Preasráitis

Cloch Mhíle Thábhachtach Bainte Amach do Shábháilteacht Othar, agus Forálacha Nochta Oscailte Rite ag an Oireachtas – an tAire Harris

Cuireann an tAire fáilte roimh rith an Bhille um Dhliteanas Sibhialta (Leasú), ar le Cuid 4 de a fhoráiltear do nochtadh oscailte

Chuir Simon Harris TD, an tAire Sláinte, fáilte inniu roimh rith an Bhille um Dhliteanas Sibhialta (Leasú), 2017, ar é a leagan faoi bhráid an tSeanaid an athuair.

Dúirt an tAire Harris, “Gné lárnach dár seirbhísí sláinte is ea saincheisteanna sábháilteachta othar agus cáilíochta. Mar sin, tá sé tábhachtach othair agus úsáideoirí seirbhíse a choinneáil ag croílár gach a ndéanaimid. Tá rioscaí ina gcuid dhílis de chúram sláinte a sholáthar, áfach. Cé go bhfuil sé dosheachanta go rachaidh rudaí amú, is féidir linn cuid mhór a dhéanamh chun díobháil nó earráidí a chosc agus chun díobháil nó earráidí a shainaithint agus gníomh a dhéanamh ina leith nuair a dhéantar iad. Is féidir linn foghlaim uathu freisin chun feabhas a chur ar sheirbhísí.  Bonnchloch dár seirbhísí sláinte a dhéanamh níos sábháilte is ea cultúr nochta oscailte a chruthú agus ceachtanna a fhoghlaim nuair a théann rudaí amú.”

Tá na forálacha reachtacha maidir le nochtadh oscailte ina ngné lárnach de chultúr sábháilteachta othar a fhorbairt.  Is é an sprioc atá againn ón tús spás sábháilte a chruthú inar féidir agus inar cheart fíricí a nochtadh go hiomlán maidir le teagmhas sábháilteachta othar agus maidir le himpleachtaí an teagmhais sin ar chúram agus cóireáil othar, más ann dóibh. Tá sé tábhachtach gurb amhlaidh, i gcás gur gá leithscéal a ghabháil, go ngabhfar an leithscéal sin láithreach nuair a thagtar ar an eolas faoi fhíricí an teagmhais, seachas blianta ina dhiaidh sin. A bhuí leis na forálacha nochta oscailte seo, tacófar le cur chun feidhme leanúnach an Bheartais um Nochtadh Oscailte atá i bhfeidhm ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS).

Dúirt an tAire freisin, “Is é an cuspóir atá leis seo córas a chruthú ina n-íoslaghdófar an baol go dtiocfadh teagmhas chun cinn; a chinntiú, i gcás go dtagann teagmhas chun cinn, go dtugtar fógra don othar faoin teagmhas agus go ndéantar gníomhartha ceartaitheacha cuí láithreach; agus tuairisciú cuí agus athbhreithnithe ar theagmhais a chumasú ionas gur féidir aon cheachtanna a foghlaimíodh ó theagmhas a scaipeadh ar fud an chórais chomh tapa agus is féidir chun laghdú a dhéanamh ar an dóchúlacht go dtarlódh an teagmhas céanna arís.”

Rinne an tAire Sláinte Caighdeáin le haghaidh Teagmhais Sábháilteachta Othar a Athbhreithniú ón Údarás um Fhaisnéis agus Cáilíocht Sláinte (HIQA) agus ón gCoimisiún Meabhair-Shláinte a sheoladh an mhí seo caite.

Dúirt an Dr Kathleen Mac Lellan, Stiúrthóir na hOifige Náisiúnta um Shábháilteacht Othar, “Tá na forálacha nochta oscailte ar cheann amháin de roinnt tionscnamh atá ar siúl chun cur chuige cuimsitheach atá dírithe ar an othar a chothú i leith teagmhais a chosc agus a bhainistiú agus i leith foghlaim ó theagmhais. Trí obair na hOifige, leanfaimid ar aghaidh leis na príomhghníomhartha a theastaíonn chun cultúr láidir sábháilteachta othar a fhorbairt, lena n-áirítear córas náisiúnta faireachais ar shábháilteacht othar a thabhairt isteach den chéad uair riamh. Bainfimid úsáid as an bhfaisnéis sin chun bearnaí agus tosaíochtaí sábháilteachta othar a shainaithint chun an córas sláinte a threorú agus chun dea-bheartas maidir le sábháilteacht othar a cheapadh. Tá sé mar aidhm leis an méid sin ar fad feabhas a chur ar eispéireas othar, díobháil a chosc, torthaí othar a fheabhsú, beathaí a shábháil agus a chinntiú go mbeidh córais láidre um shábháilteacht othar i bhfeidhm againn.”

Tá sé ar intinn ag an Aire scéim ghinearálta an Bhille nua um Cheadúnú Sábháilteachta Othar a thabhairt ar aghaidh roimh i bhfad freisin. Is bille é sin lena dtabharfar córas rialála isteach trína n-éileofar ceadúnú do gach ospidéal in Éirinn agus do ghníomhaíochtaí ardriosca ainmnithe áirithe a chuirtear i gcrích taobh amuigh de thimpeallacht ospidéil. Is é HIQA a bheidh san údarás ceadúnúcháin don chóras ceadúnúcháin nua sin, rud lena gcuirfear forbairt creataí láidre rialachais chliniciúil chun cinn ar fud na seirbhíse sláinte agus lena gcabhrófar leis an obair atá ar bun chun a chinntiú go nglacfar cur chuige atá sábháilte, freagrúil agus cuntasach i leith cúram sláinte a sholáthar.

CRÍOCH

Nóta d’Eagarthóirí

Cad is Nochtadh Oscailte ann?

Is ionann nochtadh oscailte agus cur chuige comhsheasmhach oscailte maidir le cumarsáid a dhéanamh le hothair agus a dteaghlach nuair a théann rudaí amú i gcúram sláinte.    Áirítear leis sin aiféala a chur in iúl faoin rud a tharla, an t-othar a choinneáil ar an eolas, agus aiseolas a sholáthar ar imscrúduithe agus na bearta atá déanta chun a chinntiú nach dtiocfaidh an teagmhas díobhálach chun cinn arís.   Baineann tábhacht le nochtadh oscailte maidir le hiontaoibh othar agus iontaoibh an phobail a mhéadú as an gcóras sláinte.  Nochtadh oscailte ina dtugtar míniú tráthúil ar rud a chuaigh amú, d’fhéadfadh sé dlíthíocht a laghdú freisin i gcás go bhféadfadh othar é sin a thionscnamh de bharr frustrachais nó chun faisnéis a fháil.

Is iad seo a leanas na cuspóirí foriomlána atá le nochtadh oscailte:

• a chinntiú go dtugtar fógra d’othair nuair a thagann drochtheagmhais chun cinn,
• tacú le cúram cuí othar,
• iontaoibh a mhéadú idir othair agus a gcliniceoirí,
• tacú le baill foirne drochtheagmhais a bhainistiú, agus
• feabhas a chur ar shábháilteacht othar agus ar cháilíocht an chúraim trí fhoghlaim eagraíochtúil.

Is féidir féachaint ar nochtadh oscailte mar ghné dhílis de theagmhais sábháilteachta othar a bhainistiú. Is é beartas an Rialtais go mbeidh córas nochta oscailte i bhfeidhm, agus go dtacófar leis, ar fud an chórais sláinte.

Is é is aidhm do na forálacha i gCuid 4 den Bhille um Dhliteanas Sibhialta (Leasú), 2017, tacú le nochtadh oscailte inár seirbhís sláinte.   Is i gCuid 4 a leagtar amach an fhaisnéis mhionsonraithe atá le tabhairt don othar. Is sa chuid sin freisin a thugtar cosaint dhlíthiúil don fhaisnéis agus don leithscéal a thugtar d’othar, fad a dhéantar amhlaidh de réir na reachtaíochta.  Ní fhéadfar an leithscéal a léiriú mar admháil go bhfuiltear faoi dhliteanas. Ní fhéadfar an leithscéal a úsáid i ndlíthíocht in aghaidh an tsoláthraí ach oiread. Is é atá i gceist leis an gcur chuige sin timpeallacht dhearfach dheonach a chruthú do nochtadh oscailte, ar timpeallacht í ina dtacófar leis an mBeartas Náisiúnta um Nochtadh Oscailte a d’fhorbair FSS agus an Ghníomhaireacht um Éilimh ar an Stát i gcomhar le chéile i mí na Samhna 2013.

Cé na tairbhí a bhaineann othair as nochtadh oscailte?

Faigheann othair nochtadh oscailte ar bhealach comhsheasmhach oscailte nuair a théann rudaí amú i gcúram sláinte. Tugtar leis an bhfíorú sin spás sábháilte do bhaill foirne chun bheith oscailte agus macánta le hothair. Nuair a dhéantar teagmhais a nochtadh agus a thuairisciú, tugtar deiseanna chun foghlaim, chun feabhsú, chun aghaidh a thabhairt ar earráidí a rinneadh agus chun na ceachtanna a foghlaimíodh a chur i bhfeidhm ar mhaithe leis an tseirbhís a dhéanamh níos sábháilte don chéad othar eile agus don othar ina dhiaidh sin.

Leis na forálacha, tacaítear leis an mbeartas atá ar bun ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte go ndéanfar teagmhais a shainaithint, a bhainistiú, a nochtadh agus a thuairisciú agus go bhfoghlaimeofar uathu.
Tacaítear freisin le cultúr oscailte agus cóir a chruthú do shábháilteacht othar, áit a mbaintear cothromaíocht amach idir an gá atá ann le timpeallacht tuairiscithe atá oscailte agus macánta agus ina n-éascaítear foghlaim agus an gá atá ann le timpeallacht cúram sláinte ar ardchaighdeán ina bhfuil cuntasacht do dhaoine aonair agus d’eagraíochtaí araon.

Cad is an Oifig Náisiúnta um Shábháilteacht Othar ann?

Sheol an tAire Sláinte an Oifig Náisiúnta um Shábháilteacht Othar i mí na Nollag 2016. Tá an Oifig lonnaithe sa Roinn Sláinte agus bunaíodh í chun maoirseacht a dhéanamh ar chlár um bearta sábháilteachta othar agus comhairle a chur ar FSS, ar HIQA agus ar chomhlachtaí rialála gairmithe sláinte maidir le saincheisteanna sábháilteachta othar. Tá 3 shruth ag an Oifig, is iad sin éifeachtacht chliniciúilfaireachas ar shábháilteacht othar agus tathant agus beartas othar. Dírítear sa chlár sábháilteachta othar sin ar thionscnaimh amhail reachtaíocht nua, forálacha le haghaidh nochtadh oscailte san áireamh, ceadúnú ospidéal, gearáin agus leathnú shainchúram HIQA chuig an earnáil phríobháideach agus gearáin, seirbhís náisiúnta tathanta othar a bhunú, eispéireas othar a thomhas, an clár oibre um éifeachtacht chliniciúil a leathnú agus Comhairle Chomhairleach Náisiúnta do Shábháilteacht Othar a chur ar bun. Áirítear na nithe seo le roinnt príomhréimsí oibre:

  • Tiomantas d’éisteacht le hothair agus leis an bpobal agus foghlaim uathu trí obair i gcomhpháirt le HIQA agus le Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte maidir leis an Suirbhé Náisiúnta ar Eispéireas Othar; comhairliúchán poiblí ar ghearáin sábháilteachta othar agus ar an mbeartas tathanta; agus tabhairt chun críche a Chreata Rannpháirtíochta Poiblí ag an gCoiste Náisiúnta um Éifeachtacht Chliniciúil.
  • Breac-chuntas ar obair an Choiste Náisiúnta um Éifeachtacht Chliniciúil, lena n-áirítear dearbhú cáilíochta a dhéanamh ar 15 Threoirlíne Chliniciúla Náisiúnta i réimsí sábháilteachta othar amhail córais luathrabhaidh agus seipsis; agus Iniúchadh Náisiúnta amháin i réimse an tráma.
  • Feidhm nua Faireachais ar Shábháilteacht Othar lena bhfoilseofar sraith táscairí sábháilteachta othar gach bliain, anuas ar an gCóras Náisiúnta um Cháilíocht Cúram Sláinte a Thuairisciú a fhoilsiú gach bliain.
  • Obair ar Bheartas maidir le Tathant agus Gearáin Sábháilteachta Othar chun treoir a thabhairt do Sheirbhís Náisiúnta Tathanta Othar a bhunú nach bhfuil lonnaithe sa Roinn ná i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte.
  • An Plean Gníomhaíochta Náisiúnta um Fhrithsheasmhacht in aghaidh Ábhar Frithmhiocróbach 2017-2020 (iNAP).

Cad atá i gceist leis na Caighdeáin le haghaidh Teagmhais Sábháilteachta Othar a Athbhreithniú?

Choimisiúnaigh an Roinn Sláinte HIQA agus an Coimisiún Meabhair-Shláinte chun caighdeáin náisiúnta a fhorbairt i gcomhpháirt lena chéile d’ospidéil ghéarmhíochaine le haghaidh teagmhais sábháilteachta othar a bhainistiú. Tá na forálacha nua sin á seoladh ag Comhdháil na hOifige Náisiúnta um Shábháilteacht Othar. Leis na forálacha sin, soláthrófar caighdeáin le haghaidh dhéanamh agus chineál na n-athbhreithnithe a dhéanfar ar theagmhais sábháilteachta othar. Soláthrófar sraith sainmhínithe caighdeánacha leo freisin. Leis na caighdeáin sin, comhlánófar na Caighdeáin Náisiúnta le haghaidh Cúram Sláinte Níos Sábháilte, Níos Fearr.

Cad atá i gceist leis an mBeartas Náisiúnta um Nochtadh Oscailte atá i bhfeidhm ag FSS?

Leis na forálacha reachtacha, tacaítear freisin leis an mBeartas Náisiúnta um Nochtadh Oscailte a d’fhorbair FSS agus an Ghníomhaireacht um Éilimh ar an Stát i gcomhar le chéile. Sheol an tAire Sláinte roimhe seo an Beartas i mí na Samhna 2013.    Is é is aidhm don Bheartas cur chuige comhsheasmhach oscailte a chinntiú maidir le cumarsáid a dhéanamh le hothair agus a dteaghlach nuair a théann rudaí amú le linn dóibh cúram sláinte a fháil.   Is é beartas FSS nach mór fógra tráthúil a thabhairt don úsáideoir seirbhíse faoi na fíricí a bhaineann leis an teagmhas.   Ba cheart fógra a thabhairt don úsáideoir seirbhíse freisin i gcás go bhfuil drochamhras ann gur tharla drochtheagmhas agus nár deimhníodh an drochtheagmhas sin go fóill.   Ba cheart teagmhais neamhdhíobhálacha a nochtadh i bhformhór na gcásanna freisin.

Maidir le neasteagmhais, is é beartas FSS gur cheart iad a mheasúnú ar bhonn cás ar chás, ag brath ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag an neasteagmhas ar an úsáideoir seirbhíse.  Má tharlaíonn sé, tar éis neasteagmhas a bhreithniú, go gcinntear go bhfuil baol/féidearthacht ann go mbeadh an teagmhas ina chúis le díobháil amach anseo, ba cheart an méid sin a phlé leis an úsáideoir seirbhíse.

Tá an beartas á chur chun feidhme ag FSS ar fud gach seirbhíse cúram sláinte agus cúraim shóisialta. Ba é an 31 Nollaig 2016 an lá a aistríodh an fhreagracht as nochtadh oscailte chuig na grúpaí ospidéal, chuig an tseirbhís otharchairr agus chuig Eagraíochtaí Sláinte Pobail. Tá sé mar aidhm leis an aistriú sin an beartas náisiúnta um nochtadh oscailte atá i bhfeidhm ag FSS a chur chun feidhme tuilleadh. Ceanglaítear leis an aistriú go dtaispeánfar ceannaireacht agus cuntasacht ar gach leibhéal sa chóras. Ceanglaítear leis freisin go nglacfaidh Stiúrthóirí Náisiúnta, Príomhfheidhmeannaigh, Príomhoifigigh agus Ceannasaithe Cáilíochta agus Sábháilteachta Othar leis an mbeartas.
Tá ceannasaithe agus stiúrthóirí nochta oscailte sainaitheanta i ngach Eagraíocht Sláinte Pobail, i ngach grúpa ospidéal agus sa tseirbhís náisiúnta otharchairr anois. Sainaithníodh ceannasaithe suímh i gcuid mhór ospidéal freisin.

Maidir le 17,143 bhall foirne de chuid FSS, fuair siad faisnéis faoi nochtadh oscailte (12,910 duine) nó d’fhreastail siad ar oiliúint leathlae i nochtadh oscailte (4,233 dhuine) cheana féin. Go deimhin, thug HIQA faoi deara sna cigireachtaí is déanaí uaidh go bhfuil baill foirne ar an eolas faoi na forálacha nochta oscailte agus go bhfuil siad ag cloí leo ar fud na n-ospidéal uile.