Preasráitis

Comórann an tAire Harris agus an tAire Corcoran Kennedy Lá Domhanda Ailse

Rinne Simon Harris TD, an tAire Sláinte, agus Marcella Corcoran Kennedy TD, an tAire Stáit le freagracht as Cur Chun Cinn na Sláinte, aird a tharraingt inniu, Lá Domhanda Ailse (Dé Sathairn an 4 Feabhra), ar an dul chun cinn atá déanta cheana féin ar ailse a chosc agus mhol siad do dhaoine leas a bhaint as na hacmhainní agus na tacaí atá ar fáil faoin tionscnamh Éire Shláintiúil chun gur féidir leo athruithe dearfacha a dhéanamh a laghdóidh an baol go dtiocfaidh ailse orthu.

Is é an téama do Lá Domhanda Ailse ná “Is féidir linn. “Is féidir liom”. Tá an téama sin á úsáid chun iniúchadh a dhéanamh ar an dóigh ar féidir le gach duine cabhrú le hualach na hailse a laghdú.

Dúirt an tAire Harris, “Tá sé mar aidhm againn faoin tionscnamh Éire Shláintiúil feabhas a chur ar shláinte agus folláine gach duine a chónaíonn in Éirinn, lena n-áirítear daoine a bhfuil ailse orthu faoi láthair agus daoine a raibh ailse orthu roimhe seo. Táimid ag díriú tuilleadh ar bhearta coisctheacha freisin, nithe atá bunriachtanach má táimid chun an líon cásanna ailse a laghdú. Tá sé ríthábhachtach go bhfreastalaíonn ár seirbhísí ar riachtanais othar, idir dhiagnóis, chóireáil agus thacaíocht shíceasóisialta tar éis na cóireála. Tá lúcháir orm go bhfuil iarracht á déanamh mar chuid de Lá Domhanda Ailse ar fheabhas a chur ar cháilíocht na beatha do dhaoine a tháinig slán ó ailse. Foilseofar an Straitéis nua Náisiúnta Ailse go luath agus díreofar go mór inti ar chláir agus acmhainní a fhorbairt do dhaoine a bhfuil ailse orthu faoi láthair agus do dhaoine a raibh ailse orthu roimhe seo araon”.

Tá an Straitéis nua don chéad deich mbliana eile beagnach críochnaithe agus bainfear leas aisti chun cur leis an dul chun cinn ar chúram ailse a rinneadh faoi na straitéisí ailse roimhe sin.

Measann an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte gur féidir idir 30% agus 40% de chásanna ailse a chosc. Maidir leis sin, tá a lán dul chun cinn déanta cheana féin ar ailsí a chosc agus ar iad a bhrath go luath i gcásanna ina dtagann siad chun cinn. Ina theannta sin, tá Éire ar thús cadhnaíochta na hoibre idirnáisiúnta chun úsáid tobac a laghdú agus tá an obair sin fós ar cheann de na príomhréimsí tosaíochta maidir le hailse a chosc. Is leis an tionscnamh Éire Shláintiúil a sholáthraítear an comhthéacs uileghabhálach i leith stíleanna níos sláintiúla maireachtála a bhaint amach. Dírítear ann ar bhearta coisctheacha, ar éagothroime sláinte a laghdú agus ar dhaoine a choinneáil níos sláintiúla ar feadh tréimhse níos faide. Cabhraítear le hailse a dhiagnóisiú go luath freisin leis na trí chlár náisiúnta scagthástála ailse – is iad sin, BreastCheck, BowelScreen agus CervicalCheck – agus moltar do gach duine atá incháilithe do na cláir scagthástála leas a bhaint astu.

Ag labhairt di ar Lá Domhanda Ailse, dúirt an tAire Corcoran Kennedy, “Cosúil le halcól, is cúis le hailse é tobac. Mar chuid den tionscnamh Éire Shláintiúil, tugtar spreagadh dúinn go léir roghanna sláintiúla stíl mhaireachtála a dhéanamh, idir éirí as an tobac, bhia sláintiúil a ithe, thuilleadh aclaíochta a dhéanamh agus mheáchan sláintiúil coirp a choinneáil ar thaobh amháin, agus idir úsáid alcóil a laghdú nó éirí as an alcól agus radaíocht ultraivialait a sheachaint ar an taobh eile. Ní rud éasca é roghanna níos sláintiúla a dhéanamh i ngach cás. Mar sin, tá sé mar aidhm leis an tionscnamh Éire Shláintiúil sochaí agus timpeallacht a chruthú ina bhfuil an rogha shláintiúil ar an rogha is éasca do gach duine. Chomh maith leis sin, mholfainn do dhaoine leas a bhaint as na hacmhainní agus na tacaí atá ar fáil faoin tionscnamh Éire Shláintiúil, mar shampla, www.quit.ie agus www.getirelandactive.ie, ar acmhainní iad lena dtugtar faisnéis agus comhairle do dhaoine atá ag iarraidh athruithe dearfacha a dhéanamh a laghdóidh an baol go dtiocfaidh ailse orthu agus a chuirfidh feabhas ar a sláinte.”

Bíonn a lán daoine ag maireachtáil ar feadh tréimhse shuntasach tar éis na diagnóise agus na cóireála ailse, agus leanfaidh an treocht sin ar aghaidh. Tá níos mó ná 150,000 duine a tháinig slán ó ailse againn in Éirinn faoi láthair. Tá an figiúr sin inchurtha go príomha i leith brath níos luaithe agus cóireáil níos éifeachtaí ailse.

Táthar ag díriú ar Lá Domhanda Ailse freisin ar thacaíocht a thabhairt do dhaoine a tháinig slán ó ailse feabhas a chur ar cháilíocht a mbeatha. A bhuí leis an dul chun cinn atá á dhéanamh, bíonn cuid mhór daoine a thagann slán ó dhiagnóis ailse in ann filleadh ar an saol mar a bhí, lena n-áirítear filleadh ar an obair, dul i mbun caitheamh aimsire an athuair nó páirt a ghlacadh sa ghnáthshaol i gcoitinne.

CRÍOCH

Nótaí d’Eagarthóirí

Gach bliain, diagnóisítear go bhfuil cineál ailse ionraí ar thart ar 20,000 duine. Bíonn an líon cásanna nua ag méadú gach bliain agus meastar go méadóidh an figiúr faoi dhó faoin mbliain 2040. Tháinig méadú cheana féin ar an gcéatadán de bhásanna in Éirinn is inchurtha i leith ailse, ó 20% sna 1980idí go níos mó ná 30% sa lá atá inniu ann.

Measann an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte gur féidir idir 30% agus 40% de chásanna ailse a chosc.

Is é cur chuige clár a ghlacann Éire i leith rialú ailse, agus d’éirigh léi a lán dul chun cinn a dhéanamh ina leith sin mar gheall ar na straitéisí ailse a tugadh isteach sna blianta 1996 agus 2006.

Ag teacht sna sála ar fhoilsiú na Straitéise Náisiúnta Ailse sa bhliain 2006, rinneadh lárionaid ainmnithe ailse d’ocht n-ospidéal agus bunaíodh an Clár Náisiúnta Rialaithe Ailse laistigh d’Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte chun tacú le cur chun feidhme na Straitéise. Áirítear iad seo a leanas leis na príomhéachtaí a baineadh amach faoi Straitéis 2006:

  • Clinicí Mear-Rochtana a bhunú do chásanna ina gceaptar go bhfuil ailse chíche, ailse scamhóg agus ailse phrostátaigh i gceist;
  • Diagnóis tosaigh, pleanáil cóireála agus máinliacht a lárú in aon áit amháin; agus
  • An tSeirbhís Náisiúnta Scagthástála a bhunú.

Tá Straitéis nua Náisiúnta Ailse á tabhairt chun críche faoi láthair. Is iad seo a leanas samplaí de na príomhréimsí a ndíreofar inti:

  • Ailse a chosc, luathdhiagnóis, agus tuilleadh feabhsuithe a dhéanamh ar chóireáil ailse;
  • Feabhas a chur ar an tsamhail chúraim le haghaidh ailse;
  • Ról méadaithe a thabhairt d’othair i seirbhísí ailse; agus
  • Cláir agus seirbhísí a bhunú chun tacú le daoine a tháinig slán ó ailse.

Is leis an tionscnamh Éire Shláintiúil – Creat le haghaidh Sláinte agus Folláine Fheabhsaithe 2013-2025 a leagtar síos an comhthéacs uileghabhálach ina stiúrfar an obair chun ailse a chosc. Sa tionscnamh Éire Shláintiúil, glactar cur chuige uile-Rialtais i leith sláinte agus folláine a fheabhsú, agus béim á cur ar bhearta coisctheacha, ar éagothroime sláinte a laghdú agus ar dhaoine a choinneáil níos sláintiúla ar feadh tréimhse níos faide. Is iad seo a leanas na spriocanna atá leis an tionscnamh Éire Shláintiúil: méadú a dhéanamh ar an gcéatadán de dhaoine atá sláintiúil ag gach céim den saol; éagothroime sláinte a laghdú; an pobal a chosaint ar bhagairtí ar a sláinte agus a bhfolláine; agus timpeallacht a chruthú ina bhféadann gach duine agus gach earnáil den tsochaí cur le tír shláintiúil a bhaint amach.

Is é an phríomhsprioc atá leis an tionscnamh Éire atá Saor ó Thobac, arb é an straitéis náisiúnta um rialú tobac é, ná Éire a dhéanamh saor ó thobac faoin mbliain 2025 (is é sin, áit ina bhfuil ráta leitheadúlachta faoi bhun 5%). Dhá théama thábhachtacha taobh thiar den tionscnamh Éire atá Saor ó Thobac is ea leanaí a chosc agus caitheamh tobac a dhínormalú.

Tá nasc cúisíoch ann idir úsáid alcóil agus na cineálacha ailse seo a leanas: ailse béalchuais, ailse farainge, ailse larainge, ailse éasafagais, ailse ae, ailse dhrólainne, ailse reictim agus ailse chíche (i measc na mban);

Idir na blianta 2001 agus 2010, bhí ceann amháin as gach deich gcás ailse chíche inchurtha i leith úsáid alcóil.

Faoin mbliain 2020, meastar go dtiocfaidh méadú níos mó ná a dhá oiread ar an líon cásanna ailse a bhaineann le halcól i measc na mban. Meastar go méadóidh an figiúr sin faoi 81% i measc na bhfear sa tréimhse chéanna.

Tá an Bille Sláinte Poiblí (Alcól) ar cheann amháin de shraith chuimsitheach beart a bhfuil sé mar aidhm leo laghdú a dhéanamh ar úsáid iomarcach alcóil, mar atá leagtha amach inár Straitéis Náisiúnta um Mí-Úsáid Substaintí.

Is é an aidhm atá leis an reachtaíocht laghdú a dhéanamh ar úsáid alcóil agus ar an dochar a ghabhann le húsáid alcóil.

Dírítear sa Bhille ar inacmhainneacht, infhaighteacht agus tarraingteacht an alcóil agus foráiltear do na nithe seo a leanas ann:

  • íosphraghsáil aonaid;
  • lipéadú;
  • fógraíocht;
  • urraíocht;
  • táirgí alcóil a scaradh ó tháirgí eile in asraonta trádála measctha; agus
  • promóisin.