Preasráitis

An Bille um Mí-Úsáid Drugaí (Leasú) 2016 rite ag an Oireachtas

Ghabh Simon Harris TD, an tAire Sláinte, agus Catherine Byrne TD, an tAire Stáit le freagracht as Pobail agus an Straitéis Náisiúnta Drugaí, buíochas leis na TDanna agus leis na Seanadóirí a chuir leis an díospóireacht ar an mBille agus a d’éascaigh rith an Bhille tríd an dá Theach den Oireachtas roimh shos an tsamhraidh.

Is é an príomhchuspóir atá leis an mBille ná sláinte phoiblí a chosaint trí shubstaintí áirithe is féidir a mhí-úsáid agus arb eol go dtrádáiltear iad ar an margadh aindleathach a thabhairt faoi raon feidhme na reachtaíochta um Mí-Úsáid Drugaí, rud lena gcabhrófar leis an nGarda Síochána agus é i mbun gníomhaíochtaí forfheidhmiú dlí. I measc na ndrugaí atá i gceist, tá zopiclone agus zaleplon (ar a dtugtar “z-drugaí” freisin).

Dúirt an bheirt Airí go raibh an Bille ina chuid amháin den chur chuige uile-rialtais a bhíonn á ghlacadh chun déileáil leis an staid thromchúiseach coireachta i lárchathair thuaidh Bhaile Átha Cliath tar éis na ndúnmharuithe a chonacthas sa cheantar le déanaí. Chomh maith leis sin, dhearbhaigh siad arís eile an gealltanas a tugadh i gClár an Rialtais Chomhpháirtíochta go mbeadh cúinsí sláinte ar thús cadhnaíochta na freagartha d’fhadhbanna drugaí.

Rialaítear leis an mBille beinsidhé-asaipín, phenazepam agus roinnt substaintí sícighníomhacha nua nach mór d’Éirinn iad a rialú mar gheall ar na hoibleagáidí a leag an tAontas Eorpach (AE) agus na Náisiúin Aontaithe (NA) uirthi. Rialaítear leis an mBille freisin dhá shubstaint a fhaightear sa táirge ‘Clockwork Orange’, a dhíoltar i siopaí siabhráin.  Chomh maith leis sin, foráiltear leis an mBille do roinnt bheag leasuithe eile de chineál teicniúil a dhéanamh ar an dlí.

Cuid a haon de phróiseas dhá chéim is ea na substaintí a thagann faoi raon feidhme an Bhille a rialú. Tá rialacháin ag teastáil freisin chun úsáideoirí dlisteanacha (mar shampla, othair a bhfuil oideas acu, gairmithe sláinte) a cheadú na substaintí a shealbhú. Tá obair ar siúl faoi láthair chun rialacháin ina leith sin a dhréachtú. Tosófar an tAcht nuair a bheidh na rialacháin ghaolmhara réidh, ach ba cheart go dtarlódh sé sin roimh i bhfad.

Foilseofar Bille san fhómhar lena bhforálfar do shaoráidí insteallta faoi mhaoirseacht a bhunú d’úsáideoirí drugaí ainsealacha.

CRÍOCH

Nóta d’Eagarthóirí:  Liosta na substaintí nua a rialófar

Cógais ar oideas:

  • Zopiclone – táirge leighis a sonraítear dá úsáid chun cóireáil ghearrthéarmach a chur ar fáil do dhaoine fásta a bhfuil neamhchodladh orthu. Sainaithníodh san Innéacs Náisiúnta Básanna le Drugaí gurbh é Zopiclone an príomhdhruga sonrach taobh thiar de 51 bhás de bharr nimhiúcháin sa bhliain 2013, i gcomparáid leis na 6 bhás a raibh sé ina chúis leo sa bhliain 2007.  Thuairiscigh an Garda Síochána 165 chás d’urghabhálacha zopiclone sa bhliain 2014.
  • Zaleplon – táirge leighis a sonraítear dá úsáid chun cóireáil a chur ar fáil d’othair a bhfuil neamhchodladh orthu. Tá sé san aon aicme le zopiclone.
  • Lisdexamfetamine – táirge leighis a sonraítear dá úsáid mar chuid de chlár cuimsitheach cóireála le haghaidh Neamhord Hipirghníomhaíochta an Easnaimh Airde (ADHD). Tá sé cosúil, ó thaobh struchtúir de, le substaintí eile amfataimín a rialaítear faoin reachtaíocht.

Substaintí a rialófar de bhun oibleagáidí AE agus NA:

  • Phenazepam – ball den aicme cógas ina bhfuil beinsidhé-asaipín (amhail déiseapam (Valium)), a úsáidtear chun neamhoird chodlata agus imní a chóireáil. Sa bhliain 2016, cuireadh an táirge le Sceideal IV le Coinbhinsiún NA maidir le Substaintí Síceatrópacha, 1971.
  • 25B-NBOMe agus 25C-NBOMe – spreagthaigh ag a bhfuil airíonna siabhraigineacha atá cosúil, ó thaobh na cógaseolaíochta de, le 25I-NBOMe, an tsubstaint a cuireadh i leith bás duine aonair agus i leith ospidéalú daoine eile i gCorcaigh i mí Eanáir i mbliana. Tugtar faoi deara nach bhfuil aon úsáid leighis ag gabháil leis na substaintí agus go bhféadfaidís dochar suntasach a dhéanamh don duine. Sa bhliain 2015, cuireadh na táirgí le Sceideal I le Coinbhinsiún NA maidir le Substaintí Síceatrópacha, 1971.
  • MT-45 – substaint atá cosúil le moirfín maidir leis an tionchar a imríonn sé ar an duine. Ní mheastar go bhfuil aon úsáid theiripeach ag gabháil leis. Sa bhliain 2014, aimsíodh i Measúnú Riosca AE 28 mbás a bhí bainteach le MT-45. Rinneadh cinneadh ar leibhéal AE ansin lena gceanglaítear ar na Ballstáit MT-45 a rialú faoi dheireadh mhí Dheireadh Fómhair 2016. Cuireadh an tsubstaint le Sceideal I le Coinbhinsiún Aonair NA um Dhrugaí Támhshuanacha, 1961, ina dhiaidh sin sa bhliain 2016.
  • 4,4′-DMAR – táirge atá cosúil, ó thaobh struchtúir de, le sícspreagthaigh a rialaítear cheana féin. Sa bhliain 2014, thuairiscigh Comhairle Chomhairleach na Ríochta Aontaithe um Mí-Úsáid Drugaí gurbh i dTuaisceart Éireann a tharla 36 cinn de na 37 mbás sa Ríocht Aontaithe a bhí bainteach le 4,4’-DMAR. Rinneadh cinneadh ar leibhéal AE ansin lena gceanglaítear ar na Ballstáit 4,4’-DMAR a rialú faoi dheireadh mhí Dheireadh Fómhair 2016. Cuireadh an táirge le Sceideal II le Coinbhinsiún NA maidir le Substaintí Síceatrópacha, 1971, ina dhiaidh sin sa bhliain 2016.

Substaintí breise a rialófar:

  • MDMB-CHMICA – cannaibionóideach sintéiseach, atá faoi réir measúnú riosca ar leibhéal AE faoi láthair. Nochtadh i mí Aibreáin gur thuairiscigh 8 mBallstát 71 theagmhas dhíobhálacha san iomlán a bhí bainteach le MDMB-CHMICA ar leibhéal AE cheana féin, figiúr lenar áiríodh 29 mbás.  Thug an Bord Taighde Sláinte faoi deara freisin gur thuairiscigh Eolaíocht Fhóiréinseach Éireann 20 cás inar urghabhadh an cannaibionóideach sintéiseach seo idir an 30 Márta agus an 9 Meán Fómhair 2015.
  • 5F-AKB-48 agus 5F-PB-22 – cannaibionóidigh shintéiseacha a bhaineann leis an táirge “Clockwork Orange” a dhíoltar i siopaí siabhráin. Sa bhliain 2014, thuairiscigh an Garda Síochána dhá theagmhas mharfacha i gceantar Mhuineacháin ina bhfuarthas amach ina dhiaidh sin go raibh 5F-AKB-48 ann i gcorp na ndaoine nach maireann.