News

Cosc nua ar ‘uaireanta ar leathphraghas’ agus ar ‘thairiscintí úsáide neamhtheoranta’ in áitribh leapacha gréine ar mhaithe le líon na gcásanna ailse craicinn a laghdú – Varadkar

Tá sé fógartha ag Leo Varadkar, an tAire Sláinte, nach gceadófar ‘uaireanta ar leathphraghas’ ná tairiscintí úsáide ‘neamhtheoranta’ agus ‘saor in aisce’ in áitribh thráchtála leapacha gréine a thuilleadh ón 2 Márta, agus é mar aidhm líon na gcásanna ailse craicinn a laghdú.

D’fhonn damáiste do chraiceann agus do shúile úsáideoirí a íoslaghdú, ceanglófar ar úsáideoirí leapacha gréine spéaclaí cosanta a chaitheamh agus ní bheidh siad in ann iad a úsáid gan mhaoirseacht. Cuirfear caighdeáin nua sláinteachais i bhfeidhm.

Leis na rialacháin nua freisin, ceanglófar ar úinéirí gnóthaí leapacha gréine comharthaí rabhaidh a chur ar taispeáint, faisnéis a chur ar fáil ar na rioscaí lena mbaineann agus éilimh shláinte a chosc.

“Dá mhéad a úsáideann duine leaba ghréine, is amhlaidh is airde an riosca go dtiocfaidh ailse chraicinn orthu. Tá líon na gcásanna ailse craicinn ag méadú níos tapa ná aon chineál eile ailse. Tuairiscítear breis agus 850 cás nua meileanóma in Éirinn gach bliain. Faigheann 150 Éireannach bás le hailse chraicinn gach bliain freisin. Mar sin, is é atá i gceist leis an gcéim seo de bhearta leapacha gréine ná a chinntiú go bhfuil daoine fásta ar an eolas faoi na rioscaí atá ann,” dúirt an tAire Varadkar.

“Bíonn tuilleadh fianaise ag teacht chun cinn i gcónaí gur féidir le húsáid leapacha gréine gan spéaclaí cosanta damáiste a dhéanamh do na súile agus go bhféadfadh sí a bheith ina cúis le cineálacha ailse. Cinnteoidh na bearta nua seo go mbainfear úsáid as spéaclaí cosanta a chomhlíonann caighdeáin sábháilteachta,” dúirt an tAire freisin.

Is é atá sna rialacháin nua agus an dara céim de bhearta faoin Acht Sláinte Poiblí (Leapacha Gréine). Tugadh an chéad chéim isteach anuraidh nuair a cuireadh cosc ar dhaoine faoi bhun 18 mbliana d’aois leapacha gréine a úsáid. Is iad Oifigigh Shláinte Comhshaoil de chuid Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) a fhorfheidhmeoidh na forálacha nua agus beidh pionóis i gceist leis an bhforfheidhmiú sin. Chomh maith leis sin, ceanglófar ar ghnóthaí leapacha gréine fógra a thabhairt do FSS go bhfuil seirbhísí den sórt sin á soláthar acu. Cuirfidh FSS liosta de na gnóthaí leapacha gréine sin le chéile ansin.

“Ba mhaith liom buíochas a ghabháil le FSS, leis an gCumann Sláinte Comhshaoil, le Cumann Ailse na hÉireann, le Fondúireacht Marie Keating agus le daoine eile as ucht a dtacaíochta. Féachann an tionscnamh Éire Shláintiúil leis an gcineál sin comhair go díreach a bhaint amach,” dúirt an tAire Varadkar.

Dúirt Kathleen O’Meara, Ceann Tathanta agus Cumarsáide le Cumann Ailse na hÉireann: “Leagtar béim sna rialacháin nua ar na contúirtí a ghabhann le leapacha ghréine a úsáid agus baineann na contúirtí sin le gach duine, is cuma cén aois iad nó cén cineál craicinn atá acu. Tá úsáid leapacha gréine chomh carcanaigineach le tobac nó le plútóiniam. Tá súil agam go dtosóidh na dearcthaí atá ag daoine in Éirinn i leith úsáid leapacha gréine ag athrú mar thoradh ar theacht isteach na reachtaíochta seo. Mholfaimis do gach duine gan leapacha gréine a úsáid, ach tá sé ríthábhachtach go dtugtar cosaint do dhaoine óga toisc gur leosan a bhaineann an riosca is mó.”

Ag fáiltiú di roimh an reachtaíocht nua, dúirt Liz Yeates, Stiúrthóir Gnóthaí Poiblí le Fondúireacht Marie Keating: “De bharr na fianaise soiléire atá ann go bhfuil úsáid leapacha gréine ina cúis dhíreach le hailse chraicinn, tá an-áthas orainn go bhfuil na rialacháin nua seo á dtabhairt isteach.  Is eol dúinn gur i mbaol ar leith atá daoine óga faoi bhun 30 bliain d’aois a úsáideann leapacha gréine agus go dtagann méadú 75% ar an riosca go dtiocfaidh meileanóma urchóideach orthu dá bharr sin. Ar an gcúis sin, tá dóchas againn gur ar an aoisghrúpa ar leith sin a rachaidh na rialacháin seo i gcion go mór, go háirithe an srian ar chleachtais chun leapacha gréine a mhargú.”

Dúirt an Dr Maurice Mulcahy, Príomhoifigeach Réigiúnach Sláinte Comhshaoil: “Mar thoradh ar thabhairt isteach na bhforálacha nua seo, beidh dlíthe agus treoir againn in Éirinn lena dtabharfar cosaint don phobal ar bhagairtí dá sláinte agus dá bhfolláine a bhaineann le feistí donnúcháin shaorga trí dhaoine fásta a chur ar an eolas tuilleadh ar na rioscaí a ghabhann le húsáid leapacha gréine agus trí thoirmeasc a chur ar leaba ghréine a dhíol agus a fhruiliú le daoine faoi bhun 18 mbliana d’aois agus trí thoirmeasc a chur ar úsáid leapacha gréine ag na daoine sin. I gcomhpháirt le chéile, cuirfidh na forálacha Éire níos sláintiúla chun cinn.”

Críoch

Tuilleadh faisnéise
Tháinig toirmeasc ar úsáid leapacha gréine ag daoine faoi bhun 18 mbliana d’aois i bhfeidhm anuraidh. Tá cúig Ionstraim Reachtúla (lena n-áirítear ordú tosach feidhme) sínithe ag an Aire Sláinte anois agus tiocfaidh siad i bhfeidhm an 2 Márta 2015. Cliceáil anseo chun tuilleadh faisnéise a fháil.

Bonn fianaise
Tá ailse chraicinn ar an gcineál ailse is coitianta in Éirinn. Is fadhb ar leith í do mhuintir na hÉireann mar gheall ar an gcraiceann geal atá acu. I gcás fhormhór na ndaoine, is í an ghrian an phríomhfhoinse nochta do radaíocht ultraivialait. Is trí fhoinsí saorga, áfach, a nochtar a lán daoine do mhórdháileoga radaíochta ultraivialaite. Is iad leapacha gréine agus lampaí gréine a úsáidtear chun críocha donnúcháin an phríomhfhoinse nochta d’aon ghnó do radaíocht ultraivialait shaorga. Cuireann gach cineál radaíochta den sórt sin le hailse chraicinn. Táthar ag cur le fianaise le blianta beaga anuas ina ndeirtear gur chóir teorainn a chur le húsáid leapacha gréine, go háirithe i measc leanaí, de bharr an riosca a ghabhann lena n-úsáid go dtiocfaidh ailse chraicinn agus fadhbanna eile sláinte chun cinn dá mbarr.

Sa bhliain 2009, rinne an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta um Thaighde ar Ailse (IARC) san Eagraíocht Dhomhanda Sláinte úsáid leapacha gréine a athaicmiú ó charcanaigin de chuid ghrúpa 2A – ceann ar dóigh go bhfuil sé carcanaigineach do dhaoine – ina carcanaigin de chuid ghrúpa 1 – ceann atá carcanaigineach do dhaoine. Ciallaíonn sé sin gur carcanaigin de chuid ghrúpa 1 í radaíocht ultraivialait, rud atá carcanaigineach do dhaoine agus a bheidh ina chúis le hailse.

  • De réir figiúirí ón gClárlann Náisiúnta Ailse, bhí 10,000 cás ailse craicinn ann sa bhliain 2011.Bíonn 850 cás nua meileanóma ann in Éirinn gach bliain.
  • Faigheann breis agus 150 Éireannach bás gach bliain de bharr meileanóma.
  • Bhí breis agus 7,000 duine ann a raibh an cineál ailse sin orthu sa bhliain 2011.
  • Tugtar le fios i sonraí ó FSS gurb é an costas a bhaineann le hailse chraicinn a chóireáil ná idir €6,000 agus €10,000 in aghaidh an othair – figiúr a bhíonn ag brath ar a chasta atá an galar. Rinneadh drugaí nua ardoinceolaíochta amhail Ipilimumab agus Vemurafenib (ar coscaire béil BRAF é) a chur ar fáil le déanaí d’othair a bhfuil meileanóma forbartha orthu. Bíonn costais idir €50,000 agus €100,000 in aghaidh an othair ag baint leis na cóireálacha sin. Bíonn idir 60 agus 80 othar ann gach bliain a bhfuil meileanóma forbartha den sórt sin orthu.
  • Meastar go méadóidh líon na gcásanna ailse in Éirinn faoi dhó faoin mbliain 2040 agus is dóigh gur ar chásanna ailse craicinn a thiocfaidh an méadú is mó ina leith sin.

Cód Sunsmart
I gcód Sunsmart ó Chumann Ailse na hÉireann, tugtar comhairle úsáideach do chásanna ina bhfuil an tInnéacs Ultraivialait ina shuí ag 3 nó níos airde.
Is iad seo a leanas na bearta a bhaineann leis an gCód:
Faigh foscadh ar an ngrian – go háirithe idir 11am agus 3pm

  • Clúdaigh thú féin – cuir éadaí agus hata ort
  • Caith spéaclaí gréine timfhillteacha – bí cinnte go dtugann siad cosaint duit ar ghathanna ultraivialaite
  • Cuir uachtar gréine ort:

o        daoine fásta: SPF 15 nó níos airde agus cosaint UVA
o        leanaí: SPF 30 nó níos airde agus cosaint UVA