Preasráitis

Rochtain níos fearr, tuilleadh cabhrach do theaghlaigh agus tuilleadh tacaí do dhaoine faoi mhíchumas, do dhaoine a bhfuil fadhbanna meabhairshláinte acu, do dhaoine scothaosta agus do dhaoine soghonta, tá siad go léir ar fáil i mBuiséad 2018 – na hAirí

Dúirt an tAire Simon Harris agus Finian McGrath, Jim Daly agus Catherine Byrne, an triúr Airí Stáit, gurb é an toradh a bheidh ar Bhuiséad 2018 go dtabharfar rochtain níos fearr, tuilleadh cabhrach do theaghlaigh agus tuilleadh tacaí do dhaoine faoi mhíchumas, do dhaoine a bhfuil fadhbanna meabhairshláinte acu, do dhaoine scothaosta agus do dhaoine leochaileacha.

Tá €646 mhilliún sa bhreis i gcaiteachas reatha á leithdháileadh ar an tSláinte i mBuiséad 2018. Is le haghaidh forbairtí nua a úsáidfear breis agus €200 milliún den tsuim sin. Chomh maith leis sin, beidh €471 mhilliún sa bhreis ann le haghaidh caipitil don tréimhse ón mbliain 2018 go dtí an bhliain 2022, dá n-úsáidfear €39m le haghaidh caipitil sa bhliain 2018.

Is ionann an buiséad iomlán don tSláinte le haghaidh na bliana 2018 agus geall le €15.3 billiún.

Cuirfear ciste breise is fiú €40 milliún ar fáil sa bhliain 2017 chun ullmhú le haghaidh an bhuaicéilimh ionchais ar ár seirbhísí sláinte thar thréimhse an gheimhridh agus chun an t-éileamh sin a bhainistiú.

Toradh eile a bheidh ar Bhuiséad 2018 is ea go mbeidh baill foirne túslíne bhreise ann sa tseirbhís sláinte. Oibreoidh siad sna hearnálacha seo: géarchúram, cúram meabhairshláinte, cúram míchumais, cúram príomhúil agus cúram pobail. Déanfar an méadú ar an líon altraí atá á bhfostú a bhaint amach de réir mar a leathnaímid an Tascfhórsa um Sholáthar Foirne Sábháilte agus a chuirimid i bhfeidhm é.

Táthar ag díriú an chistithe ar roinnt réimsí tábhachtacha, lena n-áirítear na réimsí seo a leanas:

·        Clár nua rochtana do 2017/2018
·        Cabhrú le teaghlaigh íoc as cógas agus cúram

  •        Aistriú chuig Cúram Príomhúil
  •        Seirbhísí Meabhairshláinte a leathnú agus a fhorbairt
    ·        Tacú le Seirbhísí do Dhaoine faoi Mhíchumas
  •        Tacú leis na daoine is soghonta

Clár nua rochtana do 2017/2018

  •        €75 mhilliún chun liostaí feithimh a laghdú
  •        €37 milliún sa bhreis le haghaidh pacáistí Cúram Baile agus leapacha Cúraim Idirthréimhsigh
  •        €20 milliún le haghaidh acmhainní agus tacaí breise dár n-ospidéil sa bhliain 2018

Dúirt an tAire Harris: “Ceann amháin de na príomhthosaíochtaí atá agam is ea agaí feithimh a laghdú d’othair agus feabhas a chur ar rochtain ar ár seirbhísí sláinte. Le Buiséad 2018, méadófar an infheistíocht sa Chiste Náisiúnta um Cheannach Cóireála óna leithdháileadh bunaidh de €20m sa bhliain 2017 go €55m sa bhliain 2018. Fágfaidh an méadú suntasach sin ar chistiú go dtairgfear níos mó ná 18,000 gnáthamh sa bhreis d’othair an bhliain seo chugainn. Cuirfear na gnáthaimh sin ar fáil i raon speisialtachtaí agus gnáthamh. Cuirfear cistiú breise €10m ar fáil sa bhliain 2017 chun cistiú a dhéanamh ar thuilleadh tionscnamh de chuid an Chiste Náisiúnta um Cheannach Cóireála agus ar thuilleadh tionscnaimh foinsithe inmheánaigh de chuid Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte chun leanúint le béim láidir a chur ar agaí feithimh a laghdú i mbliana le haghaidh gnáthaimh ospidéil. Cinnteoidh sé sin go bhfreastalófar ar líon níos mó othar inár n-ospidéil agus go mbeidh ar líon níos lú othar cur suas le hagaí fada feithimh. Tá cistiú á chur ar fáil freisin chun agaí feithimh a laghdú le haghaidh seirbhísí ortaipéideacha péidiatraiceacha agus cóireálacha in aghaidh scolóise. Leis sin, déanfar forbairt ar an dul chun cinn atá ar siúl cheana féin.

De bhreis air sin, maidir leis an gcistiú atá á chur ar fáil chun feabhas a chur ar chúram éigeandála sa bhliain 2018, beifear in ann leas a bhaint as chun acmhainn bhreise ospidéil a bhunú trí leapacha breise a sholáthar agus trí sheirbhísí diagnóiseacha breise agus acmhainn bhreise borrtha a chur ar fáil ar mhaithe le plódú i rannóga éigeandála a laghdú. Tabharfar acmhainn bhreise isteach i nGaillimh, in Ospidéal Mhuire Lourdes, Droichead Átha, in Ospidéal Beaumont, i Ros Comáin agus i dTiobraid Árann Theas.”

Dúirt an tAire Harris: “Tá ríméad orm go rabhamar in ann freisin cistiú breise a chur ar fáil i mbliana chun dul chun cinn a dhéanamh ar phríomhthionscnaimh straitéiseacha. Leis sin, beimid in ann dul chun cinn a dhéanamh ar chur chun feidhme céimnithe na Straitéise Náisiúnta Ailse agus na Straitéise Náisiúnta Máithreachais agus ar fhorbairt leantach na Seirbhíse Otharcharranna Náisiúnta, rud as a dtiocfaidh feabhas inbhuanaithe ar na seirbhísí sin. Eochairthosaíocht don bhliain is ea tionscadal an ospidéil nua do leanaí, de réir mar a leanaimid leis an gclár bunathraithe chun feabhais atá ar siúl”.

Dúirt an tAire Daly: “Tá ríméad orm go bhfuilimid in ann na tacaí do dhaoine breacaosta a neartú tuilleadh, go háirithe ar mhaithe le scaoileadh níos tapa ó ospidéil ghéarmhíochaine a éascú thar thréimhse an gheimhridh.”

Cabhrú le teaghlaigh íoc as cógas agus cúram

  •        Sábhálfaidh 500,000 sealbhóir Cárta Leighis faoi bhun 70 bliain d’aois suas go dtí €60 sa bhliain 2018 de bharr an laghdaithe ar mhuirir oidis go €2 sa mhír agus de bharr an laghdaithe ar an uasmhuirear go €20 sa mhí
  •        Sábhálfaidh teaghlaigh suas go dtí €120 sa bhliain i gcostais chógais de bharr an laghdaithe €10 ar an tairseach mhíosúil don Scéim Íocaíochta Drugaí
  •        Tabharfar buiséad is fiú €949.7m don Scéim Tacaíochta do Thithe Altranais don bhliain 2018 chun a chinntiú nach dtógfaidh sé níos mó ná ceithre seachtaine rochtain a fháil ar chistiú faoin Scéim sa bhliain 2018

Dúirt an tAire Harris: “Gealltanas tábhachtach a thugtar i gClár an Rialtais is ea costas cógas a laghdú do theaghlaigh. Agus forbairt á déanamh ar an dul chun cinn a rinneadh sa bhliain 2017 nuair a laghdaigh mé an muirear oidis do dhaoine os cionn 70 bliain d’aois, tá ríméad orm go bhfuilim in ann leas a bhaint as Buiséad 2018 chun an costas cógas a laghdú do theaghlaigh ón 1 Eanáir 2018 i leith. Ar aon dul leis na moltaí a rinneadh i dTuarascáil an Choiste Oireachtais um Chúram Sláinte sa Todhchaí, agus faoi réir acmhainní a bheith ar fáil, tá sé mar rún agam forbairt a dhéanamh ar na tionscnaimh sin sna blianta atá le teacht agus leanúint leis an gcostas cógas a laghdú do theaghlaigh.”

Aistriú chuig Cúram Príomhúil

  •        Ciste nua cúraim phríomhúil chun tacú le seirbhísí liachleachtóirí ginearálta a fhorbairt, foirne idirghabhála pobail a mhéadú agus tuilleadh Teiripeoirí Saothair a fhostú
  •        Méadú a dhéanamh ar an líon Ardchleachtóirí Altranais chun feabhas a chur ar an rochtain ar chúram príomhúil, agus deiseanna feabhsaithe gairme a chur ar fáil d’altraí agus cnáimhsigh na tíre seo

Tá forbairt cúraim phríomhúil ina cuid lárnach den chuspóir atá ag an Rialtas córas sláinte atá ar ardchaighdeán, comhtháite agus cost-éifeachtúil a sholáthar. Tugadh tacaíocht láidir i dTuarascáil an Choiste Oireachtais um Chúram Sláinte sa Todhchaí don ghá atá ann lenár seirbhísí a neartú mar chuid d’athchóiriú foriomlán ár seirbhísí sláinte.

Dúirt an tAire Harris: “Tá an ciste cúraim phríomhúil €25 mhilliún i mBuiséad 2018 mar fhianaise ar an tiomantas leanúnach atá ag an Rialtas seo don tsamhail cúram sláinte a aistriú ina seirbhís cúraim phríomhúil níos cuimsithí agus níos inrochtana, agus é mar aidhm againn cúram níos fearr a sholáthar gar don bhaile i bpobail ar fud na tíre.  Beifear in ann raon tionscnamh a chur ar aghaidh sa bhliain 2018 a bhuí leis an gcistiú nua. Díreofar sna tionscnaimh sin ar ghalar a chosc agus ar luath-idirghabháil, go háirithe trí sheirbhísí liachleachtóirí ginearálta agus ár bhFoirne Idirghabhála Pobail a fhorbairt agus a leathnú tuilleadh agus trí phoist bhreise teiripe a líonadh.  Leanfar le hionaid chúraim phríomhúil agus foirne cúraim phríomhúil a fhorbairt le linn na bliana 2018 freisin. Maidir le cúram liachleachtóirí ginearálta, tá muinín agam go mbeifear in ann teacht ar chomhaontú le hionadaithe liachleachtóirí ginearálta sna míonna atá romhainn ar fhorbairtí suntasacha seirbhíse is féidir a thabhairt isteach sa bhliain 2018. Beidh an obair sin ar an gcéad chuid de phróiseas ilbhliantúil athraithe lena gcuirfear leis an ról atá ag cúram príomhúil mar bhonn do sheirbhís sláinte níos inrochtana agus níos éifeachtaí a chruthú.”

Seirbhísí Meabhairshláinte a leathnú agus a fhorbairt

  •        Cuirfear €35 mhilliún eile ar fáil chun seirbhísí meabhairshláinte a fhorbairt sa bhliain 2018 – agus cistiú breise €40 milliún comhaontaithe cheana féin don bhliain 2019
  •        Méadaíodh an Buiséad Meabhairshláinte ó €711m sa bhliain 2012 go níos mó ná €885m (cothrom le méadú 25%, beagnach, laistigh de thréimhse sé bliana)
  •        Fostófar tuilleadh daoine i seirbhísí do Leanaí agus d’Ógánaigh, i seirbhísí do Dhaoine Fásta agus i seirbhísí Shíciatracht an tSaoil Níos Moille

Dúirt an tAire Daly: “A bhuí leis an tsuim bhreise €35 mhilliún a sholáthrófar dúinn don bhliain 2018, cabhrófar linn cur leis an obair a tosaíodh sa bhliain 2017 chun feabhas a chur ar Fhoirne Pobail do sheirbhísí do Leanaí, do sheirbhísí do Dhaoine Fásta, do sheirbhísí Shíciatracht an tSaoil Níos Moille agus do sheirbhísí Meabhairshláinte do Dhaoine faoi Mhíchumas Intleachta. Cabhrófar linn freisin leanúint le bogadh i dtreo seirbhís iomlán 24 huaire sa lá, 7 lá sa tseachtain a chur ar fáil, agus sinn ag díriú ar dtús ar an líon seirbhísí a sholáthraítear 7 lá sa tseachtain a mhéadú. Tá sé beartaithe feabhas a chur freisin ar sheirbhísí do dhaoine a bhfuil Neamhord Itheacháin orthu agus do dhaoine a bhfuil Dédhiagnóis orthu. Tá sé tábhachtach, áfach, go n-úsáidfimid an cistiú breise sin chun a chinntiú nach é amháin go soláthróimid seirbhísí ar ardchaighdeán ach go bhfreastalóimid ar gach úsáideoir seirbhíse ar bhealach atá chomh rianúil agus is féidir ag an am céanna. D’iarr mé ar FSS tús áite a thabhairt don méid sin sa bhliain 2018.”

Tá lúcháir orm chomh maith gur áirithíomar cistiú breise €40 milliún don bhliain 2019. Mar thoradh ar an gcistiú sin, cumasófar dúinn cur chuige ilbhliantúil a ghlacadh i leith ár seirbhísí meabhairshláinte a fhorbairt, agus aird á tabhairt againn ar an Athbhreithniú ar Fhís don Athrú atá ar siúl faoi láthair.”

Tacú le Seirbhísí do Dhaoine faoi Mhíchumas

  •        Méadófar an leithdháileadh le haghaidh seirbhísí do dhaoine faoi mhíchumas go níos mó ná €1,763m sa bhliain 2018. Is méadú €75 mhilliún é sin i gcomparáid leis an gcistiú €1,688m a leithdháileadh sa Phlean Seirbhíse Náisiúnta 2017
  •        Áirítear leis an gcistiú breise sin coigeartuithe pá faoi Chomhaontú Bhóthar Lansdún, éifeacht bliana iomláine na bhforbairtí seirbhíse sa bhliain 2017 agus cistiú breise a úsáidfear chun aghaidh a thabhairt ar eochairthosaíochtaí, lena n-áirítear seirbhísí lae breise a sholáthar d’fhágálaithe scoile
  •        Feabhas a chur ar cháilíocht na beatha i measc daoine faoi mhíchumas  

Dúirt an tAire McGrath: “Tá ríméad orm go raibh mé in ann cur leis na hacmhainní suntasacha atá ann cheana agus cistiú breise a áirithiú le haghaidh seirbhísí do dhaoine faoi mhíchumas ag an am céanna.  D’oibrigh mé freisin chun tacaí do dhaoine faoi mhíchumas a áirithiú ó na príomhranna buiséadacha eile a thagann faoi mo shainchúram, is iad sin, Coimirce Shóisialach agus Ceartas. Ceann amháin de na tosaíochtaí a bhí agam ar theacht isteach san oifig dom ba ea a chinntiú gur ag daoine fásta óga atá ag fágáil na scoile nó na hoiliúna athshlánúcháin a bheadh rochtain ar thacaí agus ar sheirbhísí lena bhfreastalaítear ar a riachtanais ag ceann de na pointí athraithe is tábhachtaí dá saol. Is féidir liom a dhearbhú gurb amhlaidh, leis an gcistiú breise a fuarthas i mbliana, go ndéanfar soláthar d’éifeacht bliana iomláine na seirbhísí breise sin sa bhliain 2017 agus go gcinnteofar go dtabharfar aghaidh ar na riachtanais atá ag na daoine sin a bheidh ag fágáil na scoile sa bhliain 2018.”

Iarrfaidh an tAire ar FSS, le linn di a Plean Seirbhíse Náisiúnta a ullmhú, scrúdú a dhéanamh ar conas a bheifear in ann dul chun cinn a dhéanamh sa bhliain 2018 ar roinnt eochairthosaíochtaí eile ó Chlár an Rialtais laistigh den chlúdach méadaithe foriomlán cistithe le haghaidh seirbhísí do dhaoine faoi mhíchumas. Díreofar an cistiú breise sa bhliain 2018 ar roinnt réimsí tosaíochta a thagann as athruithe déimeagrafacha leanúnacha, lena n-áirítear áiteanna cónaithe, áiteanna faoisimh agus uaireanta Cúnaimh Phearsanta agus Tacaíochta Baile.

Tacú leis na daoine is soghonta
·        Dul i ngleic le brúphointí i seirbhísí cóireála drugaí agus alcóil agus laghdú a dhéanamh ar amanna feithimh – seirbhís chóireála a bhunú i gCill Dara agus acmhainn a mhéadú i gceantair eile

  •        Clár nua €250,000 a thabhairt isteach chun feasacht an phobail a mhéadú ar an dochar atá bainteach le halcól
  •        An líon cnáimhseach idirchaidrimh dhrugaí a mhéadú chun tacú le mná torracha a bhfuil fadhbanna mí-úsáide substaintí acu
  •        Feabhas a chur ar rochtain ar sheirbhísí ionrochtana i gcóiríocht éigeandála agus shealadach, agus an clinic inaistrithe sláinte a oibriú ar bhonn cúig lá sa tseachtain
  •        Feabhas a chur ar rochtain ar sheirbhísí cúraim phríomhúil do dhídeanaithe atá ag teacht isteach in Ionaid Ghlactha agus Treoshuímh Éigeandála

Dúirt an tAire Byrne: “Tá an Rialtas tiomanta do dhul chun cinn suntasach a dhéanamh ar chur chun feidhme na ngníomhartha atá sainaitheanta mar ghníomhartha tosaíochta don bhliain 2018 sa straitéis “Dochar a Laghdú, Téarnamh a Chothú”, arb é an straitéis nua chun freagairt d’úsáid drugaí agus alcóil in Éirinn é. Chomh maith leis sin, tá sé beartaithe ag an Rialtas leanúint le díriú ar na riachtanais sláinte atá ag na grúpaí is soghonta sa tsochaí. Is é sin le rá, daoine atá faoi réir neamhionannas sláinte, daoine a bhfuil deacrachtaí acu seirbhísí a rochtain agus daoine a bhfuil riachtanais ilchineálacha chasta sláinte agus tacaíochta acu. Sa chomhthéacs sin, tá áthas orm a thuairisciú gur ceadaíodh cistiú suntasach breise chun aghaidh a thabhairt ar na riachtanais sláinte atá ag daoine gan dídean a bhfuil fadhbanna meabhairshláinte agus andúile acu agus an méid sin a dhéanamh ar aon dul leis an bplean Éire a Atógáil.

Dúirt an tAire Byrne freisin: “Tá áthas orm a fheiceáil freisin go bhfuilimid tiomanta don Chiste Éire Shláintiúil agus go gcuirfear €5 mhilliún eile ar fáil dó sa bhliain 2018. Leis an gCiste, tacófar le hobair chomhpháirtíochta in earnálacha difriúla agus i bpobail dhifriúla chun cabhrú lena chinntiú go mbeidh tionchar áitiúil ag ár mbeartais faoin gcreat Éire Shláintiúil. Tá sé tábhachtach go leanfaimid ag díriú ar dhrochshláinte agus drochfholláine a chosc agus ar chumhacht a thabhairt do dhaoine agus pobail a sláinte agus a bhfolláine féin a fheabhsú.”