Preasráitis

Beartas Náisiúnta nua um Chosaint Aosach le ceapadh don Earnáil Sláinte

Ceapfar Beartas Náisiúnta nua um Chosaint Aosach don earnáil sláinte, tar éis don Rialtas cead a dheonú don bheart sin inné.

Ceann de phríomhchuspóirí an Rialtais agus na sochaí araon is ea sábháilteacht agus cosaint daoine soghonta. Aithnítear sa chinneadh ón Rialtas gur gá cur leis na beartais, na nósanna imeachta, na cóid chleachtais agus an reachtaíocht atá i bhfeidhm cheana féin chun aosaigh shoghonta a chosaint san earnáil sláinte in Éirinn.

Tabharfaidh an Roinn Sláinte faoi chleachtadh fairsing taighde agus forbartha beartais anois chun cabhrú le beartas cuí agus reachtaíocht chuí a cheapadh don earnáil sláinte. Is gnóthas casta a bheidh san obair sin, agus tá sé beartaithe ag an Roinn dul i dteagmháil le geallsealbhóirí chun cabhrú le bonn eolais faoi cheapadh an bheartais. Chuige sin, tabharfar faoi phróiseas comhairliúcháin phoiblí agus rannpháirtíochta poiblí sa bhliain 2018.

Dúirt Simon Harris TD, an tAire Sláinte, “Rud ríthábhachtach dúinn is ea sábháilteacht agus cosaint aosach atá i mbaol mí-úsáide.  Tá rún daingean againn beartas náisiúnta um chosaint aosach a cheapadh don earnáil sláinte, rud a mbeidh breithniú cúramach déanta air agus a bheidh soiléir, comhleanúnach agus inchurtha chun feidhme. Is é a bheidh i gceist leis sin athbhreithniú a dhéanamh ar an mbeartas agus an reachtaíocht atá ann cheana, an dea-chleachtas idirnáisiúnta a iniúchadh agus dul i mbun comhairliúchán leathan. Cuirfidh an Roinn Sláinte tús leis an mbeartas a cheapadh sna seachtainí atá romhainn.”

Dúirt Finian McGrath TD, an tAire Stáit le freagracht as Míchumas, “Táim ag iarraidh go dtabharfaí do na daoine is soghonta sa tsochaí, lena n-áirítear daoine atá soghonta de bharr míchumais, táim ag iarraidh go dtabharfaí cosaint chuí dóibh ionas gur féidir leo saol iomlán a chaitheamh ar an mbealach dá rogha.  Beimid in ann an sprioc sin a chur ar aghaidh go suntasach trí bheartas agus reachtaíocht náisiúnta cosanta a cheapadh don earnáil sláinte.”

Dúirt Jim Daly TD, an tAire Stáit le freagracht as Daoine Scothaosta agus Meabhairshláinte, “Tá an cinneadh seo ón Rialtas mar fhianaise eile ar a thiomanta atáimid do chosaint a thabhairt do na daoine is soghonta inár sochaí, lena n-áirítear daoine scothaosta agus daoine a bhfuil deacrachtaí meabhairshláinte acu. Tá sé tábhachtach go gcuirfidh an earnáil sláinte na cosaintí atá i bhfeidhm faoi láthair ar aghaidh agus go gcuirfidh sí ar bhonn reachtúil iad.”

CRÍOCH

Nótaí don Eagarthóir

Ceann de phríomhchuspóirí an Rialtais agus na sochaí araon is ea sábháilteacht agus cosaint daoine soghonta. Cé go bhfuil raon de phíosaí reachtaíochta agus de bhearta beartasbhunaithe i bhfeidhm ina leith sin in Éirinn cheana féin, glactar leis gur gá bearnaí sa reachtaíocht a shainaithint agus gur gá freisin feasacht agus athrú cultúrtha a chur chun cinn ar mhaithe le cosaint éifeachtach a thabhairt.

Déanfaidh an Roinn Sláinte beartas náisiúnta cosanta a cheapadh don earnáil sláinte anois, rud a mbeidh reachtaíocht chuí taobh thiar de. Is píosa oibre an-leathan an-chasta a bheidh ann. Beidh cleachtadh fairsing scóipeála i gceist leis chun cineál beacht an bheartais agus an chreata reachtaigh a bheidh ag teastáil chun tacú leis an mbeartas a chinneadh. Áireofar leis an obair sin athbhreithniú a dhéanamh ar an gcleachtas agus an reachtaíocht atá ann cheana, an dea-chleachtas idirnáisiúnta a iniúchadh agus dul i mbun comhairliúchán leathan.

Fógrófar próiseas comhairliúcháin phoiblí ar an ábhar sa bhliain 2018.

An bhfuil aon bhearta cosanta ann cheana féin?

Tá roinnt feabhsuithe tábhachtacha curtha cheana féin ar an mbeartas agus na nósanna imeachta i ndáil le haosaigh shoghonta a chosaint. Is é an ceann is tábhachtaí díobh ná an beartas agus na nósanna imeachta náisiúnta cosanta dar teideal “An Beartas Náisiúnta um Chosaint Daoine Soghonta atá i mBaol Mí-Úsáide”, rud a d’fhoilsigh Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) sa bhliain 2014. Cé go soláthraítear leis an mbeartas sin dea-chórais agus dea-struchtúir chun cabhrú le haosaigh shoghonta a chosaint, is amhlaidh, áfach, gur beartas oibríochta é atá teoranta den chuid is mó don réimse cúraim shóisialaigh amháin – go háirithe seirbhísí a bhaineann le daoine scothaosta agus daoine faoi mhíchumas. Tá roinnt struchtúr tacaíochta curtha i bhfeidhm freisin ó seoladh beartas cosanta FSS. Ina measc sin cuireadh Coiste Náisiúnta Cosanta agus Oifig Náisiúnta Cosanta ar bun. Chuir FSS naoi gcinn d’fhoirne cosanta ar bun freisin, ceann amháin i ngach eagraíocht sláinte pobail. Tá sé de chúram ar na foirne freagairtí comhsheasmhacha a chomhordú d’ábhair imní a bhaineann le mí-úsáid agus faillí.

Staitisticí

Cuireadh beagnach 8,000 fógra faoi ábhair imní chosanta faoi bhráid na bhfoirne cosanta sa bhliain 2016. D’infheistigh FSS in acmhainní breise foirne agus tacaíochta a chur ar fáil chun acmhainn na bhfoirne sin a neartú. Tá beagnach 60 duine san iomlán ag obair sna foirne cosanta ar fud na tíre. Mar chuid de chur chun feidhme an bheartais, ceapadh níos mó ná 900 oifigeach ainmnithe chuig suíomhanna seirbhíse a bhaineann le daoine faoi mhíchumas agus daoine scothaosta. Thug níos mó ná 30,000 oibrí san earnáil sláinte faoi oiliúint cosanta cheana féin freisin.

Athbhreithniú ó FSS

Tá dul chun cinn suntasach déanta go dtí seo ar an athbhreithniú mionsonraithe ar an dóigh a bhfuil beartas cosanta FSS á fheidhmiú. Meastar go mbeidh an t-athbhreithniú críochnaithe go luath sa bhliain 2018.  Is é atá i gceist leis an athbhreithniú, i measc nithe eile, taighde agus anailís a dhéanamh ar na cineálacha difriúla de chur chuige reachtach agus nós imeachta atá á nglacadh i ndlínsí eile i leith aosaigh shoghonta a chosaint.  Nuair a bheidh sé críochnaithe, beidh torthaí an athbhreithnithe an-úsáideach maidir le bonn eolais a chur faoin obair chun beartas náisiúnta um chosaint aosach a cheapadh don earnáil sláinte.

Cén fáth a bhfuil beartas agus reachtaíocht náisiúnta ag teastáil don earnáil sláinte?

Cloch mhíle thábhachtach maidir le haosaigh shoghonta a chosaint i suíomhanna áirithe cúraim ba ea forbairt an bheartais oibríochta ó FSS. Soláthraítear leis an mbeartas sin bonn láidir do bheartas cosanta na hearnála sláinte. Glactar leis freisin, áfach, go bhfuil raon feidhme an bheartais teoranta go príomha don réimse cúraim shóisialaigh. Chomh maith leis sin, chuir FSS in iúl go bhféadfaí cur chun feidhme an bheartais a neartú ach bonn reachtach a chur faoi. Tá spéis shuntasach ag geallsealbhóirí i neartú a dhéanamh ar an gcreat um chosaint aosach san earnáil sláinte agus tá éileamh suntasach ann ina measc go ndéanfaí amhlaidh, go háirithe i ndáil le bonn reachtach a chur faoin gcreat.  I mí Iúil 2016, áiríodh i “dTuarascáil McCoy ar Áras Attracta” moltaí go gcuirfí nósanna imeachta cosanta FSS ar bhonn reachtúil ar mhaithe lena gcur chun feidhme éifeachtach a chinntiú. Tugadh gealltanas sa Chlár do Rialtas Comhpháirtíochta freisin chun athbhreithniú a dhéanamh ar an reachtaíocht um mí-úsáid seanóirí. Dá bhrí sin, tá sé tábhachtach go gcuirfear leis an rath atá ar an mbeartas reatha ar mhaithe le raon feidhme na gcosaintí a chomhlánú, a dhaingniú agus a leathnú, nuair is cuí, san earnáil sláinte.