i limistéar Bhaile Átha Cliath. Lena linn sin, feicfidh sí na leanaí scoile agus iad ag gabháil do ghníomhaíochtaí amhail Wake Up, Shake Up; an Cosán Scoile Gníomhaí; ‘Rith ar fud na hEorpa’; tionscnaimh chlóis súgartha ghníomhaigh, lena n-áirítear ceannairí clóis súgartha/línte gníomhacha; agus sosanna gníomhaíochta fisiciúla atá bunaithe sa seomra ranga amhail 10@10 agus Go Noodle. Buailfidh an toscaireacht leis na daltaí ar baill iad den choiste Brataí Scoile Gníomhaí sna scoileanna. Labhróidh sí le príomhoidí scoile, le baill foirne agus le tuismitheoirí freisin.

Ag labhairt dó faoin gcuairt, dúirt Richard Bruton, an tAire Oideachais agus Scileanna: “Tá lúcháir orm fáilte a chur roimh na hoideoirí ónár gcomhpháirtithe Eorpacha agus iad ar cuairt ar Éirinn chun tuilleadh faisnéise a fháil faoin mBratach Scoile Gníomhaí. Is clár é sin trína bhfuiltear ag cabhrú le scoileanna pobal scoile atá níos oilte go fisiciúil agus atá níos gníomhaí go fisiciúil a bhaint amach. Is eol dúinn cé chomh tábhachtach is atá gníomhaíocht fhisiciúil, agus mholfainn do gach scoil, idir bhunscoileanna agus iar-bhunscoileanna, smaoineamh ar iarratas a dhéanamh ar an gclár agus iarracht a dhéanamh bratach Scoile Gníomhaí a bhaint amach. Is tionscnamh tábhachtach é seo ar cheart dúinn bheith bródúil as.”

Tá sé mar aidhm ag gach tír Eorpach tacú le leanaí gníomhaíocht fhisiciúil – atá sa raon idir gníomhaíocht mheasartha agus gníomhaíocht dhian – a dhéanamh ar feadh 60 nóiméad ar a laghad gach lá, faoi mar atá molta. Ceann de na príomhspriocanna i straitéisí sláinte agus oideachais na mBallstát is ea gníomhaíocht fhisiciúil a chomhtháthú i saol laethúil leanaí. Imríonn scoileanna ról tábhachtach maidir le méadú a dhéanamh ar an muinín atá ag leanaí agus ar an taitneamh a bhaineann siad as gníomhaíocht fhisiciúil. Cuireann siad leanaí ar an mbealach i dtreo saol gníomhach a bheith acu agus iad ina ndéagóirí agus ina n-aosaigh freisin.

Tá Bratach Scoile Gníomhaí ag thart ar 800 scoil in Éirinn faoi láthair agus bíonn tairbhe á baint ag tuairim is 160,000 leanbh sna scoileanna sin as curaclam corpoideachais níos fearr, as lá scoile níos fuinniúla agus as na deiseanna a bhíonn acu tuairimí a chur in iúl faoin ngníomhaíocht fhisiciúil a dhéanann siad agus an ghníomhaíocht sin a threorú. Tá Bratach Scoile Gníomhaí bainte amach ag níos mó ná 1200 scoil ón mbliain 2009 i leith.

I staidéir ina gcuirtear leibhéil ghníomhaíochta fisiciúla i dtíortha difriúla san Eoraip i gcomparáid lena chéile, tagtar ar an gconclúid go mbíonn leanaí in Éirinn atá 11 bhliain d’aois níos gníomhaí ná leanaí i bhformhór na dtíortha Eorpacha eile, agus Éire sa dara háit i ndiaidh na Fionlainne. Tuairiscíonn 31% de chailíní agus 45% de bhuachaillí go ndéanann siad gníomhaíocht fhisiciúil mheasartha nó gníomhaíocht fhisiciúil dhian ar feadh 60 nóiméad ar a laghad gach lá.

Is iad an tAonad um Pleanáil Straitéiseach agus Bunathrú in FSS agus an Institiúid um Shláinte Phoiblí in Éirinn a dhéanann ionadaíocht don Roinn Sláinte, agus Éire ar cheann amháin de na 21 tír Eorpach atá páirteach sa chomhthionscadal CHRODIS PLUS. Dúirt an Dr Cate Hartigan, Stiúrthóir Cúnta Náisiúnta um Chur Chun Cinn agus Feabhsú na Sláinte in FSS:

“Tugtar le tionscnaimh amhail CHRODIS PLUS bonn eolais leathan sa réimse um ghalair ainsealacha a chosc agus a bhainistiú. Tacaíonn FSS le roinnt clár ina ndírítear ar na príomhthosca riosca, lena n-áirítear tobac, alcól, réim bia agus gníomhaíocht fhisiciúil. Is é aidhm na gclár sin teachtaireachtaí maidir le stíl mhaireachtála níos sláintiúla a chur in iúl i measc daoine de gach aois agus de gach aicme shóisialta agus ar fud gach limistéir gheografaigh. Rud eile atá ríthábhachtach maidir leis an méid sin a dhéanamh is ea stíl mhaireachtála shláintiúil a spreagadh go luath i measc leanaí,” a dúirt an Dr Hartigan freisin.

Mar fhocal scoir, dúirt an Dr Helen McAvoy, Stiúrthóir Beartais san Institiúid um Shláinte Phoiblí agus ball den fhoireann a d’óstáil an toscaireacht ó CHRODIS PLUS:

“Mar aon le tionscnamh Brataí Scoile Gníomhaí na hÉireann a thaispeáint, tugann an chuairt seo deis thábhachtach dúinn freisin faisnéis a chomhroinnt ar fud na hEorpa faoi na dúshláin agus na deiseanna a bhíonn le sárú againn maidir le laethanta scoile gníomhaí a chur chun cinn. Is tráthúil an rud é an chuairt seo, agus í ag teacht cúpla lá tar éis an Plean Gníomhaíochta Domhanda um Ghníomhaíocht Fhisiciúil 2018-2030 a sheoladh. Aithnítear sa Phlean a thábhachtaí atá cláir scoilbhunaithe maidir le tacaíocht a thabhairt do leanaí de gach cumas tabhairt faoi ghníomhaíocht fhisiciúil ar bhealach taitneamhach cuimsitheach.”

CRÍOCH

Nótaí don Eagarthóir

Tionscnamh de chuid na Roinne Oideachais agus Scileanna is ea an Bhratach Scoile Gníomhaí. Faigheann an tionscnamh tacaíocht ón gcreat Éire Shláintiúil agus tá sé á riar ag Ionad Oideachais Mhaigh Eo – @activeflag

Tá CHRODIS PLUS ina Chomhghníomhaíocht Eorpach a bhfuil 42 chomhpháirtí páirteach ann. Déanann siad ionadaíocht do 21 tír atá ag obair i gcomhar lena chéile chun treoirthionscadail a chur chun feidhme agus chun ceachtanna praiticiúla a chruthú i réimse na ngalar ainsealach. Faigheann CHRODIS+ cistiú ón gCoimisiún Eorpach – @EU_Chrodisplus

Tá an Creat Éire Shláintiúil – @HealthyIreland – ina thionscnamh faoi stiúir an Rialtais, rud arb é an aidhm atá leis sochaí a chruthú in Éirinn inar féidir le gach duine dea-shláinte fhisiciúil agus dea-mheabhairshláinte a bheith acu agus ina bhfuil meas ar fholláine agus ina dtacaítear léi ar fud na sochaí ar fad.

Moltar i dtreoirlíne ón Eagraíocht Dhomhanda Sláinte maidir le gníomhaíocht fhisiciúil go ndéanfadh daoine idir 5 bliana d’aois agus 17 mbliana d’aois gníomhaíocht fhisiciúil – atá sa raon idir gníomhaíocht mheasartha agus gníomhaíocht dhian – ar feadh 60 nóiméad ar a laghad gach lá.

Ba ón Staidéar ar Iompraíocht Sláinte Leanaí Scoile 2013/14 a fuarthas na comparáidí Eorpacha ar leibhéil ghníomhaíochta fisiciúla i measc leanaí scoile atá 11 bhliain d’aois. Is í Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, a sholáthraíonn na sonraí d’Éirinn.

Sheol Éire an chéad Phlean Náisiúnta um Ghníomhaíocht Fhisiciúil uaithi sa bhliain 2014. Tá sraith acmhainní ar fáil trí GetIrelandActive – @getirelandactive

Seoladh an Plean Gníomhaíochta Domhanda um Ghníomhaíocht Fhisiciúil 2018-2025 an 04 Meitheamh. Cuirtear sa Phlean sin leis an Straitéis um Ghníomhaíocht Fhisiciúil do Réigiún Eorpach na hEagraíochta Domhanda Sláinte 2016-2025.