Preasráitis

Is é an toradh a bheidh ar Chóras Nua Tráma d’Éirinn ná go soláthrófar torthaí níos fearr d’othair trína chinntiú go dtéann siad chuig an áit cheart don chúram ceart ar an gcéad dul síos – an tAire Harris

D’fhoilsigh an tAire Sláinte A Trauma System for Ireland, tuarascáil an Ghrúpa Stiúrtha um Thráma, inniu

Dúirt Simon Harris, an tAire Sláinte, gurb é an toradh a bheidh ar Chóras Nua Tráma d’Éirinn ná go soláthrófar torthaí níos fearr d’othair trína chinntiú go dtéann siad chuig an áit cheart don chúram ceart ar an gcéad dul síos. D’fhoilsigh an tAire A Trauma System for Ireland, tuarascáil an Ghrúpa Stiúrtha um Thráma, inniu tar éis formheas an Rialtais a fháil.

Dúirt an tAire Harris: “Chuir an Rialtas an Grúpa Stiúrtha um Thráma ar bun chun torthaí níos fearr a sholáthar don 1,600 othar in Éirinn a gcuireann mórthráma as dóibh gach bliain. Tá sé mar aidhm againn an líon básanna agus teagmhas míchumais a laghdú agus a chinntiú go mbeidh fáil ag gach duine sa tír ar sheirbhísí tráma den chéad scoth, is cuma cén áit a gcónaíonn siad. Ba iad cliniceoirí a threoraigh an Grúpa Stiúrtha agus fuarthas ionchur tábhachtach ó othair. Is bunaithe ar fhianaise atá moltaí an Ghrúpa. Is é atá i gceist leis ná an cúram ceart a thabhairt d’othair agus feabhas a chur ar sheirbhísí agus ar shaineolas.”

Moltar sa tuarascáil go mbunófaí córas cuimsitheach tráma a mbeidh dhá líonra tráma réigiúnacha aige; ceann amháin i Lár na Tíre agus ceann amháin sa Deisceart. Beidh Lárionad Mórthráma ainmnithe amháin ann sa dá cheann de na líonraí sin. Ba cheart cóireáil a chur ar líon íosta othar mórthráma iontu chun mais chriticiúil saineolais shaineolaíoch a choinneáil ar bun. Áireofar leis na líonraí roinnt Aonaid Tráma eile mar aon le hAonad Tráma a bhfuil Sainseirbhísí aige, rud lena ndéileálfar le cásanna tráma freisin. Aithnítear sa chur chuige atá i gceist le córas cuimsitheach tráma a bhfuil dhá líonra aige leathadh geografach ár ndaonra agus cumraíocht reatha ár n-ospidéal araon.

Is é atá i gceist le mórthráma ná gortuithe casta a d’fhéadfadh a bheith ina gcúis le míchumas fadtéarmach nó le bás. Meastar go gcuireann mórthráma as do 1,600 othar in Éirinn gach bliain. Cé gur líon beag é sin ós rud é go gcuirtear breis agus 1.1 milliún duine isteach i Rannóga Éigeandála gach bliain, is bunriachtanas é go bhfaigheann na hothair sin an cúram ceart san áit cheart ar an gcéad dul síos.

Níl córas tráma againn in Éirinn faoi láthair. Tá Rannóga Éigeandála againn atá in ann déileáil le tráma, bíodh sé ar bhealach éifeachtach nó ar bhealach nach bhfuil chomh héifeachtach sin. Chomh maith leis sin, tá seirbhísí cúram éigeandála réamhospidéil againn lena dtugtar daoine chuig na hospidéil sin in éagmais prótacail shoiléire leordhóthanacha a bheith i bhfeidhm ó thaobh tráma de. Fágann sé sin gurb amhlaidh faoi láthair gur féidir le hothair dul chuig ospidéal géarmhíochaine ar bith, beag beann ar an méid saineolais agus taithí ar thráma atá ann san ospidéal sin. Is eol dúinn gur minic is gá othair a aistriú chuig ospidéal eile chun cúram deifnídeach dá gcuid gortuithe a fháil. Tarlaíonn sé in amanna go gcruthaíonn sé sin moilleanna ar chinntí a dhéanamh agus ar chóireáil a chur ar fáil, rud ar féidir leis a bheith ina chúis le torthaí níos measa agus míchumas nó bás a bhí inchoiscthe. Tá fianaise shoiléir ann ar leibhéal náisiúnta go mbaineann laghdú ar bhás agus ar mhíchumas le córas tráma a thabhairt isteach.

Dúirt an tAire Harris: “Is é an fhís do chóras náisiúnta tráma a leagtar amach sa mhórthuarascáil seo ná go ndéanfar básanna neamhriachtanacha a chosc, míchumas a laghdú agus feabhas suntasach a chur ar an dóchúlacht go mbeidh an téarnamh is iomláine is féidir ar an othar. Cuireadh an tuarascáil le chéile ar bhonn fianaise agus riachtanais an phobail agus tugtar aghaidh inti ar an gconair chúraim ar fad, ó chosc agus cúram éigeandála réamhospidéil go dtí céim an téarnaimh. Is é aidhm fhoriomlán na Tuarascála aghaidh a thabhairt ar riachtanais gach othair ghortaithe, is cuma cén áit a ngortaítear iad agus cén áit a gcuirtear cúram orthu. Is measartha neamhchoitianta in Éirinn atá mórthráma. Dá ainneoin sin, baineann costas an-ard leis do dhaoine aonair agus dá ndaoine muinteartha. Leis an gCóras Tráma d’Éirinn, méadófar rátaí marthanais agus soláthrófar torthaí níos fearr d’othair. Ba mhaith liom buíochas a ghabháil leis na baill den Ghrúpa Stiúrtha, go háirithe leis an Ollamh Eilis McGovern, Cathaoirleach an Ghrúpa, agus leis na baill de na Meithleacha as an gcur chuige cuimsitheach a ghlac siad i leith na hoibre, ar cur chuige é a bhí bunaithe ar fhianaise agus dírithe ar othair.  Ba mhaith liom buíochas a ghabháil freisin leis na hothair agus na cliniceoirí go léir a ghlac páirt i bhforbairt na tuarascála. Leis an tuarascáil, tá bonn cuimsitheach fónta againn le dul chun cinn a dhéanamh ar son othair na hÉireann.”

Thug an tAire aitheantas don ról tábhachtach a comhlíonadh leis an Iniúchadh Mórthráma. “Má táimid chun seirbhís sláinte atá sábháilte agus éifeachtach a chur ar fáil dár saoránaigh, bainfidh ríthábhacht le rochtain a bheith ann ar dhea-shonraí chun eolas a dhéanamh dár bpleanáil seirbhíse agus dár soláthar seirbhíse.   De bharr thabhairt isteach chéimnithe an Iniúchta Mórthráma leis an Oifig Náisiúnta um Iniúchóireacht Chliniciúil, rud a tosaíodh sa bhliain 2014, bhí an Grúpa Stiúrtha in ann rochtain a fháil ar fhaisnéis nach mbeadh ar fáil ar shlí eile. Bainfear leas as an bhfaisnéis sin nuair a bheifear ag déanamh cinntí ar an dóigh a n-eagróimid ár gcórais tráma don saol atá romhainn.”

Cuid dhílis d’fhorbairt na tuarascála a bhí in othair a bhain úsáid as seirbhísí tráma agus a bhí i gcliniceoirí.

Dúirt an tOllamh Eilis McGovern, Cathaoirleach an Ghrúpa Stiúrtha um Thráma: “Tá an Grúpa Stiúrtha um Thráma ag súil le cur chun feidhme an Chórais nua Tráma d’Éirinn agus leis na tairbhí d’othair thráma a bheidh ag gabháil leis. Áireofar leo líon níos ísle cásanna tráma de bharr straitéis láidir a chur i bhfeidhm chun é a chosc mar aon le torthaí níos fearr, rud a léireofar i rátaí feabhsaithe marthanais agus i laghdú ar theagmhais mhíchumais. Ba mhaith liom aitheantas a thabhairt do thiomantas gach duine a ghlac páirt sa phróiseas agus don dua a chuir siad isteach lena linn. Ba mhaith liom aitheantas ar leith a thabhairt do na hothair a ghlac páirt inár Meithleacha agus a chuir a dtaithí dhíreach leis an obair thábhachtach seo.”

Dúirt Colm Whooley, iar-Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin ar Ghortuithe Dromlaigh Éireann agus iar-othar a ghlac páirt i bhforbairt na Tuarascála: “Mar dhuine atá an-eolach ar an dóigh a gcuirtear cúram tráma ar fáil, de bharr na taithí pearsanta atá agam agus de bharr na hoibre atá ar bun agam le Gortuithe Dromlaigh Éireann le 21 bhliain anuas, bhí an t-ádh orm bheith in ann páirt dhíreach a ghlacadh i bhforbairt na tuarascála seo. Creidim go mbainfear leas as moltaí na tuarascála chun dea-thionchar suntasach a imirt ar rátaí marthanais a mhéadú, ar thorthaí a sholáthar agus ar theagmhais mhíchumais a laghdú.”

D’fháiltigh an tUas. Tony O’Brien, Ard-Stiúrthóir Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte, roimh fhoilsiú na tuarascála. Dúirt sé: “Tá Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte i mbun oibre chun an méid cúraim is mó is féidir a chur ar fáil cóngarach don bhaile, agus í ag aithint ag an am céanna gur gá a chinntiú go soláthraítear cúram casta i sain-lárionaid ag a bhfuil an mhais chriticiúil a theastaíonn. Chun é sin a bhaint amach d’othair thráma, baineann ríthábhacht le moltaí na tuarascála seo a chur i bhfeidhm. Táim ag súil le dul chun cinn a dhéanamh ar bhunú na hOifige Náisiúnta um Sheirbhísí Tráma agus ar Threoraí Náisiúnta Cliniciúil a cheapadh a luaithe is féidir chun tosú ar chur chun feidhme an Chórais Tráma d’Éirinn.”

A Trauma System for Ireland: Tuarascáil an Ghrúpa Stiúrtha um Thráma

CRÍOCH

Tuilleadh faisnéise

Chuir an Grúpa Stiúrtha um Thráma, ar bhunaigh an tAire sa bhliain 2015 é, bailchríoch ar an tuarascáil deiridh uaidh an 20 Iúil 2017. Cuireadh an tuarascáil faoi bhráid an Aire lena bhreithniú agus lena cheadú ansin.

Cúlra

1. Cuireadh de chúram ar an nGrúpa Stiúrtha um Thráma, a bunaíodh sa bhliain 2015 agus atá faoi chathaoirleacht ag an Ollamh Eilis McGovern, scrúdú a dhéanamh ar an mbonn fianaise idirnáisiúnta maidir leis an mbealach is éifeachtaí agus is éifeachtúla chun seirbhísí tráma a eagrú chun an líon básanna inchoiscthe agus an líon cásanna míchumais inchoiscthe a laghdú agus chun feabhas a chur ar thorthaí d’othair.

Achoimre ar an tuarascáil

2. Is é atá i gceist le mórthráma ná gortuithe tromchúiseacha a d’fhéadfadh a bheith ina gcúis le míchumas fadtéarmach nó le bás. Is minic a bhíonn roinnt gortuithe éagsúla ag an othar mórthráma. De ghnáth, ní bhíonn cásanna mórthráma freagrach ach as sciar an-bheag den líon iomlán cásanna tráma (meastar go mbíonn mórthráma i gceist le níos lú ná cás amháin as gach 1,000 cás i rannóga éigeandála). Tugtar le fios sna meastacháin gur dóigh go mbeidh 1,600 cás mórthráma againn in Éirinn gach bliain. San am i láthair, tógtar líon suntasach othar mórthráma chuig ospidéil nach féidir leo cúram riachtanach deifnídeach a thabhairt dóibh.

3. Is ann do chórais tráma eisiacha agus do chórais tráma chuimsitheacha araon. I gCórais Tráma chuimsitheacha, is ar Lárionaid Mhórthráma a dhírítear go príomha. Is é atá i gCóras Tráma cuimsitheach ná líonra saoráidí a oibríonn i gcomhar le chéile chun cúram a thabhairt d’othair ghortaithe.

4. Tá fianaise ann go mbaintear torthaí níos fearr amach d’othair i gcórais tráma chuimsitheacha ná i gcórais eisiacha. Ina theannta sin, is dóigh gur le córas tráma cuimsitheach a fhreastalófar ar an mbealach is fearr ar réigiúin atá scaipthe go geografach agus nach bhfuil ard-dlús daonra iontu – Éire ina measc. Tá mórchorp fianaise ann ar na tairbhí a bhaineann le cúram tráma a sholáthar mar chuid de chóras tráma cuimsitheach comhtháite. Moltar i dtuarascáil an Ghrúpa Stiúrtha um Thráma go gcuirfí córas tráma cuimsitheach moil agus spóca i bhfeidhm in Éirinn.

Príomh-Mholtaí

5. Molann an Grúpa Stiúrtha go mbunófaí córas tráma cuimsitheach agus leagann sé amach príomh-mholtaí maidir leis an dóigh ar cheart cúram tráma a eagrú agus seirbhísí tráma atá dírithe ar an othar a sholáthar. Glacann sé cur chuige lánchórais i leith aghaidh a thabhairt ar na cúig chéim den chonair chúraim thráma, lena n-áirítear cosc, cúram réamhospidéil, cúram ospidéil ghéarmhíochaine, athshlánú, agus scaoileadh amach faoi thacaíocht, mar seo a leanas:

• Cosc: Is féidir cuid mhór a dhéanamh chun minicíocht an tráma a laghdú agus ba cheart tús áite a thabhairt don méid sin. Áirítear le bearta chun tráma a chosc tionscnaimh thrasearnála agus straitéisí trasearnála amhail sábháilteacht ar bhóithre, sábháilteacht san áit oibre, dul i ngleic le foréigean, féindochar a laghdú agus titimí a chosc.

• Cúram réamhospidéil agus aisghabháil: Leagtar amach sa tuarascáil go mbeidh prótacail iompair réamhospidéil ag teastáil chun a chinntiú go dtógfar othair thráma aonair chuig an tsaoráid is oiriúnaí agus go bhfaighidh siad an chóireáil cheart san áit cheart ag an am ceart. Chomh maith leis sin, moltar inti go bhforbrófaí seirbhísí aisghabhála. Moltar inti freisin go ndéanfaí scrúdú ar an dóigh ar féidir acmhainní reatha na Seirbhíse Míochaine Éigeandála Héileacaptair a fhorbairt.

• Glacadh agus idirghabháil: Is é atá i gceist le glacadh agus idirghabháil ná go gcuirtear na hidirghabhálacha máinliachta práinneacha uile ar fáil laistigh den timpeallacht ospidéil. Mura bhfuil go leor ball foirne a bhfuil sách taithí acu san fhoireann tráma glactha tosaigh, tá baol ann go ndéanfar cinntí atá moillithe agus/nó mícheart, go gcruthófar moilleanna sa chóireáil agus d’othair nó go míchumasófar othair nó go bhfaighidh siad bás – ar nithe iad is féidir a sheachaint. Ós rud é gur dóigh go mbeidh roinnt gortuithe ag othar tar éis mórthráma a fhulaingt, tá sé ríthábhachtach go mbíonn roinnt speisialtóirí ar fáil 24 huaire sa lá, 7 lá sa tseachtain. Is gá fáil láithreach a bheith ann ar an acmhainn diagnóisice, obrádlainne agus aonaid dianchúraim freisin.

• Athchruthú agus cúram leanúnach: Tosaíonn céim an athchruthaithe agus an chúraim leanúnaigh den chonair chúraim thráma díreach tar éis an t-othar a athbheochan agus gnáthamh práinneach a dhéanamh air/uirthi ar a ligean isteach agus leantar ar aghaidh léi go dtí go scaoilfear an t-othar amach ón timpeallacht géarchúraim. Rud ríthábhachtach do chúram atá dírithe ar an duine a sholáthar is ea comhordú a dhéanamh ar an gcúram a sholáthraíonn roinnt speisialtachtaí difriúla. Is ábhartha go háirithe anseo atá máinliacht tráma agus ortaipéideach agus máinliacht phlaisteach.

• Athshlánú: Is iad na hothair thráma a gheobhaidh luathrochtain ar athshlánú na hothair a bhainfidh na torthaí is fearr amach. Is gá go mbeidh gach othar tráma in ann tuairim a fháil ó speisialtóir sinsearach agus go ndéanfar measúnú ar a riachtanais laistigh de 48 n-uaire óna ligean isteach sa timpeallacht géarchúraim, rud a fhágann go mbeidh oideas pearsanta solúbtha acu le haghaidh athshlánú de réir mar a théann siad tríd an gconair chúraim thráma. Tar éis iad a scaoileadh amach, d’fhéadfadh go dteastódh ó othair mhórthráma tacaí fadtéarmacha agus seirbhísí athshlánúcháin comhordaithe réigiúnacha agus pobail chun freastal ar a riachtanais.

6. Ba cheart a thabhairt faoi deara go bpléitear sa tuarascáil le cúram tráma a sholáthar d’aosaigh. Rinneadh cúram tráma do leanaí a bhreithniú ar leithligh mar chuid de na Cláir Chliniciúla Náisiúnta ábhartha agus le linn an t-ospidéal nua do leanaí a fhorbairt. Is é an t-ospidéal sin a bheidh sa Lárionad Mórthráma péidiatraiceach.

Eagrú seirbhísí ospidéil ghéarmhíochaine d’othair thráma

7. De réir caighdeáin idirnáisiúnta, d’fhéadfadh líonra tráma amháin a bheith againn in Éirinn, rud ina mbeadh Lárionad Mórthráma amháin nasctha le roinnt Aonad Tráma. Mar gheall ar leathadh geografach an daonra agus ar chumraíocht reatha na n-ospidéal, áfach, moltar sa tuarascáil go mbunófaí córas tráma ina bhfuil dhá líonra tráma réigiúnacha (an Líonra Láir agus an Líonra Theas). Beidh Lárionad Mórthráma ainmnithe amháin ag an dá líonra. Ba cheart cóireáil a chur ar líon íosta othar mórthráma iontu chun mais chriticiúil saineolais a choinneáil ar bun. Ba cheart roinnt Aonad Tráma a bheith sna Líonraí freisin: Moltar sa tuarascáil:

• Go n-ainmneofaí Ospidéal na hOllscoile, Corcaigh, mar Lárionad Mórthráma don líonra tráma Theas, faoi réir na critéir ainmniúcháin atá beartaithe a chomhlíonadh

• Go roghnófaí ospidéal i mBaile Átha Cliath mar Lárionad Mórthráma don líonra tráma Láir

• Go mbreithneofaí Ospidéal na hOllscoile, Gaillimh, lena ainmniú mar Aonad Tráma a bhfuil Sainseirbhísí aige laistigh den líonra tráma Láir

• Gurb amhlaidh, maidir le hospidéil lasmuigh de Bhaile Átha Cliath a bhfuil rannóga éigeandála a bhíonn ar oscailt 24 huaire sa lá, 7 lá sa tseachtain acu agus a bhfuil acmhainn máinliachta tráma agus ortaipéidí ar an láthair acu, go mbreithneodh Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) na hospidéil sin lena n-ainmniú mar Aonaid Tráma

• Go roghnófaí dhá ospidéal ar a mhéad mar Aonaid Tráma i mBaile Átha Cliath, i dteannta an Lárionaid Mhórthráma

8. Gurb amhlaidh, maidir le hospidéil eile a bhfuil rannóga éigeandála a bhíonn ar oscailt 24 huaire sa lá, 7 lá sa tseachtain acu (Ospidéil Éigeandála Áitiúla) agus nach bhfuil an raon seirbhísí nó saineolais a theastaíonn chun othair mhórthráma a bhainistiú go sábháilte, gur cheart do na hospidéil sin leanúint leis na gortuithe is lú déine a chóireáil laistigh de na Líonraí Tráma, mar aon le tinnis nach mbaineann le tráma agus a bhfuil cóireáil phráinneach ag teastáil ina leith. Ba cheart d’Aonaid Ghortuithe leanúint leis na gortuithe is lú déine nach dóigh go mbeidh ligean isteach san ospidéal ag teastáil ina leith a chóireáil.

Na chéad bhearta láithreacha eile

9. Leagtar amach sa tuarascáil na gníomhartha láithreacha atá le tosú laistigh den chéad trí mhí den chur chun feidhme:

• Déanfar Treoraí Cliniciúil Náisiúnta um Sheirbhísí Tráma a earcú agus a cheapadh agus bunófar an Oifig Náisiúnta um Sheirbhísí Tráma laistigh de FSS ionas go mbeifear in ann tabhairt faoi phleanáil mhionsonraithe cur chun feidhme. Foráiltear don méid sin sa Phlean Seirbhíse Náisiúnta don bhliain 2018.

• I gcás othar a bhfuil gortuithe tráma ortaipéidigh acu, ba cheart prótacail seachthreoraithe a chur i bhfeidhm láithreach. Is fiú a thabhairt faoi deara go bhfuil prótacail seachthreoraithe curtha i bhfeidhm ag FSS agus ag an tSeirbhís Náisiúnta Otharchairr cheana féin le haghaidh muineál briste féimearach.

• Tabharfaidh an Roinn Sláinte agus FSS cuireadh do na Grúpaí Ospidéal i réigiún Bhaile Átha Cliath tograí a chur isteach le haghaidh ospidéil ainmnithe a bhreithniú lena n-ainmniú mar Lárionad Mórthráma. Meastar go mbeidh saineolas idirnáisiúnta ag teastáil le linn na tograí a mheas agus ospidéal a mholadh lena ainmniú mar Lárionad Mórthráma.

An tIniúchadh Mórthráma

• Cheadaigh an tAire Sláinte an formhuiniú go mbeadh an tIniúchadh Mórthráma a rinne an Oifig Náisiúnta um Iniúchóireacht Chliniciúil i mí na Nollag 2016 ar an gcéad iniúchadh cliniciúil náisiúnta a d’fhoilseofaí mar Iniúchadh Cliniciúil Náisiúnta ón gCoiste Náisiúnta um Éifeachtacht Chliniciúil (CNÉC). Ullmhaíodh an tuarascáil ar an Iniúchadh Mórthráma sa bhliain 2016 agus foilsíodh an 31 Eanáir anuraidh í.

• Trí iniúchadh cliniciúil ar dhea-chaighdeán a sheoladh, táthar in ann sláinte othar a fheabhsú trína dtorthaí sláinte agus na próisis a dtéann siad tríothu sa chóras sláinte a thomhas in aghaidh caighdeán atá bunaithe ar an bhfianaise is fearr atá ar fáil. Is fianaise é sin a bhíonn ar fáil i dtreoirlíne de ghnáth. Is féidir difríochtaí ó thaobh cleachtais de a shainaithint le linn iniúchtaí agus is féidir na sonraí iniúchta a úsáid ansin chun bonn eolais a chur faoi fheabhsú cáilíochta sula ndéanfar aon atomhas.

• Tá sé beartaithe go n-úsáidfear an Creat maidir le hIniúchóireacht Chliniciúil Náisiúnta ó CNÉC chun bonn eolais a chur faoi fheabhsú áitiúil, chun comparáidí a dhéanamh agus chun faisnéis luachmhar a chur ar fáil le haghaidh pleanáil straitéiseach seirbhísí ar leibhéal náisiúnta. Úsáidfear an Creat formhuinithe foilsithe sin freisin chun eolas agus dearbhú a thabhairt d’othair go mbíonn faireachán agus meastóireacht á ndéanamh go córasach agus go láidir ar an gcúram a fhaigheann siad.