Preasráitis

An tAon Sláinte Amháin 2018 – Cur Chuige Comhpháirteach do Ghairmithe Cúram Sláinte agus do Ghairmithe Tréidliachta: Imeacht de chuid Thionscnamh an Aon Sláinte Amháin chun an Lá Feasachta Eorpach maidir le hÚsáid Antaibheathach 2018 a cheiliúradh

Chuir Michael Creed TD, an tAire Talmhaíochta, agus Simon Harris TD, an tAire Sláinte, fáilte inniu roimh an gComhdháil ‘An tAon Sláinte Amháin 2018: Cur Chuige Comhpháirteach do Ghairmithe Cúram Sláinte agus do Ghairmithe Tréidliachta’ san Ionad Comhdhála, Baile Átha Cliath. Rinne an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara, an Roinn Sláinte agus Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte comhóstáil ar an imeacht agus thacaigh an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil leis. Tá an chomhdháil mar fhianaise eile ar thiomantas leanúnach na hÉireann don Lá Feasachta Eorpach maidir le hÚsáid Antaibheathach agus don tSeachtain Feasachta Dhomhanda maidir le hÚsáid Antaibheathach. Cé go bhfuil frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach ina mórábhar imní sláinte poiblí ar dtús, dar leis an Aire Creed, is ábhar imní do shláinte agus leas ainmhithe agus don chomhshaol í freisin.

Dúirt an tAire Creed, “Is iad na príomhchuspóirí atá leis an imeacht seo de chuid Thionscnamh an Aon Sláinte Amháin ná feasacht a mhéadú ar fhrithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach agus aistriú eolais agus malartú an dea-chleachtais a éascú i measc gairmithe cúram sláinte agus gairmithe tréidliachta maidir le hantaibheathaigh a úsáid, a ordú agus a bhainistiú i sláinte an duine agus i sláinte ainmhithe. An ról ríthábhachtach a imríonn dochtúirí agus cleachtóirí tréidliachta i bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach a chomhrac, tá sé an-tábhachtach maidir leis an ról túslíne atá acu i ndul i ngleic le hionfhabhtuithe atá bainteach le cúram sláinte i measc daoine agus ainmhithe araon, i ngalar a chosc sa stoc ainmhithe agus in úsáid stuama a bhaint as antaibheathaigh. 
Dúirt an tAire Harris freisin: “Fianaise ar thiomantas na ngairmithe atá anseo inniu is ea an fhíric go bhfuil an t-imeacht seo ar an gcéad cheann dá chineál in Éirinn. Is comhdháil de chuid Thionscnamh an Aon Sláinte Amháin í lena dtugtar gach duine a bhfuil sainchúram ordaithe orthu le chéile faoi bhrat an Aon Sláinte Amháin agus beidh rannpháirtíocht thiomanta na ngairmithe sin do bheith ag obair le chéile ríthábhachtach maidir lenár gcúram a chomhlíonadh. Tá sé tábhachtach aitheantas a thabhairt don iarracht chomhoibríoch a rinneadh thar an mbliain seo a chuaigh thart chun a chinntiú go mbeadh coimircí i bhfeidhm in aghaidh cógais a ordú, a dháileadh agus a thógáil ar bhealach míchuí. Is é aidhm na comhdhála seo aghaidh a thabhairt ar na haidhmeanna sin agus iad a chur ar aghaidh.”
Chomh maith leis sin, thug an bheirt Airí aitheantas don iarracht chomhoibríoch a rinne geallsealbhóirí chun Plean Gníomhaíochta Náisiúnta na hÉireann um Fhrithsheasmhacht in aghaidh Ábhar Frithmhiocróbach 2017-2020 a fhorbairt an bhliain seo caite chun dul i ngleic leis an dúshlán a bhaineann le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach. Is é aidhm an Phlean a chinntiú go ndéanfar idirghabhálacha ilghnéitheacha a fhorbairt agus a chur chun feidhme lena dtabharfar cosaint ar chógais a ordú, a dháileadh agus a úsáid ar bhealach míchuí agus lena gcuirfear úsáid stuama antaibheathach chun cinn i gcás othar agus ainmhithe ar dóigh go mbainfidh siad tairbhe as cóireáil den sórt sin.  Tugtar aghaidh ar na haidhmeanna sin ag an gcomhdháil seo.
 
Ina theannta sin, dúirt an tAire Creed:
“Tá lúcháir orm an dul chun cinn a rinne geallsealbhóirí ar roinnt de na príomhchuspóirí atá leis an bPlean a fheiceáil inniu agus cuirim fáilte roimh na gnéithe a sheolfar ag an imeacht seo, amhail na ‘Treoirlínte d’fheirmeoirí maidir le húsáid stuama a bhaint as antaibheathaigh’ agus doiciméad beartais nua maidir le hÁbhair Fhrithmhiocróbacha Ríthábhachtacha Ardtosaíochta a úsáid in ainmhithe.  

Ar deireadh, chomhaontaigh na hAirí nach bhféadfaí dul i ngleic le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach ach amháin trí thiomantas a thaispeáint do chur chuige uile-Rialtais a ghlacadh.
 
Nótaí don Eagarthóir

Beidh comhdháil ‘an Aon Sláinte Amháin 2018’ ar siúl ar an Lá Feasachta Eorpach maidir le hÚsáid Antaibheathach 2018 agus le linn na Seachtaine Feasachta Domhanda maidir le hÚsáid Antaibheathach 2018. Cinntíonn sé sin go bhfuil feachtais na hÉireann um antaibheathaigh mar chuid den chur chuige domhanda i gcoitinne i leith feasacht a mhúscailt agus i leith an pobal agus gairmithe a chur ar an eolas faoi na gníomhartha cuí.

Cad is frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach ann?
Is é is frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach ann ná frithsheasmhacht miocrorgánaigh in aghaidh druga a bhí éifeachtach roimhe sin chun cóireáil a chur in aghaidh ionfhabhtuithe a mbíonn an miocrorgánach lena mbaineann ina gcúis leo. Tá miocrorgánaigh fhrithsheasmhacha (lena n-áirítear baictéir, fungais, víris agus seadáin) in ann ionsaí a sheasamh ó dhrugaí frithmhiocróbacha amhail drugaí frithbhaictéaracha (e.g. antaibheathaigh), drugaí frithfhungasacha, drugaí frithvíreasacha agus drugaí frithmhaláireacha. Dá bhrí sin, ní éireoidh le cóireálacha caighdeánacha ina n-aghaidh agus ní bheifear in ann fáil réidh leis an ionfhabhtú dá bharr sin, rud a mhéadóidh an baol go scaipfear an t-ionfhabhtú go daoine eile.

Tá éabhlóid tréithchineálacha frithsheasmhacha ina feiniméan nádúrtha a tharlaíonn nuair a mhacasamhlaíonn miocrorgánaigh iad féin trí earráid nó nuair a mhalartaítear tréithe frithsheasmhacha eatarthu. Brostaítear teacht chun cinn tréithchineálacha frithsheasmhacha nuair a bhaintear úsáid agus mí-úsáid as drugaí frithmhiocróbacha. Scaiptear frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach arís eile nuair a leantar droch-chleachtas rialaithe ionfhabhtuithe, nuair a bhíonn drochdhálaí sláintíochta i réim agus nuair a láimhseáiltear bia ar bhealach míchuí.

Cén difear a dhéanann frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach?
I dTuarascáil ón Lárionad Eorpach um Ghalair a Chosc agus a Rialú agus ón nGníomhaireacht Leigheasra Eorpach sa bhliain 2009, measadh go raibh baictéir atá frithsheasmhach in aghaidh drugaí freagrach as thart ar 25,000 bás duine san Aontas Eorpach (AE) amháin sa bhliain 2007. Measadh go raibh costais chúram sláinte agus caillteanais táirgeachta ar fiú €1.5 billiún iad ag baint leo freisin. Luadh sa Tuarascáil chomh maith go mbuailtear ionfhabhtú atá bainteach le cúram sláinte thart ar 4 mhilliún othar in AE gach bliain.  (COMHTHUARASCÁIL THEICNIÚIL Ó ECDC/EMEA ‘The Bacterial Challenge: time to react’ (2009)).

Cad is ciall le cur chuige ‘an Aon Sláinte Amháin’?
Tá coincheap ‘an Aon Sláinte Amháin’ ina straitéis dhomhanda a bhfuil sé mar aidhm léi comhar agus cumarsáid idirdhisciplíneach a mhéadú ar gach gné de chúram sláinte do dhaoine agus d’ainmhithe agus don chomhshaol.  Aithnítear le cur chuige ‘an Aon Sláinte Amháin’ gur fite fuaite ina chéile atá sláinte an duine, sláinte ainmhithe agus sláinte an éiceachórais. Mar sin, is é an aidhm atá leis sláinte agus folláine gach speicis a chur chun cinn, a fheabhsú agus a chosaint trí chomhar a mhéadú idir lianna, tréidlianna agus gairmithe eile sláinte eolaíche agus comhshaoil agus trí láidreachtaí a chothú i measc ceannairí agus bainisteoirí chun na spriocanna sin a bhaint amach.

Trí thionscnamh ‘an Aon Sláinte Amháin’, atá sínithe ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte (WHO), an Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta (FAO) agus an Eagraíocht Dhomhanda um Shláinte Ainmhithe (OIE), tá comhaontú idirnáisiúnta ann gur gá gníomhaíocht a dhéanamh ar fud earnáil shláinte an duine agus na hearnála sláinte ainmhithe, na hearnála talmhaíochta agus na hearnála comhshaoil i gcoitinne má táthar chun dul i ngleic leis an mbagairt a ghabhann le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach ar an tsláinte phoiblí ar fud an domhain.
 
Ar leibhéal domhanda, réigiúnach agus náisiúnta, ní mór straitéisí agus bearta a chomhchuibhiú ar fud earnálacha éagsúla chun aghaidh a thabhairt ar dhúshlán na frithsheasmhachta in aghaidh ábhar frithmhiocróbach. Tá comhar idirearnálach domhanda ann ó bhí an bhliain 2010 ann. Ón uair sin i leith, tá gníomhartha tríthaobhacha curtha ar bun ag an Eagraíocht Dhomhanda um Shláinte Ainmhithe, an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte agus Eagraíocht Bhia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe chun straitéisí a chomhordú chun a chinntiú go leanann ábhair fhrithmhiocróbacha de bheith éifeachtúil agus go n-úsáidtear go freagrach iad.  Shínigh gach ceann de na gníomhaireachtaí sin tionscnamh domhanda ‘an Aon Sláinte Amháin’.

Ina theannta sin, tá cur chuige iomlánaíoch agus ilearnálach a chuimsíonn roinnt mhaith grúpaí á chur chun cinn ag an gCoimisiún Eorpach. Áirítear leo sin na hearnálacha seo a leanas: sláinte phoiblí, sábháilteacht bhia, sláinte agus leas ainmhithe, taighde agus nuálaíocht, an bhithshábháilteacht agus an comhshaol. D’fhorbair an tAontas Eorpach, ar leibhéal na Comhairle agus Pharlaimint na hEorpa araon, a Straitéis Comhphobail chun dul i ngleic le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach ach aird a thabhairt do choincheap ‘an Aon Sláinte Amháin’.

Ar leibhéal náisiúnta, rinne an Príomhoifigeach Míochaine agus an Príomhoifigeach Tréidliachta sa Roinn Sláinte agus sa Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara faoi seach an Coiste Comhairleach Náisiúnta Idir-rannach um Fhrithsheasmhacht in aghaidh Ábhar Frithmhiocróbach a bhunú sa bhliain 2014. Rinne siad amhlaidh mar chuid de thionscnamh an ‘Aon Sláinte Amháin’ agus chun dul chun cinn a dhéanamh ar chur chuige iomlánaíoch náisiúnta maidir le hoibriú le chéile chun a chinntiú go mbeidh fáil ann ar antaibheathaigh éifeachtacha sa todhchaí.

Tá an Coiste faoi chomhchathaoirleacht ag an bPríomhoifigeach Míochaine agus ag an bPríomhoifigeach Tréidliachta agus tá ról agus sainordú soiléir aige ar fud earnáil shláinte an duine agus na hearnála sláinte ainmhithe.  Tá an Coiste comhdhéanta d’ionadaithe ón dá Roinn lena mbaineann, ó ghníomhaireachtaí ábhartha de chuid Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS), ón nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil, ón Údarás Rialála Táirgí Sláinte, ó Údarás Sábháilteachta Bia na hÉireann agus ó ghrúpaí eile geallsealbhóirí tábhachtacha in earnáil shláinte an duine agus san earnáil sláinte ainmhithe.

Cad atá i gceist leis an bPlean Gníomhaíochta Domhanda 2015 ón Eagraíocht Dhomhanda Sláinte?
I mí na Bealtaine 2015, d’fhormheas toscairí ag an Tionól Domhanda Sláinte plean gníomhaíochta domhanda chun dul i ngleic le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach, lena n-áirítear frithsheasmhacht in aghaidh antaibheathach, rud atá ar an treocht is géire ó thaobh frithsheasmhacht in aghaidh drugaí de.
Leagtar 5 Chuspóir Straitéiseacha amach sa phlean:
1.        Feabhas a chur ar an bhfeasacht agus an tuiscint ar fhrithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach;
2.        Faireachas agus taighde a neartú;
3.        An líon ionfhabhtuithe a laghdú;
4.        Úsáid cógas frithmhiocróbach a bharrfheabhsú;
5.        A chinntiú go ndéantar infheistíocht inbhuanaithe i ndul i ngleic le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach.
D’iarr an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte ar bhalltíortha a bpleananna gníomhaíochta náisiúnta féin um fhrithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach a fhorbairt, ar pleananna iad a bheadh ag teacht leis an bPlean Gníomhaíochta Domhanda.

Cé na forbairtí eile atá ar bun ar leibhéal idirnáisiúnta i ndáil le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach?
I mí an Mheithimh 2016, ghlac an Chomhairle Eorpach sraith conclúidí maidir le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach faoin teideal ‘Na chéad chéimeanna eile faoi chur chuige ‘an Aon Sláinte Amháin’ chun frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach a chomhrac’.  D’iarr an Chomhairle ar na Ballstáit pleananna gníomhaíochta náisiúnta a fhorbairt i gcomhréir leis an bPlean Gníomhaíochta ón Eagraíocht Dhomhanda Sláinte.

I mí Mheán Fómhair 2016, ghlac Comhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe Dearbhú Polaitiúil maidir le Frithsheasmhacht in aghaidh Ábhar Frithmhiocróbach. Athdhearbhaíodh leis an Dearbhú sin gurb é an Plean Gníomhaíochta Domhanda um Fhrithsheasmhacht in aghaidh Ábhar Frithmhiocróbach ón Eagraíocht Dhomhanda Sláinte, mar aon lena chúig chuspóir straitéiseacha uileghabhálacha, an treoirphlean le haghaidh dul i ngleic le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach. Athdhearbhaíodh sa Chomhthionól Ginearálta na gealltanais atá tugtha ag na tíortha pleananna gníomhaíochta náisiúnta a ullmhú bunaithe ar na cúig chuspóir straitéiseacha atá sa Phlean Gníomhaíochta ón Eagraíocht Dhomhanda Sláinte.

I mí an Mheithimh 2017, d’fhoilsigh an Coimisiún Eorpach an dara plean gníomhaíochta um fhrithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach uaidh, rud dar teideal ‘A European One Health Action Plan against Antimicrobial Resistance (AMR)’. Cuirtear sa dara plean gníomhaíochta sin leis an tiomantas polaitiúil agus leis na gníomhartha a baineadh amach leis an gcéad phlean gníomhaíochta ón Aontas Eorpach (2011-2016). Is é sprioc uileghabhálach an phlean nua éifeachtúlacht na n-ábhar frithmhiocróbach a chaomhnú ionas go mbeidh siad ina rogha éifeachtach cóireála galair do dhaoine agus d’ainmhithe amach anseo. Leagtar raon gníomhaíochtaí éagsúla amach sa phlean, agus iad miondealaithe faoi na trí cheannteideal straitéiseacha seo a leanas:

(1)   Réigiún dea-chleachtais a dhéanamh den Aontas Eorpach
(2)   Borradh a chur faoi thaighde, faoi fhorbairt agus faoi nuálaíocht ar mhaithe le leathadh na frithsheasmhachta in aghaidh ábhar frithmhiocróbach a rialú ar bhealach níos fearr
(3)   Treisiú leis an ról atá ag an Aontas Eorpach ar leibhéal domhanda maidir le gníomhartha a bhrú chun cinn chun dul i ngleic le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach faoi chur chuige ‘an Aon Sláinte Amháin’
(4)   Soláthraítear leis an bPlean ‘creat le haghaidh gníomhaíocht leanúnach, chomhleanúnach agus níos fairsinge chun dul i ngleic le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach.

Is é Plean Gníomhaíochta Náisiúnta na hÉireann um Fhrithsheasmhacht in aghaidh Ábhar Frithmhiocróbach an fhreagairt ó Éirinn d’éilimh idirnáisiúnta chun plean gníomhaíochta ilearnálach a ullmhú chun dul i ngleic le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach.  Tá Éire lántiomanta d’aghaidh a thabhairt ar réiteach a fháil ar fhadhb na frithsheasmhachta in aghaidh ábhar frithmhiocróbach agus tá sí lánghafa san obair sin.  Leanfaimid de dhul i mbun comhair ar leibhéal idirnáisiúnta, AE agus náisiúnta chun na críche sin.
 
Cuirfear an Clár Deiridh ar fáil ar shuíomh Gréasáin na Ranna.

Tá Plean Gníomhaíochta Náisiúnta na hÉireann um Fhrithsheasmhacht in aghaidh Ábhar Frithmhiocróbach 2017-2020 ar fáil ag
https://www.agriculture.gov.ie/media/migration/animalhealthwelfare/amr/iNAP251017.pdf

Tá leathanach Gréasáin na Roinne Talmhaíochta, Bia agus Mara maidir le frithsheasmhacht in aghaidh ábhar frithmhiocróbach ar fáil ag
https://www.agriculture.gov.ie/amr/
Tá leathanach Gréasáin na Roinne Sláinte ar fáil ag https://www.health.gov.ie/national-patient -safety-office/patient-safety-surveillance/antimicrobial-resistance-amr-2/
Tá leathanach Gréasáin Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte ar fáil ag https://www.hse.ie/eng/about/who/healthwellbeing/our-priority-programmes/hcai/
 

CRÍOCH